
Το Αργυροπούλι βρίσκεται στους πρόποδες του κάτω Ολύμπου, 5 χλμ ανατολικά της Μαλούνας και 25 χλμ βόρεια της Λάρισας. Βρίσκεται σε υψόμετρο 120-130 μέτρα με κλίμα ηπειρωτικό, θερμό και ξηρό με θερμοκρασία γύρω στους 17 – 18 C. Παλιότερες ονομασίες του είναι Ηλώνη και Καρατζόλι. Το χωριό ανήκει στο Δήμο Τυρνάβου.Η μυκηναϊκή πόλη, Ηλώνη, που αναφέρει ο Όμηρος για τη συμμετοχή της στον Τρωικό πόλεμο, είναι η Λειμώνη των κλασικών χρόνων, πόλη με εύφορα λιβάδια, που ποτιζόταν από τα νερά της πηγής Μάτι. Τα ερείπια της αρχαίας ακρόπολης σώζονται στο Καστρί Αργυροπουλίου.
Οι παλιότεροι κάτοικοι αναφέρουν ότι η Ηλώνη ήταν βασίλισσα του τόπου, κατά την ομηρική εποχή, εξού και η ονομασία Ηλώνη. Αναφέρουν, επίσης, ότι, στα αρχαία χρόνια, υπήρχε στην περιοχή νομισματοκοπείο. Ακόμα, η τοπική παράδοση θέλει την προέλευση της τούρκικης ονομασίας «Καρατζόλι» (=μαύρο πουλί) ν’ αναφέρεται στη δράση του Νικοτσάρα στην περιοχή, κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας. Τέλος, σύμφωνα με τις διηγήσεις των ντόπιων κατοίκων, κατά τη Γερμανική Κατοχή (1940-1944) δεν έλειψαν οι περιπέτειες στο χωριό, καθώς οι Γερμανοί είχαν κλείσει στην εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής, άνδρες, γυναίκες και παιδιά και προσπαθούσαν να βάλουν φωτιά. Μάταια όμως. Η Παναγία έκανε το θαύμα της.
Σε απόσταση 2,5χλμ ΝΔ του χωριού, στους πρόποδες του Κάτω Ολύμπου βρίσκεται η λίμνη Αργυροπουλίου, γνωστή ως Μάτι ή Γεφυρούλες. Μοναδική φυσική πηγή εναπομείνασα στη Θεσσαλία, με έκταση 250 στρέμματα, αποτελεί τον πυρήνα οικοσυστήματος με πλούσια χλωρίδα (πουρνάρι, παλιούρι, αγριελιά, παπαρούνα, χαμομήλι, μολόχα, βάτος κ.α.) και πανίδα (κεφαλόπουλα, καραβίδες, χέλια, λεπιδόπτερα, υμενόπτερα, ορθόπτερα, δίπτερα κ.α.). Επίσης, είναι πηγή ζωής για το χωριό, καθώς χρησιμοποιείται για την άρδευση των χωραφιών του.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η πρόσβαση στην πηγή επιτυγχάνεται μέσω ασφαλτοστρωμένου δρόμου. Το Μάτι πηγάζει από τους πρόποδες της Μελούνας και μετά την ένωση του με τον Πηνειό, έχει μήκος 12 χλμ περίπου. Η παλιά κοίτη του ποταμού, Μάτι, προσφέρεται για περιπάτους και ερασιτεχνικό ψάρεμα καραβίδας. Αποτελεί ειδυλλιακή τοποθεσία για εκδρομές (Καθαρά Δευτέρα- Πρωτομαγιά). Εδώ, επιπροσθέτως, υπάρχει και δριστέλλα για το πλύσιμο χαλιών και φλοκατών.
Ακόμα, πάνω στο βουνό, κοντά στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, υπήρχε παλιότερα (1960-1975) η Δέση, ξακουστή πηγή, για τους ντόπιους κατοίκους, σαν μικρή λιμνούλα που πήγαζε από τον Όλυμπο, με πολύ καθαρό νερό, ενώ τώρα έχει στερέψει. Αποτελούσε, τα χρόνια εκείνα, αγαπημένο τόπο των παιδιών στην προσπάθειά τους να μάθουν κολύμπι.. Επιπλέον, υπάρχει το πέτρινο γεφυράκι Μωραΐτη, που είναι κατασκευασμένο από το 1908 και συνδέει το χωριό με την ομώνυμη περιοχή. Από την εποχή της Τουρκοκρατίας, διατηρείται τζαμί στην περιοχή Γκουτσιασμέ με μιναρέ, όπου υπάρχει και πέτρινη βρύση.
Υπήρχαν έθιμα από πολύ παλιά τα οποία διασώζονται μέχρι και σήμερα. Ένα παλιό έθιμο είναι οι σαραντόπιτες, αυτό το έθιμο γίνεται στις 9 Μαρτίου . Η λέξη σαραντόπιτες σημαίνει ότι κάθε γυναίκα κάνει 40 διαφορετικές πίτες.
ΕΘΙΜΑ
Επίσης οι κάτοικοι του Τυρνάβου και της Λάρισας, αναβιώνουν κάθε χρόνο έθιμα την περίοδο της Αποκριάς που διατηρούνται αναλλοίωτα στον χρόνο. Στον Τύρναβο την περίοδο της Καθαράς Δευτέρας αναβιώνει το παραδοσιακό έθιμο «μπουρανί». Το «Μπουρανί» είναι λέξη τούρκικη και σημαίνει λαχανόρυζο ή σπανακόρυζο. Τα υλικά για την παρασκευή του είναι σπανάκι, τσουκνίδα και λίγος αντεράκος μαζί με ξύδι έτσι για νοστιμιά χωρίς λάδι καθόλου.
Σύμφωνα με μια άποψη, το έθιμο του «Μπουρανί» έχει τις ρίζες του στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, όταν μια παρέα Ελλήνων συμφώνησε μια φορά το χρόνο να μαζεύεται στην περιοχή του Προφήτη Ηλία και να γλεντά καταστρώνοντας συγχρόνως σχέδια ενάντια στους Οθωμανούς. Για την προέλευση του «Μπουρανί» όμως υπάρχουν και άλλες δύο εκδοχές.
Η πρώτη αναφέρει ότι οι ρίζες του βρίσκονται στις εορτές των αρχαίων Ελλήνων: στα Διονύσια, στα Θεσμοφόρια, στα Αφροδίσια, στα Θαργήλια και κυρίως στις Αλωαί, που ήταν γεωργική λατρευτική εορτή. Η δεύτερη θεωρεί ότι προέρχεται από Αρβανίτες που εγκαταστάθηκαν στον Τύρναβο γύρω στο 1770, λίγο πριν τα Ορλωφικά. Η δεύτερη εκδοχή μάλλον είναι και η επικρατέστερη, καθώς τεκμηριώνεται από ιστορικά στοιχεία. Καθώς λέγεται εκείνη την εποχή, έπεσε στον Τύρναβο επιδημία χολέρας καιοι περισσότεροι κάτοικοι του βρήκαν θάνατο.
Η πόλη ερημώθηκε και ο σουλτάνος της περιοχής, έφερε ένα τμήμα Αρβανιτών, για να κτίσει την καινούργια πόλη, δίπλα στην παλιά (η περιοχή αυτή ονομάζεται «Κόκκαλα» επειδή στην περιοχή θάφτηκαν όσοι βρήκαν τον θάνατο από την χολέρα). Οι Αρβανίτες αυτοί λοιπόν καθιέρωσαν το έθιμο που σώζεται ως τις μέρες μας. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι το έθιμο αυτό είναι κατάλοιπο των Βακχικών τελετών που διατηρήθηκε στους αιώνες και αναβιώνει ακόμα και σήμερα δείχνοντας την προσήλωση των Τυρναβιτών στα έθιμα και τις παραδόσεις.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι εκείνη την εποχή της Τουρκοκρατίας εκείνος ο οποίος γίνονταν τύφλα στο μεθύσι τον ανακήρυτταν «Βασιλιά της Αποκριάς» και αφού τον ανέβαζαν στους ώμους τον περιέφεραν γύρω-γύρω στην πλατεία με άσεμνες χειρονομίες και λόγια.Μια άλλη εκδοχή λέει πως τον «Βασιλιά της Αποκριάς» τον ανέβαζαν πάνω σ’ ένα γαϊδούρι ανάποδα και του έδιναν να κρατάει την ουρά του ζώου καθώς τον περιέφεραν σ’ όλη την πόλη. Το έθιμο αυτό απ’ ότι φαίνεται καταργήθηκε το 1875.
Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του μπουρανιού στα πρώτα του βήματα - στην περίοδο της τουρκοκρατίας - που τα περισσότερα σώζονται μέχρι και σήμερα είναι τα εξής:
• Η σχηματιζόμενη πομπή και πορεία εκτός της πόλεως σε ευρύ χώρο (αλώνι)
• Η συμμετοχή μόνον ανδρών στα δρώμενα
.• Η Παρασκευή του «μπουρανί» αποτελούμενου από σπόρους και άλλα φυτά σπανάκι - τσουκνίδα κλπ.
• Ο οίνος ή ούζο ή τσίπουρο που προέρχονταν από τα σταφύλια της αμπέλου
.
• Ο άρτος
• Τα ομοιώματα του φαλλού που κατασκευάζονται από ξύλο, πηλό ή άρτο. Οι φαλλοί κατέχουν κυρίαρχη θέση σ’ όλη την εκδήλωση που κρατούνται με τα χέρια σαν είδος σκήπτρου, ή φέρονταν δεμένα σε όρθια θέση στο μέτωπο της κεφαλής του συμμετέχοντος
• Οι χοροί, το φαγοπότι, τα τραγούδια, συνοδευόμενα από διάφορα μουσικά όργανα (πίπιζα, νταούλι, κλαρίνο κλπ).
Όταν τελείωνε το βράσιμο του «Μπουρανί» όλοι μετέβαιναν δίπλα στις όχθες του Τιταρήσιου κι εκεί έτρωγαν και έπιναν εξακολουθώντας τα άσεμνα πειράγματα και τραγούδια. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι το έθιμο αυτό είναι κατάλοιπο των βακχικών τελετών που διατηρήθηκε στους αιώνες και αναβιώνει ακόμα και σήμερα δείχνοντας την προσήλωση των Τυρναβιτών στα έθιμα και τις παραδόσεις.
Στο Αργυροπούλι η φορεσιά που επικράτησε και φορούσαν στην καθημερινότητα αλλά και στις γιορτές ήταν η βλάχικη φορεσιά.Πανέμορφες φορεσιές, γυναικείες ή ανδρικές, γεμάτες πολύχρωμα πλουμίσματα και παραδοσιακά κοσμήματα, όλα φτιαγμένα στο χέρι από λαϊκούς τεχνίτες, παραπέμπουν σε άλλες εποχές της Ελληνικής κοινωνίας. Κάθε μία από τις παραδοσιακές Βλάχικες φορεσιές, έχει τη δικής της ιστορία να διηγηθεί, που συμπλέει βέβαιο με τις τοπικές παραδόσεις αλλά και ποικίλα κοινωνικοπολιτικά γεγονότα.
ΦΟΡΕΣΙΑ
Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της γυναικείας φορεσιά είναι η ποδιά. Η σημασία της διπλή: η μεγάλη της επιφάνεια προσφέρεται για διακόσμηση ενώ συμβολικά καλύπτει την πιο ευαίσθητη περιοχή του γυναικείου σώματος. Τ α περίπλοκα και πολύχρωμα κεφαλοκαλύμματα, διαφορετικά κατά περιοχή, είναι απαραίτητα, και τονίζονται με συνδυασμούς χρυσών και ασημένιων κοσμημάτων.
Οι βλάχικες φορεσιές αποτέλεσαν έργα κατ' εξοχήν ανδρικών χεριών των "Bλαχoραυτάδων", που συνέχισαν την Βυζαντινή παράδοση ράβοντας και στολίζοντας γαμπριάτικες, νυφιάτικες και γιορτινές φορεσιές, περιζήτητοι για την τέχνη τους σε όλο τον Ελλαδικό και Βαλκανικό χώρο.
Εξίσου σπουδαίοι υπήρξαν και οι χρυσικοί που συμπλήρωναν τον στολισμό των γυναικείων κυρίως φορεσιών, με λεπτοδουλεμένα κοσμήματα (τεπελίκια, διαδήματα, σκουλαρίκια. περιδέραια, σταυρούς, πόρπες κιουστέκια, εγκόλπια) άλλα φουσκωτά, χυτά, σμαλτάτα και συρματερά συνδυασμένα με φυσικές σκληρές πέτρες.Ένα ιδιαiτερo επίσης χαρακτηριστικό της γυναικείας φορεσιάς είναι το σιγκούνι - σιγκούνα – σαγιάκι – σιάρκα – φλοκοτό που συναντιέται σε παραλλαγές κατά περιοχή, αλλά και κατά κοινωνική ομάδα, ως προς την έκταση και τον πλούτο των κεντημάτων του.
Στις ανδρικές ενδυμασίες τα πράγματα είναι πιο ξεκάθαρα, τα παραδοσιακά τσιπούνια διατηρούνται αλλά δέχονται επιδράσεις κυρίως στους εξωτερικούς επενδύτες. Υιοθετείται το δυτικής κοπής παλτό που φοριέται μόνο με τα μεταγενέστερα σκούρα τσιπούνια, ενώ συνδυάζεται απόλυτα με μια σειρά ρούχων όπως οι μπουραζάνες, οι κιλότες ιππασίας, κατάλοιπο των βαλκανικών πολέμων ή τα διμιτένια λουλακίσια κουστούμια. Τo παλαιότερου τύπου λευκό τσιπούνι διατηρείται κυρίως σαν γαμπριάτικο και στην συνέχεια σαν επίσημο ένδυμα ενώ θα δώσει σταδιακά τα σκήπτρα στο κουστούμι, θα πάρει όμως τον τίτλο της εθνικής ενδυμασίας και θα φοριέται μόνο από τους νέους σε επετείους, ανταμώματα και σε τρανούς χορούς.
ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ
Έχουν γραφτεί πάρα πολλά τραγούδια και τα έχουν χορέψει. Υπάρχουν αρκετοί βλάχοι αγωνιστές που διέπρεψαν κατά την εθνεγερσία
Ο Καπετάν Φλώρος κατάγονταν από την Σαμαρίνα. Υπήρξε διώκτης των εχθρών του Έθνους Τουρκαλβανών. Συνεπεία του αγώνα που έδινε, καταδιώχθηκε από τους Αλβανούς και πήγε στην περιφέρεια των Χασίων, η οποία ήταν εξαρχία από του Πάνου Ζήτρου μέχρι και των Λαζαίων αργότερα. Οι εξαρχίες εκείνη την εποχή ήσαν μικρά Βασίλεια και για να εισέλθουν οι Τούρκοι εντός της περιφερείας, έπρεπε προηγουμένως να ζητήσουν άδεια από τον επί κεφαλής, Έξαρχο.Στις Εξαρχίες μετέβαιναν οι καταζητούμενοι από τους κατακτητές και συνέχιζαν τη δράση τους. Εκεί λοιπόν πήγε και ο Καπετάν Φλώρος και κουμπάριασε με τους Ψειραίους.
Στεφάνωσε το Μήτρο Ψείρα και του βάφτισε και τα τρία του παιδιά. Συνέχισε να αγωνίζεται κατά του κατακτητού, ακολούθησε δε την προσφιλή μέθοδο των άλλων καταζητούμενων, δηλαδή την πειρατικήν, όπου ήτο αδύνατος η σύλληψις από τον εχθρό. Λέγεται ότι όταν επανέκαμψε από τους πειρατές, καταδιώχθηκε από τους εχθρούς του και κατέφυγε στην οικία του κουμπάρου του Μήτρου Ψείρα για συνδρομή κι εκείνος τον εκτέλεσε πάνω στο τραπέζι που του στρώσανε και έτρωγε. Προς τιμήν του η δημοτική μούσα του αφιέρωσε τα παρακάτω άσματα:
ΚΑΠΕΤΑΝ ΦΛΩΡΟΣ
« Ξύπνα καημένη Αναστασιά και συ Παγώνα χήρα,ξύπνα ν’ ανάψεις τη φωτιά, ν’ ανάψεις το λυχνάρικαι στρώσε μου πλατειά – πλατειά κι έλα σιμά μου κάτσενα πλύνεις τους γιαράδες μου και τις λαβωματιές μου,ίσως να ξημερώσουμε για να μας πάρ’ η μέρα ».« Καλά ήσουν Φλώρε μ’ στα βουνά, ψηλά στα κορφοβούνια,τι χάλεβες, τι γύρευες , στους κάμπους να κατέβεις; »« Με κάλεσαν οι φίλοι μου κι οι αδερφοποιτοί μου,να πάω να με φιλέψουνε, στα έρημα τα Χάσια.Κει π’ έτρωγα, κει π’ έπινα κι εσήκωνα γεμάτα,μια ντουφεκιά μου έδωκε, ο άπιστος κουμπάρος ».
ΚΑΠΕΤΑΝ ΦΛΩΡΟΣ
Όσα δεντριά κι όσα κλαριά, όλα το Φλώρο κλαίνε.« Καλά ήσουν Φλώρο μ’ στα νησιά, καλά ήσουν στα καράβια,τι χάλεβες τι γύρευες στα έρημα τα Χάσια; »«Ήρθα να βρω τους φίλους μου, τη σκυλοκουμπαριά μουκι ο Μήτρο-Ψείρας το σκυλί, που είχα στεφανωμένο,έβαλε τη κακή βουλή, κρυφά να με σκοτώσει.Τρία παιδιά του βάφτισα, κανένα μην προκόψεικι από το τούρκικο σπαθί, κανένα μη γλυτώσει ».
ΧΟΡΟΙ
Ο χορός, ως ανθρώπινη συμπεριφορά είναι ένα στοιχείο που υπάρχει σε όλους τους πολιτισμούς, και είναι άμεσα συνδεδεμένος με την καθημερινότητα των ανθρώπων.Στις αυστηρές κτηνοτροφικές - νομαδικές κοινωνίες των βλάχων, λόγοι ιστορικοί, γεωγραφικοί και πολιτισμικοί, καθόριζαν τις ασχολίες των κατοίκων και την κοινωνική τους οργάνωση. Η διατήρηση και η συνέχιση των συνηθειών αυτών είχε πρωταρχική αξία για την ύπαρξή της παραδοσιακής τους κοινωνίας.
Πρώτα απ’ όλα λοιπόν εξέχουσα θέση στα Βλαχοχώρια κρατούσε πάντα ο λεγόμενος «Χορός του χωριού – κόρου ντι χοάρα» στην μνήμη του αγίου κάθε χωριού, ο οποίος μάζευε όλους τους κατοίκους του χωριού.. Σε αυτή την κατηγορία για παράδειγμα, ανήκει σίγουρα ο Τρανός χορός (ή Τσιάτσιος από το όνομα τοπικού ήρωα της Τουρκοκρατίας) που χορεύεται στην Σαμαρίνα στις 16–17 Αυγούστου μετά την λειτουργία στην εκκλησία της Μεγάλης Παναγιάς. Εκεί, χωρίς τη συνοδεία μουσικών οργάνων, οι κάτοικοι πιάνονταν ο ένας με τον άλλο και τραγουδώντας χόρευαν:
«Ο Τσιάτσιος εκατέβαινε, (ολέλε, Τσιάτσιο μ΄ αγρήγορε) γιε μ΄ ο Τσιάτσιος κατεβαίνει (λε-λε Τσιάτσιο μ΄αντρειωμένε)…
Βασίλ’ αρχόντισσα
Χορός ανοιχτού κύκλου . Το τραγούδι αναφέρεται στην Βασίλω, κόρη του Νικολάκη Αβέρωφ από το Μέτσοβο, την οποία άρπαξαν οι κλέφτες για να την ανταλλάξουν με τόσο χρυσάφι όσο ήταν το βάρος της.
Αρβανιτοβλάχικο ή Αρβανιτόβλαχα
Το Αρβανιτοβλάχικο χορεύεται συνήθως ελεύθερα από άνδρες και γυναίκες, οι οποίοι στη συνέχεια σχηματίζουν ζευγάρια.
Βλάχικος Μακεδονίας (Ζαχαρούλα) Ο χορός αυτός είναι ένας από τους πολλούς που έφεραν οι Βλάχικες ομάδες πληθυσμού κατά τις μετακινήσεις τους προς την περιοχή της Βέροιας-Νάουσας. Είναι μικτός χορός που χορεύεται από άνδρες και γυναίκες σε ξεχωριστούς κύκλους, (διπλοκάγγελο) ή και στον ίδιο κύκλο.
Συρτό στα τρία
Ρυθμικά και μουσικά ανήκει στα πωγωνήσια (συρτό), αλλά χορεύεται με τον βηματισμό του χορού στα τρία, συνήθως στα Τζουμέρκα και στο Βλαχοζάγορο, αλλά και αλλού.
Πωγωνήσιος.
Από τους πιο συνηθισμένους ρυθμούς και χορούς. Κατηγορία τους είναι και τα κοφτά (κοφτός, γιατρός).
ΦεζοδερβέναγαςΟ «Φεζοδερβέναγας» είναι χαρακτηριστικό τραγούδι του Ανατολικού Ζαγορίου ή Βλαχοζάγορου όπως αποκαλείται. Αναφέρεται στον δερβέναγα Φέζο ο οποίος σκοτώθηκε από κλέφτες στο «Τσιρνέσ’», τοποθεσία κοντά στην Βωβούσα
Γιανν΄ Κώστας
Ο κυριότερος χορός στην περιοχή του Συρράκου. Ο Γιάννης Κώστας ήταν αγωνιστής του 1821 από το Κράψη Ιωαννίνων. Πολέμησε σε πολλά μέρη και πέθανε στην Αθήνα με τον βαθμό του αντιστράτηγου.
Κίνικ (Κ-νίκι) Αργός, τελετουργικός, γενικός χορός που χορεύουν οι Περιβολιώτες Βλάχοι στο τριήμερο πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής 26-28 Ιουλίου στο πλάτωμα Κίνικ το οποίο έδωσε και το όνομα στον χορό. Ξεκινά με το τραγούδι «Σε περιβόλι μπαίνω» με προφανή παραπομπή στο όνομα του χωριού.



Δ΄ τάξη Δ.Σ. Αργυροπουλίου
Σχ. Έτος 2020 - 2021
