ΤΑ ΕΝΕΤΙΚΑ ΤΕΙΧΗ 

Η παλιά πόλη του Ηρακλείου περιστοιχίζεται από τα ενετικά τείχη. Οι Ενετοί βρήκαν τον Χάνδακα  (Ηράκλειο) οχυρωμένο με τα Βυζαντινά τείχη. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 και μπροστά στον κίνδυνο των Οθωμανών,  οι Ενετοί ξεκίνησαν να προετοιμάζουν την άμυνα τους, κτίζοντας δεκάδες φρούρια στο νησί.

 Ο Χάνδακας μεγάλωνε συνεχώς και οι συνοικισμοί χτίζονταν άναρχα έξω από τα τείχη, με τον πληθυσμό εκτός τειχών να είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερος από αυτόν  μέσα στο κάστρο.        

Η ανοικοδόμηση των νέων τειχών κρίθηκε αναγκαία,  ξεκίνησε το 1462 και τελείωσε μετά από εκατό χρόνια περίπου. Τα σχέδια ήταν του μηχανικού Michel Sammicheli. 

Γύρω από τα τείχη ανοίχτηκε βαθιά τάφρος, που μετάτρεψε την πόλη σε ένα απόρθητο κάστρο. Το τείχος αποτελούσε την τελευταία λέξη της οχυρωματικής τέχνης της εποχής, εξασφαλίζοντας πλήρη ασφάλεια στην πόλη. Ήταν σχήματος τριγωνικού με βάση την παραθαλάσσια πλευρά του, συνολικού μήκους 3χλμ.

ΠΡΟΜΑΧΩΝΕΣ

Το χερσαίο τείχος είχε ενισχυθεί με εφτά προμαχώνες. Οι προμαχώνες ήταν συμπαγείς πλατφόρμες που προεξείχαν από τα τείχη και είχαν σχήμα πενταγώνου.   Ο πρώτος προμαχώνας είναι στη βορειανατολική  γωνία, απέναντι από το σημερινό ξενοδοχείο Ατλαντίς,  ο προμαχώνας της Άμμου (Sabionera), που οδηγούσε από την  παραλία ανατολικά του λιμανιού στο εσωτερικό της πόλης.

Ο δεύτερος είναι στην νοτιοανατολική γωνία 

( στο σημερινό Καπετανάκειο Σχολείο) και είναι ο προμαχώνας Βιτούρι.

Ο τρίτος είναι χτισμένος στην Πύλη του Ιησού (την σημερινή Καινούργια Πόρτα ) και  έχει σχήμα καρδιάς.

Ο τέταρτος είναι ο προμαχώνας του Μαρτινένγκο, όπου βρίσκεται σήμερα ο τάφος του Νίκου Καζαντζάκη και είναι και είναι  ο μεγαλύτερος προμαχώνας του Ηρακλείου.

Επίσης υπάρχει ο προμαχώνας στο Κομμένο Μπεντένι όπου ονομάζεται  προμαχώνας Βηθλεέμ.

Ο έκτος είναι στην Πύλη του Παντοκράτορα (Χανιώπορτα ).

Ο έβδομος και τελευταίος είναι στη βορειοδυτική γωνιά του τείχους,  ο προμαχώνας  του Αγίου Ανδρέα, ο μικρότερος του Χάνδακα. 

Τα τείχη του Ηρακλείου και το φρούριο του Κούλε  σώζονται  σήμερα σε άριστη κατάσταση  και αποτελούν τα καλύτερα διατηρημένα ενετικά οχυρωματικά έργα στη Μεσόγειο.

ΕΝΕΤΙΚΗ ΟΠΛΑΠΟΘΗΚΗ  (ΑΡΜΕΡΙΑ)

Μεταξύ της ενετικής Λότζιας και της πλατείας  του Αγίου Τίτου, βρίσκεται  η ενετική οπλαποθήκη, η Αρμερία. Αν και εξυπηρετούσε διαφορετικό σκοπό από τη Λότζια, εν τούτοις αποτελούσαν ενιαίο οικοδόμημα.

Κτίστηκε  από τους Ενετούς, σε διαφορετικές φάσεις, για να συγκεντρώσει, να φυλάξει και να προστατεύσει το μεγαλύτερο μέρος του οπλισμού τους. 

Από τους Οθωμανούς διατηρήθηκε η ίδια χρήση και παράλληλα χρησιμοποιήθηκε για τη φύλαξη  των φόρων που συγκεντρώνονταν από την ετήσια εισφορά του νησιού.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΩΣΤΑ ΚΟΤΣΑΝΑ

Το Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας Κώστα Κοτσανά  μελετά αναδεικνύει και παρουσιάζει την αρχαιοελληνική τεχνολογία. Στο ενετικό μέγαρο Ιττάρ, οι επισκέπτες έχουν την μοναδική ευκαιρία να  εξερευνήσουν την έκθεση "Αρχαία Ελλάδα-Οι Απαρχές των Τεχνολογιών", η οποία περιλαμβάνει 55 επιλεγμένα εκθέματα από την υπηρέτρια - ρομπότ  του Φίλωνος μέχρι το μηχανισμό των Αντικυ΄θήρων. 

Τα εκθέματα  είναι πλήρως λειτουργικά και συνοδεύονται από πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό στην ελληνική και αγγλική γλώσσα.

ΜΙΚΡΟΣ ΑΓΙΟΣ ΜΗΝΑΣ ΚΑΙ ΠΑΝΤΑΝΑΣΣΑ

Ο μικρός Άγιος Μηνάς και Παντάνασσα χρονολογείται από την ενετική εποχή. Από το 1735, ο ανακαινισμένος ναός εγκαινιάστηκε, έγινε η μητρόπολη της πόλης και κέντρο των ορθοδόξων χριστιανών  του Οθωμανικού Χάνδακα. 

Συνδέεται με μια  από τις πλέον φρικιαστικές στιγμές της ιστορίας του τόπου.  Το 1821 οι Οθωμανοί έσφαξαν τον Μητροπολίτη, επισκόπους, ηγούμενους, κληρικούς και απλούς πολίτες που βρέθηκαν μέσα στον ναό και στον περίβολό του, οι οποίοι αγιοποιήθηκαν ως νεομάρτυρες.

Το θαύμα του 1826  συνδέεται άμεσα με τον Άγιο Μηνά και την εκκλησία του. Εκείνο το Πάσχα και ενώ εκκλησιάζονταν οι χριστιανοί, οι Οθωμανοί αποφάσισαν να τους επιτεθούν και να τους σφάξουν. Τη στιγμή όμως που ήταν έτοιμοι για την αποτρόπαια αυτή πράξη τους, εμφανίστηκε μπροστά τους ένας αξιωματικός καβαλάρης με γυμνό σπαθί που τους απέτρεψε και τους  Άγιος Μηνάς που προστάτεψε τους κατοίκους και την πόλη του.

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ  

Δίπλα στον μικρό ναό του Αγίου Μηνά χτίστηκε ο νέος Μητροπολιτικός ναός αφιερωμένος και αυτός στον Πολιούχο του Ηρακλείου, ¨Άγιο Μηνά, τον προστάτη Άγιο των Καστρινών, συνδυάζοντας έτσι τον θρύλο με την παράδοση και την ιστορία της πόλης. Η νέα μητρόπολη είναι μέχρι σήμερα ένας από τους πιο μεγαλοπρεπείς και επιβλητικούς ναούς της Ελλάδας. 

Ανήκει στον τύπο του σταυροειδούς εγγεγραμμένου με τρούλο, που εδράζεται σε υψηλό τύμπανο, ενώ εσωτερικά συνδυάζει και στοιχεία τρίκλιτης βασιλικής.

 Έχει υπερώα και δύο κωδωνοστάσια ύψους 33μ. Στη βόρεια πλευρά του ναού θα δείτε μια βόμβα που έπεσε δίπλα στην εκκλησία κατά τον βομβαρδισμό του Ηρακλείου από τους  Γερμανούς το 1941. Η βόμβα δεν έσκασε, γεγονός που αποδόθηκε σε θαύμα.                                                                

ΜΟΥΣΕΙΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ - ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΣΙΝΑΪΤΩΝ

Το Μουσείο στεγάζεται στον Ενετικό ναό της Αγίας Αικατερίνης των Σιναϊτών, στο κέντρο του Ηρακλείου, δίπλα στον Άγιο Μηνά.

Εκεί λειτούργησε κατά την Ενετοκρατία μια σπουδαία Σχολή Μόρφωσης όπου διδάσκονταν αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς, φιλοσοφία, θεολογία και ζωγραφική.

Εκεί εκπαιδεύτηκαν ο Βιτσέντζος Κορνάρος, ο Γεώργιος Χορτατζής και ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος. Τότε ήκμασε και η περίφημη Κρητική Σχολή Αγιογραφίας.

Από το 1967 το κτίριο στεγάζει τη σπουδαιότερη έκθεση Βυζαντινών Εικόνων στην Κρήτη.

ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΣΙΝΑΪΤΩΝ

Χτίστηκε το 1508 πάνω στα ερείπια παλαιότερου Βυζαντινού ναού.

 Μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Οθωμανούς, στον ναό αυτόν εκκλησιάζονταν όλοι οι Χριστιανοί της πόλης, καθώς οι Οθωμανοί μετάτρεψαν την Αγία Αικατερίνη σε τζαμί.

Σήμερα στο ναό φιλοξενείται συλλογή  εικόνων στην οποία περιλαμβάνονται σημαντικά έργα της Κρητικής Σχολής.

ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΕΤΡΟΥ ΤΩΝ  ΔΟΜΗΝΙΚΑΝΩΝ

Ο Ναός των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου χτίστηκε  κατά τους πρώτους χρόνους της βενετσιάνικης κυριαρχίας  ως Καθολικό της μονής του Τάγματος των Δομηνικανών. Βρίσκεται στη τοποθεσία Καστέλλα, δίπλα στο θαλάσσιο τείχος, στη σημερινή παραλιακή λεωφόρο Σοφοκλή Βενιζέλου. Ένα από τα παλαιότερα μνημεία με ευρύτερο ευρωπαϊκό ενδιαφέρον  για την πορεία της αρχιτεκτονικής του 13ου αι.

Το κτίριο έπαθε εκτεταμένες καταστροφές από σεισμούς που έγιναν από τον 14ο μέχρι τον 18ο αι. Τις τελευταίες δεκαετίες αναστηλώνεται, ενώ  ο περιβάλλον χώρος διαμορφώνεται ως οργανωμένος αρχαιολογικός χώρος.

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΑΝΩΝ

Ο Άγιος  Γεώργιος ήταν τρίκλιτη, σχετικά μικρών διαστάσεων, εκκλησία. Χτίστηκε στη Β' Βυζαντινή περίοδο και παραχωρήθηκε στους Αρμένιους, οι οποίοι είχαν εγκατασταθεί εκείνη την περίοδο, ίσως από τον Νικηφόρο Φωκά, στην πόλη του Ηρακλείου.

Βρίσκεται στη συνοικία της Άγιας Τριάδας. Μέχρι και σήμερα λειτουργεί ως αρμενικός ναός αφιερωμένος στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο. Στο εσωτερικό του υπάρχουν τάφοι Αρμενίων.

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

Είναι από τα μεγάλα και αξιόλογα μουσεία 

στην Ελλάδα και ένα από τα σημαντικότερα

στην Ευρώπη. Τα εκθέματά του περιλαμβάνουν

δείγματα από όλες τις περιόδους της κρητικής

προϊστορίας και ιστορίας που καλύπτουν περίπου 5.500 χρόνια, από τη νεολιθική εποχή ως τους ρωμαϊκούς χρόνους. Το κτήριο, όπου στεγάζεται, βρίσκεται στο κέντρο της πόλης.

Στην ίδια θέση κατά τη διάρκεια της Ενετοκρατίας βρισκόταν η καθολική μονή του Αγίου Φραγκίσκου, που καταστράφηκε από σεισμό το 1856 και τα ερείπια της είναι ορατά σήμερα στον κήπο του μουσείου.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

Το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης ιδρύθηκε το 1953. Στεγάζεται σε ένα υπέροχο νεοκλασικό κτίριο που ήταν η οικία του Μίνωα Καλοκαιρινού και παραχωρήθηκε από το Ίδρυμα Καλοκαιρινού. Στο Μουσείο στεγάζονται μόνιμες συλλογές Βυζαντινών κεραμικών και γλυπτών, νομίσματος, πίνακες, συλλογή εικόνων και κειμένων με εξέχουσες τις εικόνες του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου, θρησκευτικά κειμήλια της Οθωμανικής Περιόδου, αντικείμενα από  κρητικές  επαναστάσεις, αντικείμενα του μεσοπολέμου, ντοκουμέντα του Β' Παγκόσμιου Πολέμου, η Συλλογή του συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη. Κατά περιόδους φιλοξενούνται και προσωρινές εκθέσεις εξαιρετικού ιστορικού ενδιαφέροντος. 

ΤΑΦΟΣ ΝΙΚΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ

Ο τάφος του σπουδαίου Κρητικού συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη (1883-1957) βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο των Τειχών του Ηρακλείου, στον προμαχώνα Μαρτινένγκο, έχοντας πανοραμική θέα στην ιστορική πόλη του Ηρακλείου.    

Ο τάφος του είναι λιτός με  έναν ξύλινο σταυρό και μια πλάκα με χαραγμένη τη διάσημη φράση που που έγραψε ο ίδιος: "Δεν ελπίζω τίποτε. Δεν φοβάμαι τίποτε. Είμαι ελεύθερος".                              

ΜΟΥΣΕΙΟ ΝΙΚΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ

Το Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του ιστορικού χωριού Βαρβάροι, τη σημερινή Μυρτιά.

Εκεί βρίσκονται χειρόγραφα και σημειώσεις

του συγγραφέα, δείγματα αλληλογραφίας με

μεγάλους στοχαστές, πολιτικούς και λογοτέχνες

της εποχής του, πρώτες εκδόσεις των έργων του στα ελληνικά και σ' άλλες γλώσσες. 

Επίσης βρίσκεται σπάνιο φωτογραφικό υλικό, αναμνηστικά από τα ταξίδια του, προσωπικά αντικείμενα, μακέτες, κοστούμια και υλικό από θεατρικές παραστάσεις έργων του.

Καθημερινά φτάνουν επισκέπτες από όλα τα μήκη και πλάτη της γης αποδεικνύοντας πόσο διαχρονικός κι επίκαιρος είναι ο λόγος του μεγάλου Κρητικού, οικουμενικού συγγραφέα και στοχαστή.

ΑΛΕΥΡΟΜΥΛΟΣ ΚΑΣΤΡΙΝΑΚΗ

Βρίσκεται δίπλα στην Πύλη  του  Αγίου Γεωργίου  κι έχει  κριθεί   διατηρητέο βιοτεχνικό  μνημείο από το 1997. Το 1904  κτίστηκε  ο   πρώτος  Αλευρόμυλος και  οι  φούρνοι. Το  1927  ο μύλος  εκσυγχρονίστηκε  με  τη μετατροπή του  σε  κυλινδρόμυλο   και  λειτούργησε  για  80  χρόνια.

ΟΙΚΙΑ ΧΡΟΝΑΚΗ

Ένα πανέμορφο οθωμανικό αριστοκρατικό σπίτι στο κέντρο του Ηρακλείου. Αναστηλώθηκε το 1991 και φιλοξενεί διάφορα αντικείμενα τέχνης. Ο επισκέπτης μπορεί να δει το χαμάμ, την εσωτερική κρήνη, τις τοιχογραφίες, τις ξυλοκατασκευές και τις πλούσιες διακοσμήσεις των ταβανιών.

Παλιά ανατολίτικα έπιπλα, χάρτες και γκραβούρες του 17ου και 18ου αι. και παλιά καρτ-ποστάλ (του πρώτου οθωμανού φωτογράφου) από το Ηράκλειο.

ΟΙΚΙΑ ΜΠΕΗ  ΣΕΚΕΡΙΑ (ΜΠΛΑΒΑΚΗ)

Είναι ένα εξαιρετικό δείγμα βαλκανικής αρχιτεκτονικής που χρονολογείται πριν το 1893 και βρίσκεται στην περιοχή που λεγόταν παλιά Μπαλτά Τζαμί.

Έχει σχήμα παραλληλόγραμμο και η όψη του έχει συμμετρία όπου τονίζεται ο εξώστης-σαχνισί, που στηρίζεται σε απλά μεταλλικά φουρούσια.

 Το μνημείο συντηρήθηκε το 1988 και λειτουργούσε για κάποια χρόνια ως ωδείο.

ΤΟ ΜΙΚΡΟ  ΣΕΡΑΙ

Το Μικρό Σεράι χρησιμοποιήθηκε ως  κατοικία του Μικρού Mπέη, εύπορου μουσουλμάνου Κρητικού.  

Αποτελεί εξαιρετικό δείγμα  Οθωμανικής Αρχιτεκτονικής με μεγάλη αυλή και ευρεία χρήση του ξύλου. 

Στο εσωτερικό του κτιρίου  διατηρούνται αξιολογά αρχιτεκτονικά και λειτουργικά στοιχεία όπως  χαμάμ, κρήνη, κόγχες και λίθινα θυρώματα.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας ιδρύθηκε το 1980 και από το 2007 στεγάζεται στο κτίριο της παλιάς Ηλεκτρικής στην παραλιακή του Hρακλείου, κοντά στην πύλη Δερματά. 

Είναι από τα σπουδαιότερα μουσεία φυσικής ιστορίας της Ελλάδας. Στους εκθεσιακούς του χώρους, αναδεικνύεται το φυσικό περιβάλλον της ανατολικής Mεσογείου με έμφαση στην Ελλάδα και κυρίως στην Κρήτη. 

Περιλαμβάνει τα τμήματα: Ζωολογικό, Βοτανικό, Παλαιοντολογικό - Γεωλογικό και Ορυκτολογικό. Επίσης τη Σεισμική Tράπεζα, τον Ερευνότοπο, έκθεση απολιθωμάτων ζώων που έχουν εξαφανιστεί και εκθέσεις δεινοσαύρων.

ΒΙΛΑ ΑΡΙΑΔΝΗ

Η Βίλα Αριάδνη κτίστηκε το 1906 για την διαμονή του αρχαιολόγου Άρθουρ Έβανς  την περίοδο των ανασκαφών της Κνωσού, ενώ κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου φιλοξενήθηκε εκεί ο Γερμανός Διοικητής Κρήτης. Εκεί μάλιστα υπογράφηκε η παράδοση της Κρήτης προς τους Συμμάχους.

Γύρω από το ιστορικό μνημείο υπάρχει ένας καταπληκτικός κήπος, ο μοναδικός  Εδουαρδιανός κήπος  στην Ελλάδα.

Δίπλα από τη Βίλα βρίσκεται το Στρωματογραφικό Μουσείο στο οποίο στεγάζεται και τώρα η Αγγλική Αρχαιολογική Σχολή. Εκεί φυλάσσονται όλα τα μικρά όστρακα των ανασκαφών που χρησιμοποιούνται για την χρονολόγηση των ευρημάτων.                      

Οι εκπαιδευτικοί:

Κρουσταλλάκη Μαρία ΠΕ86

Γιαμαλάκη Χρυσάνθη ΠΕ70

Μανωλτζάς Κωνσταντίνος ΠΕ70

Οι μαθητές του Ε1:

Εμμανουήλ, Φωτεινή, Δέσποινα, Ανδρέας Δ. Ανδρέας Δρ. Κώστας, Γιάννης, Μαριλένα, Χάρης, Μάρκος, Αντώνης, Ανδριανή, Γιώργος, Γεωργία, Χριστόφορος, Μαρία, Μύρωνας, Ευτυχία, Μάνος, Ιωάννα, Μυρτώ.