ΤΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ

Πέντε χλμ. νότια του  Ηρακλείου, στον λόφο Κεφάλα, βρίσκεται η Κνωσός, το κέντρο του πρώτου λαμπρού ευρωπαϊκού πολιτισμού, του Μινωικού πολιτισμού και είναι ο πλέον επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος της Κρήτης. Το ανάκτορο έμοιαζε με μικρή πολιτεία. Είχε 1.500 δωμάτια και ήταν κτισμένο γύρω από μια μεγάλη αυλή. Αρχιτέκτονας ο μυθικός Δαίδαλος.

Το ανάκτορο ήταν η έδρα του θρυλικού βασιλιά Μίνωα και έχει συνδεθεί με διάσημους ελληνικούς μύθους, όπως αυτόν του Δαίδαλου και του Ίκαρου, αλλά και του Λαβύρινθου με τον Μινώταυρο. Ο Μίνωας δεν ήταν ένα πρόσωπο, αλλά μια σειρά από βασιλιάδες με το ίδιο όνομα. Θεωρούνταν γιος της Ευρώπης και του Δία, όπως περιγράφεται στον μύθο της Αρπαγής της Ευρώπης.

Το ανάκτορο της Κνωσού ήταν η καρδιά της πόλης της Κνωσού, με συνεχή παρουσία στα ιστορικά δρώμενα της Κρήτης από τη Νεολιθική Εποχή ως και την πρώιμη Βυζαντινή Εποχή. Ο πρώτος που έκανε ανασκαφές στην Κνωσό ήταν ο Κρητικός αρχαιολάτρης Μίνως Καλοκαιρινός το 1878 και αυτός που τις ολοκλήρωσε ήταν ο Άγγλος Arthur Evans (1851-1941). Έφτασε στην Κρήτη τον Μάρτιο του 1894  και οδηγήθηκε στην Κνωσό από τον ίδιο τον Καλοκαιρινό. Άρχισε την ανασκαφή του ανακτόρου το 1900 και ως το 1903 την είχε ολοκληρώσει.

Τα ευρήματα σήμερα βρίσκονται στο Αρχαιολογικού Μουσείο Ηρακλείου.

ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

Το πρώτο ανάκτορο (γύρω στο 2.000 π.Χ.) καταστράφηκε από σεισμό το 1700 π.Χ. Στη θέση του χτίστηκε το μεγαλοπρεπές ανάκτορο, αυτό που βλέπουμε σήμερα στον αρχαιολογικό χώρο της Κνωσού. Το 1450 π.Χ. το ανάκτορο υπέστη τεράστια καταστροφή από παλιρροϊκό κύμα που προσκάλεσε η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, τον σεισμό και την πυρκαγιά  που ακολούθησε. 

Η καταστροφή του μινωικού στόλου από τα παλιρροϊκά κύματα  έφερε τη λήξη της μινωικής κυριαρχίας στο Αιγαίο, ενώ η ηφαιστειακή στάχτη "έθαψε" την Κνωσό.

ΞΕΝΑΓΗΣΗ

Ας  αρχίσουμε  την  ξενάγηση!!! 

Μπαίνουμε από τη δυτική αυλή, ακολουθούμε τον διάδρομο της πομπής και φτάνουμε στα προπύλαια.

ΡΥΤΟΦΟΡΟΙ

Εδώ θα θαυμάζουμε την τοιχογραφία των νέων ρυτοφόρων που παίρνουν μέρος σε θρησκευτική πομπή και φέρουν αγγεία με δώρα για τη θεότητα ή για τον βασιλιά. Μπορούμε να παρατηρήσουμε τον καλλωπισμό των νέων.

ΙΕΡΑ ΚΕΡΑΤΑ

Νότια του διαδρόμου της Πομπής θα δούμε ένα από τα ιερά σύμβολα της Κνωσού  τα διπλά κέρατα.

 Στο βάθος και σε πιο χαμηλό επίπεδο βρίσκεται  το Καραβάν Σεράι (Ξενώνας). Θεωρήθηκε χώρος υποδοχής και διαμονής επισκεπτών με αίθουσα που περιείχε τοιχογραφίες και λουτρό.

ΠΡΙΓΚΗΠΑΣ ΜΕ ΤΑ ΚΡΙΝΑ

Ακόμα πιο νότια θα θαυμάσουμε την τοιχογραφία του Πρίγκηπα με τα κρίνα. Η σύνθεση είναι πολύχρωμη, γεμάτη ζωντάνια. Εικονίζεται επιβλητική ανδρική μορφή, που βαδίζει προς τα αριστερά σε κόκκινο φόντο. Φοράει το μινωικό ζώμα, περιδέραιο στο λαιμό, πλούσιο κάλυμμα κεφαλής διακοσμημένο με κρίνα και το αριστερό του χέρι φαίνεται να έσερνε ένα ζώο ή κάποιο μυθικό τέρας, γρύπα ή σφίγγα. Ο νέος ονομάστηκε από τους ερευνητές "πρίγκηπας", γιατί θεωρήθηκε ότι αποδίδει τον βασιλιά-ιερέα, που ζούσε στο ανάκτορο της Κνωσού.

ΑΠΟΘΗΚΕΣ

Επιστρέφουμε στον διάδρομο της Πομπής και ανεβαίνουμε μια μικρή κλίμακα και δεξιά μας βλέπουμε τις αποθήκες του ανάκτορου με τα μεγάλα πιθάρια που περιείχαν δημητριακά, λάδι, κρασί, μέλι, κ.ά. Κάπου 400 πιθάρια με χωρητικότητα που έφτανε τα 78.000 κιλά, βρίσκονταν στις 21 αποθήκες του Ανάκτορου. Αν κοιτάξουμε προσεχτικά θα δούμε τα ίχνη της φωτιάς που ξέσπασε  μετά την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης και προκάλεσε μεγάλη καταστροφή στο παλάτι.

ΑΙΘΟΥΣΑ ΤΟΥ ΘΡΟΝΟΥ

Ακολουθούν οι αίθουσες των τελετών, των υπηρεσιών και η σπουδαία "αίθουσα του θρόνου''. 

Ονομάστηκε έτσι από το λίθινο κάθισμα ''θρόνο'' που βρέθηκε στον χώρο πίσω από τον προθάλαμο. Δεξιά και αριστερά  του  υπάρχουν λίθινοι πάγκοι, ενώ πίσω η ονομαστή τοιχογραφία των Γρυπών.

Στο δάπεδο  βρέθηκαν λίθινα αγγεία λαδιού που συνήθως συνδέονται με τελετουργίες. Επίσης αριστερά, ένα χαμηλό χώρισμα με κίονα δημιουργεί μικρό χώρο που μοιάζει με δεξαμενή. Ο Α. Evans θεώρησε ότι χώροι με παρόμοια διαμόρφωση χρησιμοποιούνταν για τελετουργίες εξαγνισμού (καθαρμού) και γι' αυτό τους ονόμασε "δεξαμενές καθαρμών". 

ΚΛΙΜΑΚΟΣΤΑΣΙΟ

Στην απέναντι πλευρά, ανατολικά, θα επισκεφτούμε τα βασιλικά διαμερίσματα. Το κλιμακοστάσιο που μας οδηγεί, θεωρείται αρχιτεκτονικό αριστούργημα. Σ' αυτό το σημείο πρέπει να σημειωθεί η σημασία που απέδιδαν οι  Μινωίτες στους φωταγωγούς ως συστατικό στοιχείο  της ανακτορικής. Το συγκεκριμένο τμήμα του παλατιού δεν είναι σήμερα προσπελάσιμο, για λόγους συντήρησης και προστασίας του μνημείου. Χτισμένο στην πλαγιά του λόφου μπόρεσε  

να  διατηρηθεί μέχρι ένα ικανοποιητικό ύψος. Η ανατολική πλευρά του ανακτόρου ήταν πενταώροφη, ενώ η δυτική  τριώροφη.

Το κλιμακοστάσιο του παλατιού αποτελείται από δύο πτέρυγες και περιβάλλεται από κιονοστοιχίες που στηρίζουν τους ορόφους. Τα δύο κατώτερα επίπεδα είναι στην αυθεντική τους μορφή ενώ τα δύο ανώτερα ανακατασκευασμένα. Το πλάτος, το ύψος και η ελαφρά κλίση των σκαλοπατιών κάνουν το ανέβασμα και το κατέβασμα ιδιαίτερα άνετο.

Η ΑΙΘΟΥΣΑ ΤΩΝ ΔΙΠΛ¨ΩΝ ΠΕΛΕΚΕΩΝ

Πήρε το όνομα τη συχνή επανάληψη του συμβόλου αυτού στους τοίχους. Αριστερά βρίσκεται η Έξω Αίθουσα των διπλών Πελέκεων,  όπου έχει τοποθετηθεί ξύλινος θρόνος στη θέση του αυθεντικού. Ανατολικά και νότια της    αίθουσας υπάρχουν στοές και φωταγωγοί.

ΜΕΓΑΡΟ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ 

Στη ΒΔ πλευρά της αίθουσας υπάρχει μικρό δωμάτιο με μπανιέρα και  ραβδωτή κολόνα, το Λουτρό της Βασίλισσας. ΝΔ ξεκινά  ο Διάδρομος του Ζωγραφιστού Πιθαριού που καταλήγει στο Δωμάτιο Τουαλέτας. Φωτίζεται από ένα φωταγωγό που ονομάζεται  Αυλή με τις Ρόκες, από τα τεκτονικά σχήματα που βρέθηκαν στις πλάκες του. Στο τοίχο, σε μια γωνία του δωματίου τουαλέτας πάνω από ένα πεζούλι, διακρίνουμε τις τρύπες που χρησίμευαν για την υδραυλική εγκατάσταση που έφερνε το νερό από δεξαμενές που βρισκόταν ψηλότερα.  Εδώ βρέθηκε η μεγαλύτερη πήλινη πινακίδα με καταλόγους ονομάτων που έχουν στο πλάι τους το ιδεόγραμμα του άντρα η της γυναίκας.

ΖΑΤΡΙΚΙΟ

Συνεχίζουμε βόρεια με τις βασιλικές αποθήκες και τα τεράστια πιθάρια με τον υπέροχο μύθο του Γλαύκου και τον διάδρομο του Ζατρικίου. Είναι είδος σκακιού  που βρέθηκε στη θέση αυτή και εκτίθεται σήμερα στο Μουσείο Ηρακλείου. Παιχνίδι κατασκευασμένο από  ενθέματα ελεφαντόδοντου, κυανής υαλόμαζας και ορείας  κρυστάλλου, με επικάλυψη χρυσού και αργύρου. Τέσσερα μεγάλα κωνικά πιόνια από ελεφαντόδοντο αντιστοιχούν σε κυκλικά πεδία του "Ζατρικίου".

ΘΕΑΤΡΟ

Ένας  άλλος  διάδρομος, ο Βόρειος, διέρχεται παράλληλα με τον διάδρομο του ζατρικίου και οδηγεί έξω οπό το παλάτι. Εκεί θα δούμε το πρώτο κτίριο που έβλεπε  κάποιος  όταν ερχόταν στην  Κνωσό, το τελωνείο τα διάφορα εργαστήρια τη Δεξαμενή των Καθαρμών  και το Θέατρο.                                                                                                                    

Εδώ πιθανότατα   γίνονται διάφορα δρώμενα , μάλλον θρησκευτικού περιεχομένου. Το θέατρο  χωρούσε 400 άτομα που κάθονταν στις κερκίδες - σκαλοπάτια. Από το θέατρο ξεκινάει πλακόστρωτος δρόμος που οδηγεί στο μικρό ανάκτορο της Κνωσού.

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΥΛΗ

Όλα τα κτίρια και τα οικοδομικά συγκροτήματα βρίσκονται γύρω από μια μεγάλη κεντρική αυλή, τετράγωνη και πλακόστρωτη, που αποτελεί ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της μινωικής ανακτορικής αρχιτεκτονικής. Ήταν πνεύμονας αερισμού και φωτισμού για το ανάκτορο.

Εκεί πραγματοποιούνταν εκδηλώσεις, γιορτές και θρησκευτικές τελετές. 

ΤΑΥΡΟΚΑΘΑΨΙΑ

Η μεγαλύτερη γιορτή ήταν τα ταυροκαθάψια και ήταν αφιερωμένη στον θεό Ποσειδώνα. Ο αθλητής επιδιδόταν σε επικίνδυνα, ακροβατικά άλματα πάνω στο σώμα ενός  ταύρου. Ο σκοπός του αθλήματος ήταν να αναδείξει  την τόλμη και την ευλυγισία των αθλητών. Τέσσερις άνδρες και γυναίκες κρατούσαν ξύλινα ρόπαλα και τριγυρίζοντας τον ταύρο, ένας από αυτούς προσπαθούσε να ανέβει στη ράχη του ζώου και κρατώντας  τα κέρατά του εκτελούσε διάφορες ακροβατικές ασκήσεις. Με λευκό χρώμα αποδίδονται οι γυναικείες μορφές ενώ με το ερυθρό - καστανό η ανδρική.

ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ

Σας προτείνουμε να μην  ξεχάσετε την  αίθουσα με τις τοιχογραφίες. Η "Οικία των τοιχογραφιών" βρίσκεται στη ΒΔ πλευρά του ανακτόρου της Κνωσού. Είναι ένα μικρό και απλό σε αρχιτεκτονική μορφή  κτίριο, που εντυπωσιάζει με τις τοιχογραφίες που βρέθηκαν εκεί. Χρονολογείται τον 15ο-12ο αι. π.Χ. με πλούσιο εσωτερικό τοιχογραφημένο διάκοσμο.

Το ενδιαφέρον του κτιρίου εστιάζει στα αναρίθμητα σπαράγματα τοιχογραφιών που αποκαλύφθηκαν όχι πεσμένα, αλλά μάλλον  τακτοποιημένα σ' ένα μέρος  του κεντρικού μακρόστενου δωματίου. Από τα σπαράγματα

αυτά συμπληρώθηκε η τοιχογραφία με τους γαλάζιους πιθήκους  και η τοιχογραφία των χελιδονιών.

ΤΟ ΓΑΛΑΖΙΟ ΠΟΥΛΙ

Από τις σημαντικότερες τοιχογραφίες. Σώζεται πολύ αποσπασματικά και είναι βέβαιο ότι άνηκε σε μεγαλύτερη σύνθεση, που κοσμούσε τους τοίχους του κτιρίου. Σε λευκό βάθος δεσπόζει ένα γαλάζιο πουλί καθισμένο πάνω σε βράχο. Το τοπίο γύρω του είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό και αποδίδεται με διάφορα έντονα χρώματα. Διακρίνονται κυρίως βράχια, άγρια ρόδα και ίριδες.

Οι εκπαιδευτικοί:

Κρουσταλλάκη Μαρία ΠΕ86

Γιαμαλάκη Χρυσάνθη ΠΕ70

Μανωλτζάς Κωνσταντίνος ΠΕ70

Κοκολάκης Δημήτρης ΠΕ70

Οι μαθητές του Ε3:

Αλέξανδρος, Νίκη, Ανθή, Απόστολος, Κωστής, Νικόλας, Γιώργος, Ραφαήλ, Γεωργία, Κορίνα, Αθηνά, Μαρίνα, Μάνος, Χρύσα, Μυρωνία, Χάρης, Δέσποινα, Ειρήνη, Ηλίας, Γιάννης