Eguzki-lorea eguzkia irudikatzen duen ikurrik garrantzitsuena da euskal mitologian, eta etxeetako ateetan jartzen da tximistetatik, izpiritu txarretatik zein sorginetatik babesteko.

Lauso artean eguzki-lorea ikusi eta eguzkia zelakoan, sorginek ihes egiten zutela diote batzuek. Beste batzuen ustetan berriz, sorginek ezin zuten etxera sartu eguzki-lorearen hosto punta guztiak zenbatu arte.

Lan horretan ari zirela eta zenbatzeko nahikoa makalak zirenez, goiza iristen zitzaien eta eguzki agertzearekin batera ihesean joaten ziren euren kobazuloetara.

Eguzki-lore bat lortzen bada zera egin behar da: lehenik lehortzen utzi, ondoren haziak kendu eta azkenik mendian zuhaitzetatik urrun bota hazia eta horrela gure hurrengoek eguzki-lore berriak ateratzea lortuko dute eta usadio zahar bat berrituko.

Eta lurrak ilargia sortu zuen. Hasieran izu-izuturik zeuden horrekin gizakiak, eta beren haitzuloetan gordeta, handik irteten ausartzen ez zirela, baina berehala ohitu ziren haren argitan ibiltzen.

Gizakiak bezala, jeinuak eta sorginak ere oso izutu ziren zeruan argizko gauza hura ikusten hasi zirenean, baina haiek ere ohitu egin ziren, eta berehala hasi ziren haiek ere beren leizeetatik irten eta gizakiei erasotzen.