KARESİ/BALIKESİR HALK EĞİTİMİ MERKEZİ

BATIKENT MTAL

HAFSA SULTAN MTAL

İRFAN ATASEVEN ANADOLU LİSESİ

KILIÇARSLAN ANADOLU LİSESİ

SUSURLUK ANADOLU LİSESİ

125. YIL YATILI BÖLGE ORTAOKULU

Preview audio:

storyj.mp/agnifnjzhit9

Ebru Nedir? Ebru sanatı Osmanlıdan günümüze kadar gelen, su ve boya kullanılarak yapılan bir kâğıt sanatıdır. Ebru sanatında kişinin hayal gücü ön plandadır. Ebru sanatı eski dönemde pek çok kitap kapağını süslemek için icra edilmiş bir sanattır ve pek çok kişi geçimini bu sanattan sağlamıştır ancak günümüzde ebru sanatı sadece hobi olarak yapılmaktadır.

Ebru Sanatının Tarihçesi: Ebru sanatının tarihi ile ilgili kesin bir bilgi söz konusu olmamakla beraber 13. ve 14. yy'da Türkistan, Semerkant gibi bölgelerde ebru sanatının yapıldığı kaynaklara rastlanmıştır. Tam olarak tarihi tespit edilmiş en eski ebru sanatı Topkapı sarayında sergilenen ve 1447 yılına ait bir eserdir. Ebru sanatı çıkış noktası Orta Asya olarak bilinmektedir. Orta Asya’dan çıkıp Batıya doğru yayılmıştır. Ebru sanatı Osmanlı döneminde resmi yazışmalarda da kullanılmıştır. Osmanlı döneminde bilinen en eski ebru sanatkârı Şebek Mehmet Efendi olarak kayıtlara geçmiştir.

Ebruda Kullanılan Malzemeler Nelerdir? Ebru kitre ile yoğun hale getirilen suyun üzerine çeşitli boyalar kullanarak yapılmakta ve bu desenler özel bir kağıda aktarılmaktadır. Ebru sanatını yapmadan önce bir ön hazırlık aşaması gerekmektedir. Kişinin hayal gücünü renklerle ve desenle kolayca yansıtan ebru sanatı ebruyu yapan kişiyi stresten uzaklaştırmaktır. Ebru sanatında kullanılan malzemelere sırasıyla değinmek gerekirse bunlardan ilki; Bu sanat için özel olan bir kâğıttır. Bu kâğıt elle yapılmaktadır ve emici özelliği fazladır. Ebruda kullanılan su kitre ile yoğunlaştırılarak kullanılmaktadır. Ebru boyası diğer boyalardan farklıdır. Toprak boya olarak adlandırılan bu boyalar macun kıvamına getirerek kullanılmaktadır.

Bu sanatta kullanılan bir başka malzeme olan öd ise büyükbaş hayvanların safra kesesinden üretilmekte ve resim malzemeleri satan yerlerden temin edilebilmektedir. Ebru suyunun yoğunluğunu sağlamaya yardımcı olan kitre ise bu sanatta kullanılan başka bir malzemedir. Ebru sanatı için önemli olan bir başka malzeme ise ebru suyunun içerisine konulduğu teknedir. Tekne suya dayanıklı pek çok malzemeden yapılabilmektedir. Ebru sanatında kullanılan fırçalar ise at kılından yapılmış olan fırçalardır.

Ebru Nasıl Yapılır? Ebru yapmak için öncelikle tekneye kitreyle yoğunlaştırılmış su eklenir ve istenen kıvam yakalanır daha sonrasında teknede hazırlanan sıvı tülbentten süzülerek temizlenir. Ebru yapımının sonraki aşamasında toprak boyalar ezilerek macun kıvamına getirilir ve boyaya öd eklenerek bu karışım 15 gün dinlenmeye bırakılır. Boya yeteri kadar bekletildikten sonra sulandırılarak uygulanmaya hazır hale getirilir ve Kitreli su tekneye boca edilir. Boya istenilen şekilde uygulanır ve özel kağıt tekneye koyularak çizilen şeklin kağıda aktarılması sağlanır ve böylelikle ebru sona ermiş olur.

* TEŞEKKÜR EDERİZ*

-HALK EĞİTİMİ MERKEZİ KARESİ/BALIKESİR-

EBRU SANATI

Sanatın birçok dallarının arasında çok eski dönemlere ait olan ve Osmanlı dönemine kadar uzanan Ebru Sanatı; usta çırak ilişkisi içerinde ilerleyerek günümüze kadar gelmiştir. Ebru sanatı Osmanlı döneminde en çok ciltli kitapların kapakları ve içinin süslenmesi için kullanılan bir sanat olmuştur. Ebru sanatı su ve boyayla yapılan bir kağıt sanatıdır.

Ebru sanatında; kişinin ellerinde şekil alan boyalar o kişinin yeteneği ve hayal dünyasıyla bütünleşir. Renklerin belli bir ahenkle dans ediyor görünümü vermesi; Ebru Sanatının ne kadar ince bir sanat olduğunu vurgulamasını sağlamaktadır. Görsel olarak oldukça etkili bir his yaratan ebru sanatını uygulayan birçok sanatçı vardır ancak eskisi kadar icra eden kalmamıştır. Ebru sanatının ustalarından Mustafa Düzgünman; bıraktığı eserler ve yetiştirdiği ustalar ile ün yapan sanatçılardan birisidir.

EBRU SANATI NASIL YAPILIR?

Kullanılan Malzemeler:

Mat ve emici özelliği bulunan, Hamur kağıt,

Kitre adı verilen yapıştırıcı, tekne(içerisine kitre konulup hazırlanır),

Boyalar(oksit sarı, oksit kırmızı, oksit siyah, lahur çivit mavisi en fazla kullanılan renklerdir.)

Öd; renklerin kitrenin üzerine yapışmasını sağlayarak sabitleşmesi için kullanılır.

Biz; ebruya şekil vermek için kullanılan materyaldir.

Fırça

Teknenin içerisine kitre konulur ve uygun kıvam alana kadar kitre eklenir. Oluşan sıvı ince bir tülbentten süzülerek temizlenmesi sağlanmaktadır. Farklı renklerde olan toprak boyalar ezilerek uygun durum sağlanır. Bu şekilde hazırlanmış olan boyalara sığır ödü konularak; 15 gün beklemesi için bırakılır. Bekleme işlemi tamamlandıktan sonra sulandırılarak hazır hale getirilir. Dikkatli bir şekilde fırça yardımıyla boya suyun üzerine damlatılır. Şekil verilerek kağıt tekne üzerine konur ve şeklin kağıda çıkmasıyla işlem tamamlanır. Tek seferde işlemin yapılması nedeniyle özenli olarak yapılması önemlidir.

EBRU ÇALISMALARIMIZDAN

EBRU ÇALISMASI ELDE EDILEN ÜRÜNLER

EBRU ÇALISMALARI GENEL POSTER

TESEKKÜRLER

IRFAN ATASEVEN ANADOLU LISESI / KARAMAN

EBRU SANATI

RENKLERİN AHENGİ

Ebru Nedir?

Ebru sanatı Osmanlıdan günümüze kadar gelen, su ve boya kullanılarak yapılan bir kâğıt sanatıdır. Ebru sanatında kişinin hayal gücü ön plandadır. Ebru sanatı eski dönemde pek çok kitap kapağını süslemek için icra edilmiş bir sanattır ve pek çok kişi geçimini bu sanattan sağlamıştır ancak günümüzde ebru sanatı sadece hobi olarak yapılmaktadır.

Ebru Sanatının Tarihçesi

Ebu sanatının tarihiyle ilgili kesin bir bilgi söz konusu olmamakla beraber 13. ve 14. yy'da Türkistan, Semerkant gibi bölgelerde ebru sanatının yapıldığı kaynaklara rastlanılmıştır. Tam olarak tarihi tespit edilmiş en eski ebru sanatı Topkapı sarayında sergilenen ve 1447 yılına ait bir eserdir.

Ebru sanatı çıkış noktası Orta Asya olarak bilinmektedir. Orta Asya’dan çıkıp Batıya doğru yayılmıştır. Ebru sanatı Osmanlı döneminde resmi yazışmalarda da kullanılmıştır. Osmanlı döneminde bilinen en eski ebru sanatkârı Şebek Mehmet Efendi olarak kayıtlara geçmiştir.

Ebruda Kullanılan Malzemeler Nelerdir?

Ebru kitre ile yoğun hale getirilen suyun üzerine çeşitli boyalar kullanarak yapılmakta ve bu desenler özel bir kağıda aktarılmaktadır. Ebru sanatını yapmadan önce bir ön hazırlık aşaması gerekmektedir. Kişinin hayal gücünü renklerle ve desenle kolayca yansıtan ebru sanatı ebruyu yapan kişiyi stresten uzaklaştırmaktadır.

EBRU ÜRÜNLERİMİZ

TEŞEKKÜR EDERİZ

KÜTAHYA KILIÇARSLAN ANADOLU

LİSESİ

EBRU SANATINA DAİR;

Ebru sanatı, kağıt üzerinde çeşitli ve hususi olarak hazırlanmış olan boyalar ile ortaya çıkarılan desenlerin, kitreyle yoğun bir kıvama getirilen suyun üzerine işlenmesine verilen isimdir.

Ebru sanatındaki en önemli faktörler arasında yer alan iki önemli husus; fırça ve boyaların kalitesi aynı zamanda da oda sıcaklığıdır. Ebru sanatı yapımı, stresi düşürdüğü gözlemlenmiştir.

Ebru çalışması, kökeni uzakdoğu’ya, hindistan’a dayanır ve oralardan iran’a sonra da bize ulaşmıştır. Kullanılan kağıda ise Türk kağıdı demişlerdir.

Ebru benzeri eserler ilk kez Orta Asya ve Osmanlı coğrafyasında ortaya çıkmıştır. Türlü İran literatürlerinde, Hindistan’da ortaya çıktığı yazmaktadır.

OJE İLE DEĞİŞİK EBRU ÇALIŞMALARIMIZ

RENKLİ OJELERİN KARIŞIMI

OJE İLE EBRU ÇALIŞMASI

EBRU ÇALIŞMASI

TEŞEKKÜR EDERİZ...

BATIKENT MESLEKİ TEKNİK ANADOLU LİSESİ

EBRU ÇALIŞMASINDAN KİTAP AYRACI

-Ebru sanatı Osmanlıdan günümüze kadar gelen, su ve boya kullanılarak yapılan bir kâğıt sanatıdır. Ebru sanatında kişinin hayal gücü ön plandadır.

-Ebru sanatı eski dönemde pek çok kitap kapağını süslemek için icra edilmiş bir sanattır ve pek çok kişi geçimini bu sanattan sağlamıştır

Ebru Sanatının Tarihçesi

Ebu sanatının tarihiyle ilgili kesin bir bilgi söz konusu olmamakla beraber 13. ve 14. yy'da Türkistan, Semerkant gibi bölgelerde ebru sanatının yapıldığı kaynaklara rastlanılmıştır. Tam olarak tarihi tespit edilmiş en eski ebru sanatı Topkapı sarayında sergilenen ve 1447 yılına ait bir eserdir.

-Ebru sanatı çıkış noktası Orta Asya olarak bilinmektedir. Orta Asya’dan çıkıp Batıya doğru yayılmıştır. Ebru sanatı Osmanlı döneminde resmi yazışmalarda da kullanılmıştır. Osmanlı döneminde bilinen en eski ebru sanatkârı Şebek Mehmet Efendi olarak kayıtlara geçmiştir.

Ebru Nasıl Yapılır?
Ebru yapmak için öncelikle tekneye kitre ile yoğunlaştırılmış su eklenir ve istenen kıvam yakalanır daha sonrasında teknede hazırlanan sıvı tülbentten süzülerek temizlenir.
Ebru yapımının sonraki aşamasında toprak boyalar ezilerek macun kıvamına getirilir ve boyaya öd eklenerek bu karışım 15 gün dinlenmeye bırakılır.
Boya yeteri kadar bekletildikten sonra sulandırılarak uygulanmaya hazır hale getirilir ve Kitreli su tekneye boca edilir.

Boya istenilen şekilde uygulanır ve özel kağıt tekneye koyularak çizilen şeklin kağıda aktarılması sağlanır ve böylelikle ebru sona ermiş olur.

EBRU SANATI

125.YIL YATILI BÖLGE ORTAOKULU

TEŞEKKÜR EDERİZ...

EBRU SANATI

TARİHÇE

Ebru sanatının nerede ve ne zaman başladığı kesin olarak bilinmemektedir. Ancak 13. yüzyılda Türkistan’da, Semerkant’ta ve 14. yüzyılda İran’ın doğusundaki Herat Yöresinde yapıldığına dair bazı kaynaklar bulunmaktadır. Ebru da aynen kağıt gibi İpek Yolu ve diğer ticaret yollarını kullanarak doğudan batıya yayılmıştır.

Tarihi tesbit edilmiş en eski ebru 1447 yılına ait olup, Topkapı Sarayı’nda bulunmaktadır. Bu eserden hem Sayın M. Ali Kağıtçı, hem de Sayın Uğur Derman bahseder. Osmanlı döneminde bir çok ebruzen yetişmiştir. Bu dönemde ebrulu kağıtlar devlet belgeleri ve resmi yazışmalarda zemin olarak kullanılmıştır. Buradaki başlıca amaç estetik değerlerin yanı sıra tahrifat girişimini engellemektir ki; bugün çek, senet ve kağıt paralar üzerindeki karmaşık desenlerin mantığı buna dayanmaktadır.

* 1792-1832 Osmanlı Arşivi Sicil Defter Kapakları

ÜNLÜ SANATÇILARI

Ebru tarihinde bugüne kadar tesbit edilebilen ilk ebruzen “şebek” lakabı ile bilinen Mehmed Efendi’dir. Ebru yapımı ve terkiblerini anlatan en eski belge niteliğindeki “Tertib-i Risale-i Ebri” adlı eserde adı geçer ki “Allah rahmet eylesin” duası ile anılır.

Ebru tarihinde bilinen en önemli üstadlardan biri de Hatib Mehmed Efendi’dir (vefat t. 1773). Günümüzde “Hatip” adı ile anılan ebru türünü çokça kullandığından bu adla anılır olmuştur.

1846 yılında vefat ettiğini bildiğimiz Şeyh Sadık Efendi’nin, ‘Ebru’yu Buhara’da öğrendiği ve iki oğlu Edhem ve Nazif Efendilere de öğrettiği bilinmektedir. Hezarfen ünvanı ile anılan İbrahim Edhem Efendi’nin ebru alanındaki şöhreti saraya kadar ulaşmış ve eserleri devrin padişahı Abdülaziz’i de etkilemiştir. Son Osmanlı ebru üstadlarının en önemlilerinden Necmeddin Okyay (1883-1976) üstadı Edhem Efendi gibi birçok hünerin (okçuluk, mürekkepçilik, ahercilik, hattatlık, mücellitlik, gül yetiştiriciliği…) ustasıydı. Hezarfen lakabı ile anılırdı. ‘Çiçekli Ebru’ları ilk uygulayan kişidir. 1916′da Medreset-ül Hattatin’de başladığı ebru hocalığını Güzel Sanatlar Akademisi’nde 1948′e kadar sürdürmüştür. Ebru Sanatını oğulları Sami (1910-1933) ve Sacit (1915-1998) ile yeğeni Mustafa Düzgünman’a (1920-1990) öğretmiştir.

* Necmeddin Okyay, “Yazılı Ebru”, Süleymaniye Ktp, 4792/20-32

Günümüzde bu sanatı devam ettiren ustalar arasında Niyazi Sayın, Fuad Başar, Alparslan Babaoğlu, Timuçin Tanaslan, merhum Nusret Hepgül, Feridun Özgören ve bir çok genç sanatçı mevcuttur.

Geleneksel Türk Ebru yap1m1nda kullanilan malzemeler

Kitre

Anadolu, İran ve Türkistan dağlarında kendiliğinden yetişen "geven" ad1i

verilen dikensi bir bitkinin gövdesinden elde edilir. Yaz aylarında 9izilen dallanndan akan sUt daha sonra kurur ve kemik rengimsi beyaz parçac1klar halinde toplanIr. Sertliği olmayan su içinde iki gün bekletilir. iyice eriyen kitre bez torbalardan süzülüp tekneye alin1r.

BOYA
Geleneksel yöntemde “Toprak Boya” diye adlandırılan doğadaki metal oksitlerden elde edilen boyalar kullanılmaktadır.

FIRÇA

Ortası boş kalacak biçimde gül dalına sarılmış at kılından yapılmış fırçalar kullanılmaktadır. Değişik kalınlıktaki ve uzunlukta fırçaların kullanılması ile, istenilen ölçüde tekneye boya koymak ve boyaları kontrol etmek mümkün olur.

BİZ

Sıvı üzerine atılan, damlatılan ya da yine bizle bırakılan boyalara şekil vermek için kullanılan çeşitli kalınlıklardaki iğnelerden, tellerden ya da çivilerden yapılan malzemelerdir. Paslanmaz özellikte olması önemlidir. Sümbül yapımında sümbül tarağı denilen özel diş dizilimine sahip taraklar kullanıldığı gibi, 10-15 bizin birbirine bağlanmasıyla da sümbül için gereken boyalar zemin üzerine koyulabilir.

TEKNE
Ebru yapılacak olan kağıt boyundan bir kaç santimetre daha büyük (kağıt ıslanınca şiştiği için bu gerekli), tahta veya herhangi bir metalden yapılmış 4 - 6 cm derinliğinde kaplar kullanılır.

Su
Sertliği olmayan su tercih edilmelidir. Damıtılmış su en idealidir.

Kağıt
İdeal kağıt, el ile yapılan ve emici özelliği fazla olan asitsiz kağıttır. Zor bulunması ve pahalı oluşundan dolayı parlak veya laklı yüzeyi olmayan herhangi bir kağıt da rahatlıkla kullanılabilir.

Öd
Ebru yapımında kullanılan en önemli malzemedir. Ebru yapan kişinin ödü ve yaptığı işi çok iyi anlaması gerekir. Öd, boyanın suyun üzerinde açılmasını sağlar. Aksi takdirde boyalar dibe çöker. Ayrıca renklerin birbirine karışmasını engeller. Boyanın kağıda yapışmasına yardımcı olur. Aynı rengin değişik tonlarının ve değişik büyüklükteki açılımların elde edilmesi yine öd sayesinde gerçekleşir.

EBRU ÇEŞİTLERİ

Battal Ebru

Battal EbruEbrunun bilinen en eski tarzıdır. Diğer bütün desenler, battal deseninden çıkar. Bu desene kısaca ebrunun anası ya da atası diyebiliriz. Yapımı, öd sıralarına göre, yani ödü az olan boyaları önce, çok olan boyaları sonra atma suretiyle yapılır. Tek veya çok renkli olabilir. Boyalar teknenin yüzeyine serpilir ve daha sonra kâğıda aktarılır.

Gelgit Ebru

Battal zemin atıldıktan sonra, bir çöp, iğne veya bız yardımıyla teknenin kenarlarına paralel olarak desenin çizilmesi ile oluşur. Bu çizgi aralıkları istenilen genişlikte olabilir. Kalın uçlar geniş alanı etkileyeceğinden paralellerin arası daha geniş, ince uçların arası daha dar olabilir. Bu paraleller zıt yönlerde de birkaç defa tekrarlanabilir. Bu işlem özel hazırlanmış tarak da kullanılabilir. Gelgit hareketi çapraz olarak da yapılabilir.

Şal Ebrusu

Gelgit yapıldıktan sonra teknenin çaprazına doğru, genellikle geniş aralıklı yapılan gelgit sonucu elde edilir. Ayrıca Mustafa Düzgünman’ın yine gelgit üzerine dıştan başlayıp, ortaya doğru daireler çizerek yaptığı şal desenleri vardır. Bu çapraz çizgiler yumuşak ‘S’ler çizilerek de yapılabilir.

Taraklı Ebru

Battaldan sonra yapılan gelgit deseninin üzerine taraklar yardımı ile yapılan desen türüdür. Gelgit yapmadan da taraklar yardımı ile değişik desenler elde etmek mümkündür.

Bülbül Ebru

Genellikle küçük taneli battal ebrusu yapıldıktan sonra dıştan başlayıp içe doğru istenilen çapta (genellikle 3-5 cm çapında) spiraller çizilir. Bu spiraller içten dışa doğru da olabilir.Ayrıca gelgit, taraklı gibi desenler üzerine de yapılabilir. Bülbül yuvaları bir bız yardımı ile tek tek yada geniş aralıklı kalın uçlu bir tarak ile tüm tekneye yapılabilir. Yapımı, öd sıralarına göre, yani ödü az olan boyaları önce, çok olan boyaları sonra atma suretiyle yapılır. Tek veya çok renkli olabilir. Boyalar teknenin yüzeyine serpilir ve daha sonra kâğıda aktarılır.

Hatip Ebru

Kısaca “içiçe damlatılmış renklerden oluşan daireleri şekillendirmek ” olarak tanımlanabilir. Çiçekli ebrunun temeli sayılırlar. Hatip Ebrusu’nu uygularken önce herhangi bir ebru türü zemin olarak yapılır. Bu zemin üzerine kalın bir bız veya damlalık kullanarak, çapları 2-4 cm’yi geçmeyen eşit aralıklı daireler oluşturulur. Görüntünün belirgin olması için, ilk renk genellikle koyu seçilir . Daha sonra ikinci, üçüncü, hatta istenirse dördüncü renk konulur. İnce bir uç, iğne veya bız yardımıyla desenleme yapılır.