Ялемын историйже.

      Мыйын шочмо ялем Татарстан Республик  Муслюм районын ик сылне  верышкыже, Ик эҥерын пурла могырыштыжо , Мӱшӱга эҥер воктеке, райрӱдӧ деч 28 меҥге ӧрдыжтӧ верланен. Яллан негызым  XVIII курым кыдалне ыштыме. 1772- шо ийыште Российыште эртыше  I-ше ревизий почеш Уфа губернийыште 19 марий ял лийын манын  ончыктымо, а  III шо перепись почеш, 1769-ше ийыште, 45 марий ял лийме нерген увертарыме да  51 пӧръеҥын  лӱмжым паледыме лийын. Тышке мемнан ялынат лӱмжӧ пурен. Тунам тудо – Черемис  Пӧлер лийын.  Йошкар-Олаште илыше филологий наука доктор С.Я.Черных ялын лӱмжым кучшеч толын лекмыжм тыге умылтара: ала-кунам тиде верлаште “ поле “ лӱман племена илен.

             Тиде племена-влак илыме верлам рокым чумырен, ор дене айлен налыныт. Тиде кок мут гыч “поле+ор” мемнан ялын лӱмжӧ шочын: Пӧлер. Кокымшо шонымышыжат уло: ожнысо кугезына-влак булгар калык дене пырля иленыт але тиде верла гыч кӱснен толыныт да яллан Пӧлер лӱмым пуэныт. Ончыч ял 3 меҥге ӧрдыжтӧ лийын. Ял калык пасу пашаште да вольык ончымаште тыршен. Чодырам куклен, ӱдышаш пасу аҥам кугемден. Илен толын, ял кугемеш. Ялысе карт кузыза-влак, икте-весышт дене келшен, ӱяҥдышан мландан верыш кӱснен каяш ойым пидыныт да тыгак ыштеныт. Калык коклаште  тыгай легенда уло: кугезе кочана-влак энерыш нанчашым лӱеныт. Шанчаш кушко чарна,  тушко ялым чоҥаш маныныт. Тыге кызыт илыме ялна шочын. Тошто ял олмым калык кызытат «тошто пӧрт олмо» манеш,  а пасужым – «Тосурт пасу». 

          Марий Пӧлерем! Шочмо верем! Тудо Татарстан Республикысе Муслюм районеш верланен

       Ялна пеш мотор верыште.  Ялын ик велыштыже чодыра гын, вес велыштыже – курык.  Ял покшечын Мӱшӱга  эҥер  йоген вола. Тудо ялым кум уремлан ойыра.   

     Ялыштына чылаже 76 сурт-оралте уло, тушто чылаже 289 еҥ ила. Марийжат, татаржат да  рушыжат икте - весышт дене ваш келшен илат. Мый гын,  шке шочмо ялем дене кугешнен илем. Вет ялыштына тÿҥ школна уло.  Тушто 30 тунемше тунемеш да 17 туныктышо шинчымашым пуат. 

2014 ийыште ялыш-

     тына у клубым почмо.   

Клуб пелен "Пӧлер кас" 

фольклор ансамбль 

пашам ыштен толеш. 

Ансамбльын вуйлатышыже - 

Валеева Роза Саитовна.  

Тылеч посна  эше ялыштына  кевыт да медпункт уло.

                                          Ялысе лÿмлӧ еҥ-влак.

                                                       Мухдина Зинаида Тимерхановна.

Марий Пӧлер кыдалаш школышто руш 

                                                        йылмым да литературым туныктен. 

                                                      "Отличник народного просвещения"                                                                знак дене палемдыме.

                                         Арсланов Тимерхан Саитович.

                                                Татар АССР-ын сулло туныктышыжо. 

                                                        1972 -1986 - шо ийлаште Марий Пӧлер 

кандаш ияш школын вуйлатышыжлан 

                                                        шоген.

                                Изибаева Аниса Альбертовна -

                                            РФ почетан пашаеҥже. Марий Полер кыдалаш школы                               школышто шочмо йылмым да литературым                                  туныктен.1996-2018 ийлаште - школын 

                                            вуйлатышыже.

            Кудрявцева Надежда Сергеевна -

 ече дене  танасымаште СССР-ын спорт мастерже. Тачысе 

Надежда Сергеевна пенсий ийготышто улеш

 гынат,  тачысе кече мартеат тудо Челна олан 

10-шо номеран спортивный школышто 

тренерлан ышта.  

"Пайрем, пайрем манмет дене , марий пайремлан мо шуэш?"

          Тÿнямбалсе могай - гына калыкым ит нал, чылажынат шкенжын йÿлаже да пайремже уло. Меат моло калык деч ӧрдыжтӧ кодаш огына тырше. Мемнан Марий Пӧлер ялыштат марий калык пайрем - влакым палемдена. Шорыкйол, Уярня, Кугече, Семык пайремлам изижге - кугужге вучен налына. Йоча - влакын вучен налме пайремышт - тиде Шорыкйол. Вет нунат  Васли кува да кугыза  лийын чиен лектыт. 

                                                             "Сылне пайрем - Шорыкйол

Шуй                                                 Шуйна на лачак ик арня.

Кушта                                                 Кушташ, мураш, мужедаш

Т                                                      Толын шуын пайремна"

        Шорыкйол деч вара Ӱярня толеш. Тиде арнян йоча- влак Ӱярня курыкышто мунчалтат, а мӧҥгыштӧ ковашт- авашт - влак шокшо мелнам кочкаш вучат.  Меат, тунемше  да туныктышо - влак,  курыкышко погынена. Тушто турло модыш да таҥасымаште шке вийнам тергена.   

                                                                     "Сылне пайрем -Ӱярня

Шуй                                                                    Шуйна на лачак ик арня.

Кушта                                                 Кушташ, мураш, мужедаш

Т                                                                         Толын шуын пайремна"