Deyimler ve Atasözleri

Aldırış etmemek:1) ilgi göstermemek, ilgilenmemek, ilgisiz kalmak; 2) önem vermemek, aldırmamak, umursamamak.

Ateş kesilmek:1) çok kızgın davranışlarda bulunmak, ateş püskürmek; 2) sonradan çok çalışkan, hareketli ve becerikli olmak.

Baştan çıkarmak:  kötü yola sürüklemek, doğru yoldan saptırmak.

Bire bin katmak: çok abartmak

Can evinden vurmak: Bir kimseye en çok önem verdiği ya da en çok hassas olduğu noktadan saldırmak

Ciğerine işlemek: 1) kötü söz, kötü davranış çok dokunmak, etkilemek; 2) kötü koku rahatsız etmek.

Göğüs geçirmek: üzülerek derinden soluk almak

Göze almak: gelebilecek her türlü zararı ve tehlikeyi önceden kabul etmek

Göz göre göre: 1) belli ve apaçık olarak, herkesin gözü önünde,2) olacağı bilindiği hâlde önlem alınmadan.

Günaha girmek: dinî bakımdan suç sayılan bir iş yapmak.

Hakkı olmak: 1) payı, alacağı, hissesi olmak; 2) sözünde, düşüncesinde, iddiasında haklı olmak.

İş başa düşmek: kendi işini kendi görme zorunda kalmak.

İş görmek: iş yapmak.

Kendine gelmek: ayılmak.

Kızılca kıyamet kopmak: kavga, gürültü olmak.

Kulağına çalınmak: başkasına söylenirken kendisi de duymuş olmak.

Mana vermek: kendince bir yargıya varmak, yorumlamak.

Meydan okumak: korkmadığını, çekinmediğini açıkça bildirmek, kavga veya yarışmaya çağırmak.

Sıtma tutmak: ateş ve ter nöbetleriyle titremeye başlamak.

Sözünü ağzında bırakmak: Söylemekte olduğu şeyi bitirmesine fırsat vermemek, engel olmak.

Şüphe etmek: kuşkulanmak

Teselli bulmak: avunmak

Ya devlet başa, ya kuzgun leşe: sonunda büyük bir başarıya ulaşmak için yok olma tehlikesi bile göze alınır.

Yelkenleri suya indirmek: direnmekten vazgeçip karşısındakinin dediğini benimsemek, kabul etmek.

Yer demir gök bakır: hiçbir yardım ve umut olmadığında kullanılan bir söz.

Aldırış etmemek

1) ilgi göstermemek, ilgilenmemek, ilgisiz kalmak

2) önem vermemek, aldırmamak, umursamamak

"Hayriye Hanım kocasının hiddetlerine aldırış etmeyerek sık sık Leyla'dan bahsetmeye başladı."

Ateş kesilmek:

1) çok kızgın davranışlarda bulunmak, ateş püskürmek.

2) sonradan çok çalışkan, hareketli ve becerikli olmak.

"Etliye sütlüye karışmamayı öteden beri meslek edinen Ali Rıza Bey, bu meselede ateş kesilmiş, kendini attırıncaya kadar uğraşmıştı."

Baştan çıkarmak

1) kötü yola sürüklemek, doğru yoldan saptırmak.

2) karşı cinsi bir ilişkiye ikna etmek.

"Hakikat şu idi;

Müdür Muzaffer Bey, baştan çıkarmış..."

Bire bin katmak

çok abartmak.

"Bunların çoğu bire bin katmak suretiyle şişirilmiş masallardı."

Can evinden vurmak

Bir kimseye en çok önem verdiği ya da en çok hassas olduğu noktadan saldırmak.

"Bu mukaddeyeme göre işiteceği şeyin onu can evinden vuracağı muhakkaktı."

Ciğerine işlemek

1) kötü söz, kötü davranış çok dokunmak, etkilemek.

2) kötü koku rahatsız etmek.

"Karanlık kış akşamları, delik tabanımdan giren çamurun soğuğu ciğerime işlemişti."

Göğüs geçirmek

üzülerek derinden soluk almak

"Öksürüklü bir ihtiyar, derin derin göğüs geçirdi."

Göze almak

gelebilecek her türlü zararı ve tehlikeyi önceden kabul etmek.

"O zamandan itibaren eski gevşek ve emelsiz memur gitti, yerine çocuklarını için her fedakarlığı göze almış bir gayretli aile babası çıktı.

Göz göre göre

1) belli ve apaçık olarak, herkesin gözü önünde.

"Bir genç kızın göz göre göre mahvolmasına vicdanı razı olamaz..."

Günaha girmek

dinî bakımdan suç sayılan bir iş yapmak

"Başkaları müdürle Leman arasındakileri sezinlemişler, bu işte onunda parmağını görerek haksız yere günaha girmişlerdi."

Hakkı olmak

1) payı, alacağı, hissesi olmak.

2) sözünde, düşüncesinde, iddiasında haklı olmak.

"Öksürüklü bir ihtiyar, derin derin göğüs geçirerek, 'hakkın var... Ne çare ki bizden geçti,' diye söyleniyordu"

İş başa düşmek

 " İş, başa düşmüştü."

İş görmek

1) iş yapmak

 2) iş yapmaya uygun olmak.

"Bir şey yapmak, kalp kırmak korkusuyla bir türlü iş göremezdi."

Kendine gelmek

ayılmak

"İhtiyar adam biraz kendine geldikten sonra teselli etti."

Kızılca kıyamet kopmak

kavga, gürültü olmak

"O vakit Leyla büsbütün çıldırdı ve evde kızılca kıyamettir koptu."