Yazarlar

ENES.BUR/ ABDÜLHAMİTHAN MTAL  

OĞUZ / AYDIN FEN LİSESİ

 ZEYNEP HANZADE/CEZERİ YEŞİL TEKNOLOJİ MTAL

 MUSTAFA/ ZEHRA MUSTAFA DALGIÇ DIŞ TİCARET MTAL

OSMANLICA ÇOK PROGRAMLI AL. 

MEHMET AKİF ERSOY  AİHL. ORHAN MAE.

is for  AZİZ SANCAR 

- 8 Eylül 1946'da doğan Türk Bilim İnsanı Aziz Sancar, hasar gören DNA'nın nasıl tamir edildiğini buldu.

- Buluşu, ultraviyole ışık tarafından hasar gören DNA'nın belli molekül ve enzimlerle nasıl tamir edildiğidir.

- 2015 yılında Tomas Lindahl & Paul Modrich ile birlikte kimya alanında Nobel Ödülü kazandı.

- Aziz Sancar ve ekibi hücrelerin sirkandiyen ritmini düzenleyen genleri de keşfetmiştir.

is for BARTELMİ DİAZ

- Afrika kıtasının en güney ucunu dolaşarak Hint Okyanusu’na geçen ilk Avrupalı denizci oldu.

- Bu sayede Asya mallarının deniz yoluyla doğrudan Avrupa’ya taşınması için bir alternatif yaratıldı.

- Gemileri önce Ümit Burnu’nu, ardından Agulhus Burnu’nu geçti. 

is for COPERNİCUS

    Polonyalı astronomi bilgini Nicolaus Copernicus (Kopernik), matematikçi olmasının yanı sıra, Dünya yerine Güneş’in merkezde bulunduğu “Güneş Merkezli Evren Modeli“ni formülleştiren astronom olarak önemli bir bilim adamıdır.

    Astronominin kurucusu kabul edilen, aynı zamanda doktor ve din adamı olması nedeniyle de ileri sürdüğü fikirleri ancak ömrünün sonlarında açıklayabilmiştir.

is for DA VİNCİ

    15 Nisan 1452'de İtalya'nın Floransa şehrinde doğan Leonardo da Vinci; Rönesans döneminde yaşamış hezârfen, filozof, astronom, mimar, mühendis,  mucit, matematikçi, anatomist, müzisyen, heykeltıraş, botanist, jeolog, kartograf, yazar ve ressamdır.

    1485-1490 seneleri arasında doğa, mekanik, geometri, uçan makineler, kilise, kale ve kanal yapımı gibi alanlarla ilgilendi. Bunların yanında anatomi çalışmaları yaptı ve öğrenciler yetiştirdi.

    Mona Lisa, Son Akşam Yemeği, Vitruvius Adamı eserlerinden bazılarıdır.

is for ERATOSTHENES

-Yunan matematikçi, coğrafyacı, astronomi ve filozoftur. 

-Coğrafya kelimesini ilk kez kullanan bilim insanıdır.

-Nil Nehri’ nden Sudan’a uzanan rotanın, iki ırmak kolunu da göstererek oldukça doğru bir şekilde krokisini çizmiştir.

-Meridyen ve paralel sistemine dayanan bir dünya haritası çizmiştir.

-Coğrafya adlı eserinde her bölgenin fiziksel özelliklerini açıklamak aracıyla, çeşitli seyyahlardan ve ve keşiflerden gelen birçok yazıyı bir araya getirmiştir.

-Güneş ışınlarının geliş açısıyla oluşan gülmelerden yararlanarak Dünya’nın çevresini ”stadia” cinsinden ölçmüştür. “Stadia” uzunluk biriminin tam olarak neye karşılık geldiği bilinmese de Eratosthenes’in bulduğu değerin hata payının %1’den az olduğu söylenebilir. 

is for FRANCİS CRİCK

Francis Harry Compton Crick , İngiliz moleküler biyolog, fizikçi ve nörobilimci. 1953’te James D. Watson ve Maurice Wilkins ile beraber DNA molekülünün yapısını keşfederek 1962 Nobel Fizyoloji ve Tıp Ödülü’nü paylaşmıştır. DNA molekülünün yapısını keşfeden bilim insanları grubundaa yer alır. Dna'nın çift sarmal yapısını keşfetmiştir.

Genetik hastalıklar için tarama konusunda öncü olmuştur. Genetik mühendisliği dahil olmak üzere bilim ve teknolojideki gelişmelerin önünü açmıştır.

is for GİORGİO PARİSİ

Giorgio Parisi, araştırmaları kuantum alan teorisi, istatistiksel mekanik ve karmaşık sistemlere odaklanan bir İtalyan teorik fizikçidir. 73 yaşında olan ve İtalya'nın başkenti Roma'da dünyaya gelen Parisi, 2021 yılında Nobel Fizik Ödülü'nü kazandı. Giorgio Parisi yaptığı çalışmalarda düzensiz karmaşık materyaller arasında gizli bir düzen keşfetti. Onun keşfi, karmaşık sistemler teorisine büyük katkılarda bulundu. Bu keşif sayesinde sadece fizikte değil, matematik, biyoloji, nörobilim ve makine öğrenimi gibi alanlarda birçok şeyi öğrenmemizi sağladı.

is for HALİL İNANCIK

Türk tarih profesörü. Eserleriyle Osmanlı-Türk tarihine hem siyasi ve ekonomik konularda hem de kültür ve medeniyet tarihi alanında orijinal katkılarda bulunmuş bir bilim insanıdır. Osmanlı ve Balkan tarihi üzerine hazırladığı eserlerle dünya çapında saygı gören ve "Tarihçilerin Kutbu" olarak nitelendirilen Prof. Dr. Halil İnalcık, Chicago Üniversitesinden 1986'da emekliye ayrılan İnalcık, 1993 yılında Bilkent Üniversitesinde Tarih Bölümünü kurarak, 23 yıl boyunca yüksek lisans ve doktora öğrencilerine seminer dersi verdi.

is for IAN WİLMUT

İ 

is for    İLBER ORTAYLI

Türk tarih profesörü İlber Ortaylı 7’den 70’e herkese tarihi sevdiren ince ve keskin zekâsı, esprili karakteri ile Türk halkının bağrına bastığı Türk Tarih Kurumu Şeref Üyelerinden biridir.

İlber Ortaylı Viyana’da Dil, Tarih ve Coğrafya eğitimi almıştır. 1974 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde doktor olarak göreve başladı. Osmanlı İmparatorluğunda Alman Nüfuzu çalışması ile doçentliğe yükseldi.

Devletin akademik politikalarına karşı geldi tepki olarak istifasını verdi İlber Ortaylı. İstifasından sonra birçok ülkede misafir öğretim görevlisi olarak çalıştı.

1989 yılında tekrar Türkiye’ye döndü ve Profesör oldu. Yabancı ve yerli birçok dergide Osmanlı ve Rus tarihi ile yazılar yayınladı.

Topkapı müzesinde Müze Başkanı oldu ve 2012 yılında yaş haddinden dolayı emekliye ayrıldı. Geçtiğimiz yıl tarih alanında Cumhurbaşkanlığı Kültür Sanat Ödülüne layık görüldü.

is for  JAMES WATSON 

A'nın ikili sarmal yapısını, Francs Crck le bularak Nobel Ödülünü almış blm nsanıdır. 1967 yılında se The Double Helx: A Personal Account of the Dscovery of the Structure of DNA (İkl Sarmal : DNA Yapı Çözümünün Öyküsü) adlı, DNA'nın ayrıntılı çözüm öyküsünü çeren ktabını yazdı. 

is for KRİSTOF KOLOMB

is for LUİGİ GALVANİ

Kimyasal yolla elektrik elde edilebileceğini keşfettiğinden bu işleme soyadından türetilen “galvanism” denmektedir. Galvani’nin yaptığı diğer araştırmalar onun kurbağa bacaklarının belirli bazı metallere temas etmesi sonucu refleks olarak hızla harekete geçmesinin bu hayvandaki iç elektrik sonucunda ortaya çıktığı sonucuna varmasına yol açmıştır. Bu bağlamda İngilizcede “galvanize” kelimesi günlük hayatta birisini harekete geçirmek, şok etmek anlamlarında kullanılmaktadır. Daha sonra Galvani’nin arkadaşı Volta onun elektrik alanındaki çalışmalarını değerlendirerek önemli buluşlar yapmıştır. Ayrıca elektrik akımını ölçmekte kullandığımız galvanometre de Galvani’den sonra onun adıyla anılmaya başlanmıştır. 

is for MAHMUT GAZİ YAŞARGİL

is for N.BOHR

Kuantum kuramının atom yapısının belirlenmesinde ilk kez kendi adıyla anılan atom modelini oluşturdu. Kuantum fiziğinin gelişmesinde 50 yıla yakın bir süre öncü rol oynadı. Ayrıca atom çekirdeğinin "sıvı damlacığı modeli"ni geliştirdi.

is for OĞUZ EROL

Oğuz EROL, sırasıyla Anadolu Üniversitesi Fen Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümünde Bölüm Başkanı, Dil ve Tarih – Coğrafya Fakültesinde dekanlık, aynı Fakültenin Fiziki Coğrafya Kürsüsünde kürsü başkanlığı, İstanbul Üniversitesinde Jeomorfoloji Anabilim Dalı Başkanı görevlerinde bulunmuştur. 1993 yılında emekli olmuştur. 

Eserlerinden başlıcaları şunlardır;

1988, Genel Klimatoloji. 

*1992, Klimajeomorfoloji (I. Genel Koşullar),

*1993, Ayrıntılı Jeomorfoloji Haritaları Çizim Yöntemi,

*1991, Konya-Karapınar kuzeybatısındaki obrukların Jeomorfolojik Gelişimi ve Konya ve Tuzgölü Pleyistosen Pluviyal Gölleri Arasındaki ilişkiler,

*1991, Türkiye Kıyılarında Deniz Düzeyi Değişmeleri ve Bir Çevre Sorunu Olarak İstanbul İçin Önemi,

*1991, Türkiye Kıyılarında Bazı Biyojenik Oluşumlar ve Bunların Uygulama Amaçlı Yorumlanması,

is for PYTHAGORAS

Sisamlı Pisagor Pythagóras ho Sámios; MÖ 570 – MÖ 495), antik İyonya'nın en ünlü düşünürlerinden biri olmuş Yunan filozof ve Pisagorculuğun kurucusuydu. Politik ve dinî öğretilerini daha çok Magna Graecia'da yayan Pisagor, önce Platon ve Aristo'nun felsefelerini sonra ise tüm Batı felsefesini etkiledi. Yaşam hikâyesinin çoğu halk efsaneleriyle gölgelendirilmiştir, fakat Sisam adasında bir mücevher oymacısı olan Mnesarchus'un oğlu olduğu neredeyse kesindir.

En popüler önermesi "Pisagor'un teoremi"dir. Pisagor ve öğrencileri her şeyin matematikle ilgili olduğuna, sayıların nihai gerçek olduğuna, matematik aracılığıyla her şeyin tahmin edilebileceğine ve ölçülebileceğine inanmışlardır.

is for  R. BOYLE 

is for SIRRI ERİNÇ

- 1953 yılında yayınladığı "Doğu Anadolu Coğrafyası" adlı eseri yayınlandı.

- İklim tiplerinin sınıflamasını yapmıştır.

- İlk termal göl çalışmaları kendisi tarafından yapılmıştır. 

- Türkiye'nin ilk göl batimetri çalışmalarını yapmıştır.

is for TEKİN DERELİ

Tekin Dereli'nin çeşitli bilimsel dergilerinde çok sayıda bilimsel makelesi yayımlamıştır. 

1993-2000 döneminde TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi yazıişleri kurulunda görev yapmıştır. 

Tekin Dereli 1993-1996'da UNESCO Türkiye Milli Komisyonu üyeliği yapmıştır. 

1993'ten beri Türkiye Bilimler Akademisi üyesidir.

is for 

is for VON HUMBOLT

- Humboldt'un botanik coğrafya üzerine yaptığı çalışmalar biyocoğrafya dalının temelini oluşturmuştur.

- 1799 ile 1804 yılları arasında Güney ve Orta Amerika'ya giden von Humboldt, keşif gezileri sonucunda kıtayı bilimsel açıdan betimleyen ilk bilim insanı olmuştur. 

- 21 yıl boyunca yaptığı gezilerde karşılaştıklarını devasa bir eserde toplamıştır. Atlantik Okyanusu'nun iki kıyısında yer alan kara parçalarının (özellikle Güney Amerika ve Afrika'nın) bir zamanlar birleşik olduğunu ilk öne süren Humboldt olmuştur.

is for YURİ GAGARİ

- Yuri Gagarin 12 Nisan 1961'de Vostok uzay aracıyla uzaya çıkarak Dünya yörüngesinde turunu tamamladı. Böylece uzaya çıkan ilk insan olmayı başarmış oldu ve bu başarısıyla birlikte uzay çağını başlattı.  Gagarin, uluslararası bir ün kazandı ve ülkenin en büyük onuru olan Sovyetler Birliği Kahramanlığı dahil pek çok madalya ve unvan ödülüne layık görüldü. 

- Vostok 1, Gagarin'in tek uzay yolculuğuydu ancak Soyuz 1 görevinde yedek mürettebat olarak (ölümcül bir kazayla sona erdi) görev yaptı.

is for ZAFER TOPRAK

- Osmanlı ve erken Cumhuriyet devrine ilişkin sosyo-ekonomik çalışmaları bulunmaktadır. Boğaziçi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü'nün kurucu başkanıdır. 

- Saint Joseph Fransız Lisesi'nin ardından 1969'da Ankara Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nü bitiren Zafer Toprak, Boğaziçi Üniversitesi'nde görev yaptı. Tarih Vakfı'nın kurucuları arasındadır.

- 2012 yılında Darwin’den Dersim’e Cumhuriyet ve Antropoloji adlı eseriyle sosyal bilimler dalında Sedat Simavi Ödülü aldı.