Κάθε χρόνο την  παραμονή  των Χριστουγέννων  μιά  μεγάλη γιορτή γινόταν  στο  σπίτι  της οικογένειας  Στάλμπαουμ. Ο Φρίτς και η Κλάρα τα δύο αδελφάκια  ανυπομονούσαν να κατεβούν  στο σαλόνι . Όμως  η πόρτα  ήταν κλειστή . Μέσα  στο δωμάτιο  βρισκόταν  το μεγάλο χριστουγεννιάτικο  δέντρο  και  από κάτω  τα δώρα των παιδιών.

Στη   γιορτή ήταν  καλεσμένος και ο κύριος  Ντρόσελμαιερ  ο νονός  της Kλάρας. Ήταν  ένας μικροσκοπικός  άνδρας που φορούσε ένα κάλυμμα  στο ένα του μάτι  και μια γυάλινη  περούκα. Ήξερε  πως  να φτιάξει  τα ρολόγια  τοίχου και ήταν  επίσης  διάσημος  κατασκευαστής  παιχνιδιών. Γι’ αυτό  ο Φρίτς  και η Κλάρα  πάντα  ανυπομονούσαν  να ανοίξουν  τα δώρα  που τους έφτιαχνε . Το  δικό μου δώρο  θα είναι  ένα  ξύλινο   σπαθί  αναφώνησε  ο Φριτς  με σιγουριά . Εγώ  θα ήθελα  έναν  κήπο με λίμνη  και όμορφους  κύκνους  να κολυμπούν

μέσα  σε αυτήν  είπε  η Κλάρα.

Όταν άνοιξε η πόρτα του σαλονιού τα δύο παιδιά κοίταξαν με λαχτάρα το χριστουγεννιάτικο δέντρο. Κάτω  από  το δέντρο  βρισκόταν τα δώρα  που  δεν  ήταν  το σπαθί  και  ο κήπος αλλά  ένα  κάστρο  με  στρατιωτάκια  για τον Φρίτς  και  για την Κλάρα  μια παράξενη ξύλινη μαριονέτα  ντυμένη  με στρατιωτικά ρούχα που είχε  λεπτά  πόδια και μεγάλο κεφάλι. Ήταν κάπως άσχημη και αδέξια, αλλά στην Κλάρα άρεσε επειδή είχε μια λευκή γενειάδα και καλοσυνάτο  πρόσωπο.  

«Είναι  ένας  ξεχωριστός  ανθρωπάκος» της είπε  ο νονός  της . « Ένας Καρυοθραύστης». Και  με τα λόγια  αυτά  πήρε  ένα  καρύδι  το έβαλε  στο  μεγάλο  στόμα του  Καρυοθραύστη  και το  έσπασε . Αμέσως  έκανε  το ίδιο  και η Κλάρα  όμως διάλεγε  καρύδια  μικρά  σε μέγεθος  γιατί  δεν  ήθελε  να κουράσει  τον Καρυοθραύστη . Ο Φρίτς  από  την άλλη  πήρε  ένα  μεγάλο  καρύδι  το σφήνωσε  στο  στόμα της  ξύλινης  κούκλας  και το  έσφιξε  τόσο  πολύ  που τρία  από  τα δόντια  του Καρυοθραύστη  εκτοξεύτηκαν   μακριά  καθώς  το σαγόνι του  έσπασε.

 Η Κλάρα  στενοχωρήθηκε  πολύ  και  έδεσε  με μια  κορδέλα  το   κεφάλι του  Καρυοθραύστη . Μετά  τον  ακούμπησε  απαλά  στο κρεβάτι  της  αγαπημένης  της  κούκλας  και κάθισε  δίπλα του  να τον προσέχει . Όταν  έφυγαν  οι καλεσμένοι  όλη η οικογένεια πήγε  για  ύπνο . Αλλά  το κορίτσι  δεν  μπορούσε  να κοιμηθεί.

Γύρω στα μεσάνυχτα, κατέβηκε τις σκάλες και πήγε στο σαλόνι για να δει τον τραυματισμένο Καρυοθραύστη. Όμως, αυτό που αντίκρισε ήταν απίστευτο: Ένας στρατός από ποντίκια είχε εισβάλει στο δωμάτιο, το οποίο τώρα έμοιαζε τεράστιο. Επικεφαλής τους ήταν ο Ποντικοβασιλιάς, ένα μεγάλο ποντίκι με ένα στέμμα στο κεφάλι του.