ΤΟ ΕΝΕΤΙΚΟ ΛΙΜΑΝΙ

Δίπλα στο σύγχρονο λιμάνι του Ηρακλείου, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει ότι έχει απομείνει από το μικρό γραφικό λιμάνι που λειτουργεί σήμερα ως "μαρίνα". Η πρώτη διαμόρφωση του λιμανιού έγινε από τους ¨Άραβες τον 9ο - 10ο αιώνα. Κατά την Ενετοκρατία το λιμάνι Κάντια (όπως έλεγαν οι Ενετοί το Ηράκλειο) αποτέλεσε το σημαντικότερο λιμάνι της Ανατολικής Μεσογείου με τη μεγαλύτερη εξαγωγική δραστηριότητα. Κατά την Τουρκοκρατία, οι Τούρκοι διατήρησαν την χρήση του σπουδαίου αυτού λιμανιού.

ΝΕΩΡΙΑ

Στο παλιό ενετικό λιμάνι του Ηρακλείου, θα συναντήσετε τα νεώρια. Είναι στεγασμένοι επιμήκεις χώροι, όπου κατασκεύαζαν και επισκεύαζαν τα καράβια του ενετικού στόλου.

Στην αρχική τους μορφή ήταν ανοικτά προς την πλευρά της θάλασσας με το εσωτερικό τους να εισχωρεί στο νερό μέχρι ένα σημείο. Με αυτό τον τρόπο, ήταν πιο εύκολα να ανασύρονται τα πλοία. Συνολικά χτίστηκαν 19

νεώρια. Δίπλα σε αυτά υπήρχε μια αποθήκη

αλατιού, και μια μεγάλη δεξαμενή νερού. Σήμερα, σώζονται 5-6 νεώρια φιλοξενούν τα οποία

διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις και εκθέσεις 

ΦΡΟΥΡΙΟ ΚΟΥΛΕ

Στην αρχή του λιμανιού στέκει το επιβλητικό μεσαιωνικό φρούριο Κούλες.  Οι Ενετοί για μεγαλύτερη ασφάλεια του λιμανιού, κατασκεύασαν  το περίφημο φρούριο. Η κατασκευή ολοκληρώθηκε το 1540.

Το φρούριο ήταν διώροφο. Το ισόγειο ήταν  χωρισμένο σε 26 διαμερίσματα για διάφορες χρήσεις. Όλα τα διαμερίσματα φωτίζονταν με μεγάλους φωταγωγούς από τη θολωτή στέγη.

Σήμερα το φρούριο είναι επισκέψιμο ως αρχαιολογικός χώρος. Μέσα στον χώρο εκτίθενται ευρήματα από τις έρευνες του θρυλικού ωκεανογράφου JACQUES-YVES COUSTEAU.

Στους τοίχους του κτηρίου, πάνω σε λευκό μάρμαρο υπήρχε το έμβλημα της Γαληνότατης

Δημοκρατίας της Βενετίας, τα φτερωτά λιοντάρια.

ΛΟΤΖΙΑ

 Ανεβαίνοντας από το λιμάνι, συναντάς το πρώτο σπουδαίο μνημείο, τη Λότζια, ένα κομψότατο ενετικό οικοδόμημα που βρίσκεται στο κέντρο της πόλης του Ηρακλείου. Κατασκευάστηκε το 1626-1628 κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας από τον Φραγκίσκο Μοροζίνι. 

Η Λότζια ήταν ένα δημόσιο κτήριο, όπου συνεδρίαζαν οι άρχοντες της πόλης αλλά λειτουργούσε και ως χώρος των συναντήσεων και των  ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων.

Αποτελούσε το κέντρο της διοικητικής και κοινωνικής ζωής της πόλης, ένα ρόλο που έχει ακόμη και σήμερα καθώς στο κτήριο στεγάζεται το γραφείο του Δημάρχου και οι υπηρεσίες του Δήμου της πόλης. Θεωρείται ως το κομψότερο βενετσιάνικο μνημείο.

ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΤΙΤΟΥ 

Ο ναός του Αγίου Τίτου του 1ου επισκόπου Κρήτης βρίσκεται στην  οδό 25ης Αυγούστου δίπλα στη Λότζια. Είναι τρίκλιτης βασιλικής με νάρθηκα και τρούλο που στηρίζεται σε τέσσερις λεπτές κολόνες΄. Μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος γνωστό ως Βεζίρ Τζαμί. Καταστράφηκε από τον μεγάλο σεισμό του 1856 κατασκευάστηκε εκ νέου και εγκαινιάστηκε το 1871. Ο ναός εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό προσκύνημα αφού εδώ φυλάσσεται η τίμια κάρα του Αγίου Τίτου.

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΡΚΟΥ

Νότια της Λότζιας, είναι η Βασιλική του Αγίου Μάρκου που χτίστηκε το 1239 στην πλατεία των Σιτηρών κι ήταν  ο καθεδρικός Ναός της Κρήτης. Καταστράφηκε το 1303 από σεισμό και αναστηλώθηκε αμέσως. Το 1669 μετατράπηκε σε τζαμί και το 1956 πήρε τη σημερινή της μορφή. Σήμερα ο Άγιος Μάρκος στεγάζει την Δημοτική Πινακοθήκη Ηρακλείου. Στο εσωτερικό υπάρχουν τάφοι των Ενετών δουκών του Χάνδακα. Στην πινακοθήκη εκτίθενται κυρίως περιοδικές εκθέσεις διάφορων καλλιτεχνών από την Κρήτη και από όλη την Ελλάδα.

ΚΡΗΝΗ ΜΟΡΟΖΙΝΙ-ΛΙΟΝΤΑΡΙΑ

Στο κέντρο της πόλης βρίσκεται ένα από τα πιο διάσημα έργα του Φραγκίσκο Μοροζίνι. Η περίφημη Κρήνη Μοροζίνι γνωστή με το όνομα "Λιοντάρια" σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση, αναβλύζοντας και πάλι νερό.

Η Κρήνη Μοροζίνι εγκαινιάστηκε στις 25 Απριλίου του 1628 και παρείχε νερό στο κέντρο της πόλης.  Η Κρήνη έχει οχτάβολο σχήμα και κάθε ημικύκλιο εξυπηρετούσε πέντε ανθρώπους, με αποτέλεσμα σαράντα άνθρωποι να βουτούν τα δοχεία τους να γεμίζουν νερό από την δεξαμενή.

Ο διάκοσμος της Κρήνης είναι εμπνευσμένος από την  ελληνική μυθολογία και το νερό έτρεχε από το στόμα τεσσάρων λεόντων.

Σήμερα, η Κρήνη Μοροζίνι είναι ο τόπος συνάντησης των κατοίκων της πόλης.

ΠΛΑΤΕΙΑ ΚΟΡΝΑΡΟΥ

Παλιότερα ονομαζόταν πλατεία Σωτήρος  ή αλλιώς  Βαλτέ Τζαμί. Ένας  από τους  πιο σημαντικούς ναούς του Χάνδακα, ο Ναός του Σωτήρος, μετατράπηκε σε Τζαμί, αφιερωμένο  στη μητέρα του Σουλτάνου τη Βαλιδέ. Τον Ιούλιο 1970   ο ναός κατεδαφίστηκε. Στη θέση του διαμορφώθηκε η πλατεία Κορνάρου. Η πλατεία  Κορνάρου πήρε το όνομα  της από τον μεγάλο κρητικό ποιητή της κρητικής αναγέννησης Βιτσέντζο  Κορνάρο, με γνωστότερο του έργο  ο Ερωτόκριτος.

Σήμερα την πλατεία  Κορνάρου  κοσμεί  ένα  γλυπτό¨: ο έφιππος  Ερωτόκριτος αποχαιρετά την αγαπημένη του Αρετούσα.

ΣΕΜΠΙΛΙ ΙΜΠΡΑΗΜ ΑΓΑ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΚΟΡΝΑΡΟΥ

Οι Οθωμανοί κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας έχτισαν σε διάφορα σημεία του Μεγάλου Κάστρου φιλανθρωπικές κρήνες (σεμπίλ) για να δροσίζονται οι περαστικοί αλλά και για να καλύψουν τις θρησκευτικές τους ανάγκες.

Το σεμπίλι της Πλατείας Κορνάρου, όπου σήμερα στεγάζει δημοτικό καφενείο, χτίστηκε 

το 1776 από τον Χατζή Ιμπραχίμ Αγά. 

 Είναι ένα πολυγωνικό κτίριο με αψιδωτά παράθυρα. Κάτω από κάθε παράθυρο υπήρχε μια λίθινη γούρνα. Στο κέντρο της πόλης του Ηρακλείου και στο τέλος της αγοράς θα συναντήσετε το σεμπίλ του Χατζ΄ή Ιμπραήμ Αγά.

ΚΡΗΝΗ ΜΠΕΜΠΟ

Στην Πλατεία Κορνάρου σώζεται σε καλή κατάσταση η περίτεχνη Κρήνη Μπέμπο.

Κατασκευάστηκε μεταξύ των ετών 1552-1554 από τον καπιτάνο Gian Matteo Bembo, που πρώτος διοχέτευσε πηγαίο νερό μέσω υδραγωγείου στον Χάνδακα.

Η κρήνη έχει αναγεννησιακά και γοτθικά στοιχεία καθώς και των Δούκων της πόλης ενώ  έχει και ανάγλυφο διάκοσμο με φυτικές παραστάσεις .

Στη μέση της κρήνης ξεχωρίζει μεγάλο ακέφαλο άγαλμα ρωμαϊκής περιόδου από  την Ιεράπετρα  έχοντας δεξιά και αριστερά δύο κίονες.

ΚΡΗΝΗ  ΣΑΓΚΡΕΝΤΟ

Βρίσκεται στο στενάκι του βόρειου τείχους  της Λότζια. Χτίστηκε από τον Δούκα Jiovani Sagredo την περίοδο 1602-1604, για να εξυπηρετεί τους ευγενείς που συγκεντρώνονταν στη Λότζια. Σήμερα διασώζει την ανάγλυφη παράσταση της γυναικείας μορφής της Κρήτης, η οποία κρατούσε στο δεξί της χέρι ρόπαλο και στο αριστερό μια ασπίδα. Φέρει την περιγραφή Cura Sagredi profluit ista ducis δηλ.  με τη φροντίδα του  Σαγκρέντο  ρέει αυτό το  νερό. Η γούρνα της κρήνης  καταστράφηκε από τους  Γερμανούς που βομβάρδισαν  το Ηράκλειο  κατά το Β΄' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η ΚΡΗΝΗ ΤΟΥ  ΙΔΟΜΕΝΕΑ

Βρίσκεται στην οδό Μιχελιδάκη, πίσω  από το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης. 

Μπορούμε  να δούμε τους  δύο κίονες με κιονόκρανα που έχουν παραστάσεις με φυτά και την οθωμανική επιγραφή.

Η ΚΡΗΝΗ PIULI

Βρίσκεται στην οδό Δελημάρκου απέναντι από την  πύλη του Δερματά. Χτίστηκε στα τέλη  της μεγάλης  πολιορκίας   του Χάνδακα (1648-1669), αφού οι πολιορκητές Οθωμανοί διέκοψαν την παροχή νερού από τον αγωγό του Μοροζίνι που έφερνε νερό από τον Γιούχτα και η πόλη βασανιζόταν από την έλλειψη  νερού.

 Ο Ενετός Γενικός Προβλεπτής  Antonio Priuli εντόπισε  φλέβα τρεχούμενου νερού εντός των τειχών, το οποίο και  διοχέτευσε στην κρήνη αυτή. Η κρήνη διακοσμείται με τέσσερις κίονες που στηρίζονται σε τριγωνικό αέτωμα.

ΚΡΗΝΗ ΓΕΝΙΤΣΑΡ ΑΓΑ

Η κρήνη Γενιτσάρ Αγά βρίσκεται στην αρχή της Λεωφόρου Ικάρου απέναντι από το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Ο ανάγλυφος κρουνός της βρίσκεται εντός αψιδωτής κατασκευής, που περιβάλλεται από δύο μεγάλους πεσσούς με ροζέτες. Το νερό συγκεντρώνεται σε μαρμάρινη γούρνα με πλούσια ανάγλυφη διακόσμηση.

ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ

Ο ναός του Ουνουφρίου είναι  μονόκλιτη βασιλική με τρούλο και βρίσκεται στην κεντρική αγορά του Ηρακλείου.

Είναι εγκλωβισμένος από διάφορα καταστήματα. Σήμερα μπορεί να δει κάποιος τον τρούλο του μέσα από την αγορά της οδού 1866

ενώ πρόσβαση στο εσωτερικό του ναού υπάρχει μέσα από ένα αρτοποιείο.

ΟΙ ΣΤΡΑΤΩΝΕΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ 

Οι στρατώνες του Αγίου Γεωργίου, που σήμερα είναι η Περιφέρεια Κρήτης,  οικοδομήθηκαν το 16ο αι. και στέγαζαν 700 περίπου στρατιώτες. Καταστράφηκαν από σεισμό και οι Οθωμανοί έκτισαν νέους, τους Κισλάδες, το 1883. 

Αποτελείται σήμερα από τρία τμήματα. Στη βορινή πλευρά, εντοιχίστηκε το θύρωμα της εκκλησίας του Αγίου Φραγκίσκου.

ΠΥΛΗ ΛΑΖΑΡΕΤΟ (ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ)

Η πύλη Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στην ανατολική πλευρά των τειχών του Ηρακλείου , εκεί που είναι σήμερα το άγαλμα του Ελευθέριου Βενιζέλου. Από την Πύλη η πόλη επικοινωνούσε με την ανατολική΄΄ Κρήτη και το λοιμοκαθαρτήριο (λαζαρέτο). Η θολωτή στοά μήκους 45μ. φιλοξενεί συχνά εκθέσεις ζωγραφικής φωτογραφίας γλυπτικής κλπ. Η πύλη αποκαλύφθηκε κατά την δεκαετία του 2000. Κτίστηκε το 1565. Το όνομα της το πήρε από την επιβλητική ανάγλυφη αναπαράσταση του Αγίου Γεωργίου πάνω στο άλογο του, το οποίο σήμερα φυλάσσεται στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης. 

ΠΥΛΗ ΙΗΣΟΥ (ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ)

Το 1587 στην σημερινή οδό  'Εβανς χτίστηκε η Πύλη του Ιησού.

 Η Πύλη ήταν γνωστή και ως Καινούρια πόρτα διότι δίπλα της υπάρχει η καμαρωτή γέφυρα που δημιουργήθηκε το 1970 για να περνάνε τα αυτοκίνητα.

 Η παλιά  Πύλη του Ιησού βρίσκεται  λίγα μέτρα δυτικότερα, αναστηλώθηκε  το 2014, έχοντας πλέον μόνη έκθεση για τον συγγραφέα Νίκο Καζαντζάκη. Είναι έργο του Μικέλε Σανμικέλι.

ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΑ

Η Πύλη του Δερματά βρίσκεται περίπου στη μέση  του παραλιακού τείχους του Χάνδακα, και ένωνε την εντός των τειχών πόλη με τη θάλασσα.

Σε αυτό το σημείο αποβιβάστηκαν το Νοέμβριο του 1668 οι Γάλλοι στρατιώτες του De La Feuillades. Μεγάλο μέρος της πύλης καταστράφηκε για την διάνοιξη της παραλιακής λεωφόρου.

ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΑ

Η Πύλη του Αγίου Ανδρέα βρισκόταν στη βορειοδυτική πλευρά του προμαχώνα του Αγίου Ανδρέα η οποία καταστράφηκε στις αρχές του 20ου αιώνα. Σήμερα απομένει μόνο το νότιο τμήμα της καμάρας της.

Από αυτή την πύλη οι Τούρκοι μπήκαν στην πόλη μετά από 25 χρόνια πολιορκίας.

ΕΦΚΑΦΙ

Τo Eφκάφι βρίσκεται στην οδό Έβανς 24 και είναι ένα από τα δύο πρώτα Δημόσια Τούρκικα κτίσματα του Νεοκλασισμού στο Ηράκλειο.

Κτίστηκε το 1878 για να στεγάσει την Υπηρεσία 

Εφκαφ΄΄ιων δηλαδή μια Τούρκικη Δημόσια Υπηρεσία που είχε στη δικαιοδοσία της όλα τα αφιερωμένα σε Φιλανθρωπικά Ιδρύματα κτίσματα.

ΠΥΛΗ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΑ

Η Πύλη Παντοκράτορα΄ γνωστή περισσότερο ως Χανιώπορτα, βρίσκεται σε ένα από τα κεντρικότερα σημεία του Ηρακλείου και αποτελούσε την έξοδο προς τη δυτική Κρήτη.

Πάνω από την κεντρική πύλη στα εσωτερικά υπάρχει ανάγλυφη μορφή του Παντοκράτορα με περιγραφή OMNIPOTENS, ενώ στην εξωτερική πλευρά, η περιγραφή είναι γραμμένη με ελληνικούς χαρακτήρες.

Οι εκπαιδευτικοί:

Κρουσταλλάκη Μαρία ΠΕ86

Γιαμαλάκη Χρυσάνθη ΠΕ70

Μανωλτζάς Κωνσταντίνος ΠΕ70

Οι μαθητές του Ε2:

Νικόλας, Βασίλης, Μάνος, Εμμανουέλα, Φίλιππος, Γιώργος Κ., Γιώργος Λ., Μιχάλης Λ.,

Μαριάννα, Ελένη, Ελπίδα, Άννα, Μιχάλης Μ., Γιώργος Μ., Μαρίνος, Χρύσα, Θάνος,  Δέσποινα, Γιώργος Τ., Μαριθώμη, Μιχάλης Τ., Χριστιάννα.