ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ

Η στοματική υγιεινή περιλαμβάνει τη φροντίδα του στόματος και των δοντιών. Η στοματική κοιλότητα αποτελεί όργανο του πεπτικού και αναπνευστικού συστήματος. Οι βασικότερες λειτουργίες της είναι:

 1. Μάσηση και κατάποση της τροφής, που μαζί με το σάλιο βοηθά στην καλύτερη πέψη των τροφών

 2. Ομιλία

3. Αναπνοή

 4. Γεύση

 5. Αισθητική του προσώπου

Η στοματική υγεία αποτελεί βασική προϋπόθεση για την υγεία του ανθρωπίνου σώματος. Έτσι πολλές παθήσεις του στόματος έχουν επίπτωση σ’ άλλα όργανα του σώματος και το αντίθετο.Τα κύρια νοσήματα, που προσβάλλουν το στόμα είναι: η οδοντική τερηδόνα και τα νοσήματα του περιοδοντίου: ουλίτιδα, περιοδοντίτιδα.

Οδοντική τερηδόνα

Είναι η νόσος, που καταστρέφει τους σκληρούς ιστούς του δοντιού. Προσβάλλει την αδαμαντίνη και επεκτείνεται στην οδοντίνη, καθώς και την οστεΐνη. 

 Παράγοντες:

 1. Τα μικρόβια, που υπάρχουν μέσα στη στοματική κοιλότητα.

2. Η συχνή κατανάλωση ζαχαρούχων τροφών. 

3. Η ανθεκτικότητα του δοντιού και ο παράγοντας χρόνος.

Πώς δημιουργείται;

Τα μικρόβια της οδοντικής μικροβιακής πλάκας έχουν τη δυνατότητα να ζυμώνουν ορισμένα είδη υδατανθράκων και κυρίως τη σακχαρόζη και να δημιουργούν οξύ. Το οξύ επιδρά στο δόντι και προκαλεί τερηδόνα. Έτσι, όταν δεν βουρτσίζονται τα δόντια, για να απομακρυνθεί η οδοντική μικροβιακή πλάκα, αυτή γίνεται όλο και πιο πυκνή και συσσωρεύονται περισσότερα μικρόβια. Όταν λαμβάνονται συχνά ζαχαρούχες τροφές, έχουν σαν αποτέλεσμα τη συχνή και για πολύ χρόνο δημιουργία οξέων, που συμβάλλουν στον τερηδονισμό των δοντιών.

Είναι δηλαδή προτιμότερο να τρώγεται ένα γλυκό μετά το φαγητό και μετά να πλένονται τα δόντια, παρά στα ενδιάμεσα των γευμάτων.

 Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα μικρά παιδιά, τα οποία ανάμεσα στα γεύματα μασούν τσίχλες ή τρώνε μπισκότα, καραμέλες κ.λπ. Πολλοί γονείς έχουν την τάση να βάζουν πολλή ζάχαρη στο γάλα, ιδιαίτερα στα βρέφη και στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας, να αφήνουν το μπιμπερό όλη τη νύχτα στο στόμα του παιδιού, ή να βάζουν στην πιπίλα ζάχαρη ή μέλι. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να παράγεται συνέχεια οξύ και να δημιουργείται τερηδόνα σε όλα σχεδόν τα δόντια. Είναι δε γνωστό σαν «σύνδρομο της φιάλης του γάλακτος».

Οι επιπτώσεις των τερηδονισμένων δοντιών στα μικρά παιδιά είναι:

1. Καταστροφή των πρώτων δοντιών (νεογιλών) των μικρών παιδιών, τα οποία εξασφαλίζουν καλή μάσηση της τροφής, καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος, καλή ανάπτυξη.

 2. Κακή προφορά των λέξεων, συνεπώς κακή ομιλία. 

3. Άσχημη εμφάνιση του προσώπου.

 4. Μη φυσιολογική ανάπτυξη του προσωπικού κρανίου. 

5. Τα μόνιμα δόντια, που θα διαδεχθούν τα νεογιλά, δεν θα είναι υγιή.

 6. Η τερηδόνα δεν είναι μόνο νόσημα του δοντιού. Επηρεάζει τη γενική υγεία (σωματική, ψυχική) και τη σωστή διατροφή.

Νοσήματα του περιοδοντίου (ουλίτιδα, περιοδοντίτιδα).

 Τα νοσήματα του περιοδοντίου, που μπορούν να εμφανισθούν στα παιδιά με τη μορφή της ουλίτιδας, ενώ στους ενήλικες και με τη μορφή της περιοδοντίτιδας, αποτελούν χρόνιες φλεγμονές των ούλων. Οι ιστοί που στηρίζουν τα δόντια καταστρέφονται και έτσι μειώνεται η στήριξη των δοντιών στα οστά της άνω και κάτω γνάθου. Η περιοδοντική νόσος αρχικά εμφανίζεται με τη μορφή της ουλίτιδας. Τα ούλα γίνονται έντονα κόκκινα, διογκωμένα από το οίδημα και πολλές φορές αιμορραγούν. Αν δεν γίνει η θεραπεία έγκαιρα, μπορεί να εξελιχθεί η ουλίτιδα σε βαρύτερη μορφή που ονομάζεται περιοδοντίτιδα. Στην περιοδοντίτιδα, η βλάβη επεκτείνεται βαθύτερα στους ιστούς που στηρίζουν τα δόντια και έτσι αρχίζουν να κουνιούνται και σύντομα γίνεται η εξαγωγή τους.

Παράγοντες που συμβάλλουν για τη δημιουργία νοσημάτων του περιοδοντίου:

1. Η Οδοντική Μικροβιακή Πλάκα που βρίσκεται κολλημένη στα δόντια και στα ούλα. Αυτή περιέχει μικρόβια, τα οποία παράγουν τοξίνες που προκαλούν τη φλεγμονή στα ούλα. 

2. Παράγοντες που ευνοούν τη συγκέντρωση της Οδοντικής Μικροβιακής Πλάκας (π.χ. συνωστισμός δοντιών, ανωμαλίες σύγκλεισης των δοντιών, ύπαρξη ορθοδοντικών μηχανημάτων στο στόμα).

3. Σφραγίσματα ή στεφάνες που προεξέχουν στην περιοχή των δοντιών, που βρίσκονται προς τα ούλα (αυχένας των δοντιών). 

4. Αναπνοή από το στόμα που έχει σαν αποτέλεσμα την ξηρότητα του βλεννογόνου του στόματος. 5. Διάφορες βλαβερές συνήθειες (π.χ. σφίξιμο των δοντιών)

Μέτρα Προφύλαξης: 

Τα προληπτικά μέτρα βασίζονται στην αντιμετώπιση των παραγόντων, που δημιουργούν την τερηδόνα και τα νοσήματα του περιοδοντίου.Είναι: 

1. Απομάκρυνση της Οδοντικής Μικροβιακής Πλάκας με καθημερινό βούρτσισμα των δοντιών. 

2. Σωστή διατροφή και αποφυγή ζαχαρούχων τροφών στα ενδιάμεσα των γευμάτων. 

3. Χορήγηση φθοριούχων σκευασμάτων για την αύξηση της ανθεκτικότητας των δοντιών.

 4. Τακτικές επισκέψεις στον οδοντίατρο.

Βούρτσισμα 

Το καθημερινό βούρτσισμα των δοντιών πρέπει να γίνεται μετά από κάθε γεύμα, τουλάχιστον 2 φορές την ημέρα, κυρίως βράδυ και πρωί. Το βούρτσισμα γίνεται με μικρή βούρτσα νάυλον με αποστρογγυλεμένα τα άκρα των τριχών. Οι μαλακές και μέτριας σκληρότητας οδοντόβουρτσες είναι αποτελεσματικές και λιγότερο τραυματικές για τους οδοντικούς ιστούς.

Μέθοδοι καθαρισμού 

 Σήμερα είναι παραδεκτές οι εξής:

1. Κυκλική μέθοδος

 * Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στα μικρά παιδιά. 

* Είναι εύκολη μέθοδος. 

* Είναι κατανοητή από τα παιδιά. 

* Είναι πρακτικά εφαρμόσιμη.

2. Μέθοδος Bass