Bu kitap Anlatmaya Bağlı Edebi Metinleri anlatmak ve öğretmek için yazılmıştır.

Keyifli okumalar.

  ANLATMAYA BAĞLI EDEBİ METİNLER

  Anlatmaya bağlı edebi metinler; olay ya da durum çevresinde gerçekleşen yer, zaman ve  kişilerin belirtilip olayların bir düzen içerisinde okuyuculara aktarıldığı edebi metinlerdir.    

  Bunlar; 

*Roman                 *Fabl

* Masal                  *Efsane 

* Hikaye

*Halk Hikayesi 

*Manzum Hikaye

*Mesnevi

*Destan

                          1. ROMAN

Roman; yaşanmış ya da yaşanabilecek olayların zamana ve kişiye bağlı olarak anlatıldığı uzun anlatılardır. Olay, kişi, yer ve zaman ayrıntılara inilerek anlatılır. Romanın anlatımında mektup, günlük, anı gibi edebi türlerden yararlanılabilir. 

 Roman yazarı, yaşamdan seçtiği öğeleri değiştirip dönüştürerek yeniden düzenler, hayal gücüyle bunlara yeni bir biçim ve anlam kazandırır.

Türk Edebiyatında ilk edebi

roman Namık Kemal'in İntibah 

eseridir.

              ROMAN ÖZELLİKLERİ

& Serim, düğüm ve çözüm kısımlarından oluşur.

& Kişiyi sayısı genellikle fazladır. 

& Genellikle geniş bir zaman dilimini kapsamaktadır.

& Konu sınırlaması yoktur.

& Kişiler genellikle insanlar olur ama hayvanlarda olabilir.

                     ROMAN TÜRLERİ

Tarihi Roman                   Bilim Kurgu Roman

Macera Romanı

Sosyal Roman (Töre, Tezli, Köy Romanı)

Realist Roman

Romantik Roman

Natüralist Roman

Postmodern Roman

Egzotik Roman 

Polisiye Roman

Biyografik Roman

Fantastik Roman

                       2. HİKAYE (ÖYKÜ)

  Hikaye, olmuş ya da olması mümkün olayların, kişilere bağlı olarak belli yer ve zaman içerisinde, ilgi çekici bir biçimde anlatıldığı kısa yazılardır.

 Hikayede amaç, okuyucuya estetik bir zevk ve heyecan uyandırmaktır.

Hikayede olaylar anlatırken ayrıntıya inilmez.

Türk edebiyatında ilk hikaye örneği Ahmet Mithat Efendi'nin Letaif- i Rivayet eseridir.

             HİKAYE (ÖYKÜ) ÖZELLİKLERİ

- Hikayelerde sınırlı sayıda kahraman vardır.

- Zaman ve mekan sınırlıdır.

- Öyküler genellikle '' Serim, düğüm ve çözüm'' olmak üzere üç bölümden oluşur.

- Öykülerde kısa ancak yoğun bir anlatım vardır.

               HİKAYE TÜRLERİ

                 Olay Hikayesi 

                 Durum Hikayesi 

           3. HALK HİKAYESİ

Halk hikayeleri, 16. yüzyıldan itibaren destanın yerine alan ve sözlü halk geleneğinde yaşatılan anlatılardır. Köy odalarında, erkek meclislerinde, kasaba ve kent kahvelerinde az çok kültürlü sayılabilecek kişiler tarafından anlatılır.

İlk Halk Hikayesi örneği Dede Korkut Hikayeleri eseridir.

     HALK HİKAYESİ ÖZELLİKLERİ

 ✔Aşk, sevgi ve kahramanlık gibi konuları işler.

✔Ortaya çıktıkları dönemin sosyal, siyasal ve kültürel özelliklerini yansıtır.

✔Olaylar halkın anlayacağı, sade bir dille anlatılır.

✔Aşıklar, olayları saz çalarak taklitler yaparak anlatırlar.

✔Nazım, nesir karışık bir yapıya sahiptir.

         HALK HİKAYESİ TÜRLERİ

   Dini Hikayeler

   Aşk Hikayeleri

   Destansı Halk Hikayeleri

                     4.  MANZUM HİKAYE

 Manzum hikaye, toplumsal bir olayın ya da durumun anlatılmasında kullanılan ölçülü ve kafiyeli hikayelerdir. 

Olay çevresinde gelişen edebi metinlerdir.

Manzum hikaye örneği Mehmet Akif Ersoy'un Hasta eseridir.

      Manzum Hikaye Özellikleri

- Manzum hikayeler edebi metinlerdir.

- Konu ve özellik bakımından hikaye ile aynı özellikleri gösterirler.

- Manzum hikayelerde şiar ya bir olayı anlatır ya da bir öğüt verme çabası güder.

- Ölçü ve uyağa dikkat edilir. 

               5.   MESNEVİ

Mesnevi, Divan edebiyatının her beyti kendi içinde kafiyeli (aa bb cc...) ve aruz ölçüsüyle yazılan bir nazım biçimidir. 

Divan edebiyatının en uzun nazım biçimidir, beyit sayısı sınırsızdır.

İlk Mesnevi örneği Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig adlı eseridir.

         MESNEVİ ÖZELLİKLERİ

* İkili diziler halinde yazılır.

* Ortaya çıkışı İran edebiyatına dayanır.

* Yazılışında herhangi bir beyit sınırlaması yoktur.

* Mesneviler yazılan kişiler tarafından öğüt verici hikayeler anlatmak için yazılmıştır.

           MESNEVİ TÜRLERİ

Aşk Konulu Mesneviler

Ahlaki Konulu Mesneviler

Dini ve Tasavvufi Mesneviler

                       6. DESTAN (EPOPE)

 Destanlar, bir ulusun yaşayışını yakından ilgilendiren savaş, göç, kıtlık vb. tarih ve toplum olaylarını yiğitlik ve olağanüstülüklerle anlatan uzun, manzum hikayelerdir. 

Toplumun edebiyatı destanla başlar.

 Tarihte bilinen en eski Destan Sümerlere ait Gılgamış Destanıdır.

            DESTAN ÖZELLİKLERİ

* Çoğunlukla manzumdur.

* Ulusal bilinci ve birliği artıran metinlerdir.

* Yiğitlik, kahramanlık, göç, savaş ve yurt sevgisi gibi konular işlenir.

* Epik şiirin ilk örneği kabul edilir.

* Destanlarda anlatıcı, olayları genellikle hakim (ilahi) bakış açısı ile sunar.