ήθη έθιμα και άλλες ιστορίες το τόπυ μου 

ήθη έθιμα και άλλες ιστοριες του τόπου μου 

ήθη έθιμα και άλλες ιστορίες του τόπου μου

" ήθη, έθιμα και άλλες ιστορίες του τόπου μου''

''Ήθη, έθιμα και άλλες ιστορίες του τόπου μου''

Υπεύθυνες εκπαιδευτικοί: 

Μπουκόνη Αλεξάνδρα , Στρίκου Άννα , Χασάπη Μαρία 

και Μπαρτζάκη Κωνσταντίνα.      

  Το παρόν πόνημα είναι αποτέλεσμα μιας δράσης όπου οι μαθητές επικοινώνησαν και συνεργάστηκαν με στόχο τη διαμόρφωση κλίματος αλληλοσεβασμού, εμπιστοσύνης και αποδοχής της διαφορετικότητας του άλλου, την  πρόληψη της σχολικής βίας και του εκφοβισμού, τη συνεργασία των μαθητών μεταξύ τους με ενέργειες που υποστηρίχτηκαν από τους εκπαιδευτικούς και την κοινωνική λειτουργό της σχολικής μονάδας.

  Από τη  συλλογή των κειμένων των μαθητών αναφορικά με τα ήθη και τα έθιμα του τόπου έγινε αντιληπτό  ότι ζούμε σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία όπου οι χώρες δεν απαρτίζονται μόνο από πολίτες της ίδιας εθνικότητας, ίδιας θρησκείας και κουλτούρας. Μέσα από τη συνεργασία αυτή  ένιωσαν πολίτες του κόσμου και κατανόησαν την έννοια της οικουμενικότητας και του κοσμοπολιτισμού, βρήκαν κώδικες επικοινωνίας και μέσα από την προσέγγιση και τη αλληλεπίδραση  κατόρθωσαν να γίνουν ανεκτικοί στη διαφορετικότητα του άλλου και να σεβαστούν την ετερότητα τους.

Μαθητές και μαθήτριες σε ρόλους λαογράφων, δημοσιογράφων , ιστοριοδιφών και μελετητών, κατέγραψαν ήθη, έθιμα και ιστορίες που άκουσαν από τους μεγαλύτερους ή διάβασαν σε τοπικά περιοδικά.

Η γνώση αυτή μοιράστηκε στη μαθητική κοινότητα και αναγνωρίστηκαν τα κοινά που μας ενώνουν αλλά και εκείνες οι βαθιές ρίζες που μας δένουν με το παρελθόν  και μας βοηθούν να δυναμώνουμε και να ανθίζουμε στο σύγχρονο πολυπολιτισμικό περιβάλλον. 

Πιπερού, Ιερισσός Χαλκιδικής 

Παναγιωτίδου Αιμιλία, Τριανταφύλλου Μαρία, Φουντούκης Χρήστος

  Όταν κινδύνευαν τα σπαρτά από την ξηρασία, εδώ στο χωριό μας, στην Ιερισσό, οι κάτοικοι ζητούσαν τη βοήθεια από τον Θεό. Με προσευχές και δεήσεις, όχι μόνο για την ξηρασία αλλά και για αρρώστιες και για την προστασία από τις ακρίδες που ερχόταν σύννεφα και κατάστρεφαν τα πάντα, ζητούσαν βοήθεια από το Θεό. Πολλές φορές πήγαιναν στην εκκλησία και μετά τη Λειτουργία, βγαίναν και κάμαν λιτανεία. 

Ο παπάς έβαζε το πετραχήλι κι έπαιρνε ένα δοχείο μικρό, μπακρατσούδι το λέγαν. Έβαζε μέσα αγιασμένο νερό έπαιρνε και την αγιαστούρα, λίγο βασιλικό, οι άλλοι παίρναν τα μπαργιάκια, τα λάβαρα και όλοι οι άλλοι ξεκινούσαν για τον κάμπο, με ψαλμωδίες και προσευχές περνούσαν και άγιαζαν με τον αγιασμό όλα τα χωράφια. Αυτή η λιτανεία κρατούσε ως το μεσημέρι και μετά παίρναν το δρόμο της επιστροφής. Ύστερα από λίγες μέρες όταν ερχόταν κανένα μπουρίνι και άρχιζε να βρέχει λέγαν «καλά που κάμαμε τη λιτανεία, αλλιώς δε θα μας έβρεχε». Υπήρχαν και κάποιες εποχές που όσες λιτανείες και να έκαμαν δεν έπεφτε ούτε σταγόνα στη γη. Τότε οι γυναίκες κάμαν την Πιπιρού.

Συνήθως έβρισκαν  ένα μικρό κορίτσι και το τύλιγαν το σώμα του με κάτι βοτάνια (βούζια τα λένε με φαρδιά φύλλα) και  τα δέναν με σχοινιά. Το βάλαν και ένα κουβά πάνω στο κεφάλι ανάποδα και τον αφήνανε λίγο πιο πάνω για να βλέπει.

Στη συνέχεια άρχιζαν να περπατάνε στους δρόμους. Κάτω από τα μπαλκόνια σταματούσαν και τραγουδούσαν την Πιπιρού.

«Πιπιρού, Πιπιρού  δροσολογού,

Πιπιρού δροσολογού

παρακάλεσε τον Θεό,

παρακάλεσε τον Θεό

για να βρεξ ο Θεός νερό,

για να ποτιστούν τα στάργια,

για να ποτιστούν τα στάργια

τα κριθάρια να γεμίσουνε τα αμπάρια,

να γεμίσουνε τα αμπάρια.»

Όταν ήταν κάτω από τα μπαλκόνια και τραγουδούσαν όλες μαζί το τραγούδι της Πιπιρούς, η Πιπιρού έκανε κινήσεις πότε δεξιά, πότε αριστερά και οι κυρίες από τα μπαλκόνια βγαίναν με μια κούπα γεμάτην νερό, γέμιζαν τη χούφτα του χεριού τους και ράντιζαν την Πιπιρού. Δίναν ότι είχε ευχαρίστηση η κάθε μία, πότε ψωμί ή όσπρια, τα βάζαν μέσα στις τρόκνιες και πήγαιναν σε άλλο μπαλκόνι. Πάντα προτιμούσαν τους γεωργούς. Έτσι περνούσαν σε πολλές γειτονιές.

Όταν περνούσαν στο σπίτι της Βαγγελίτσας γινόταν η μοιρασιά από όσα μάζευαν, όλα εξίσου.

Χρόνια περασμένα

Χρόνια ξεχασμένα

όπως το σαράντα ένα.

Να αμπαρώνουμε τις πόρτες τα βράδια

και να κοιμόμαστε μες στα σκοτάδια

 με τα στομάχια άδεια.

Και το πρωί όταν ξυπνάμε να ζητάμε

κάτι για να φάμε

να μην πεινάμε.

Πιπιρού 

Το κάψιμο του Ιούδα - Γομάτι Χαλκιδικής.

Φουντούκης Χρήστος   

 Το κάψιμο του Ιούδα, όπως και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας αναβιώνει κάθε χρόνο και στο Γομάτι. Το Μ. Σάββατο στην πλατεία του χωριού στήνουν έναν φανό που αποτελείται από τρία πεύκα 25 μέτρων και τον γεμίζουν κλαδιά κρεμώντας από την κορυφή τον Ιούδα. Τα μεσάνυχτα και όταν λέει ο παπάς το «Χριστός Ανέστη» ανάβουν τον φανό για να κάψουν τον Ιούδα και το κακό και ένα φαντασμαγορικό θέαμα πλημμυρίζει την πλατεία

Κάψιμο του Ιούδα , Νέα Ρόδα Χαλκιδικής 

 Νέστορας Δουλάκης 

Στο χωριό μας έχουμε ένα αμφιλεγόμενο έθιμο, το κάψιμο του Ιούδα. Κάθε χρόνο 2 ημέρες πριν το Πάσχα τη Μεγάλη Παρασκευή διοργανώνεται κατά την διάρκεια της περιφοράς του Επιτάφιου η καύση του εβραίου (Ιούδα).  Έξω από τα κοιμητήρια του χωριού κτίζεται ένα άγαλμα φτιαγμένο από άχυρα που απεικονίζεται ο Ιούδας ο μαθητής του Χριστού το οποίο βάζουν φωτιά και με την συνοδεία ψαλμωδιών  παρακολουθούμε το γεγονός .

Σημείωση: Στις Φέρες  Έβρου τόπο καταγωγής του πατέρα μου το έθιμο αυτό απαγορεύεται από τον μητροπολίτη Αλεξανδρουπόλεως διότι θεωρείται βάρβαρο και αταίριαστο με τη χριστιανική θεολογία  καθώς ο Ιούδας μετανόησε μετά την πράξη του. 

   Χάσκας, Φουντούκης Χρήστος 

    Η “χάσκα” είναι αποκριάτικο έθιμο που συναντάτε κυρίως στην περιοχή της Μακεδονίας, την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς. Ο γεροντότερος δένει μια κλωστή στον πλάστη, με τον οποίο ανοίγονται τα φύλλα της πίτας και στην άκρη της κλωστής δένεται ένα ξεφλουδισμένο βραστό αυγό. Όλοι κάθονται οκλαδόν σε γύρο και από την μέση ο παππούς κουνάει σαν εκκρεμές ένα αυγό στα στόματα των μελών της οικογένειας, τα οποία έχουν δεμένα στην πλάτη τα χέρια τους και προσπαθούν να χάψουν το αυγό. Η διαδικασία είναι πολύ διασκεδαστική γιατί δεν είναι εύκολο να φαγωθεί το αυγό .Το έθιμο της χάσκας το επιβάλει σαρακοστιανή επιταγή που λέει  "με αυγό κλείνει το στόμα το βράδυ της αποκριάς και με αυγό ανοίγει πάλι το βράδυ της Ανάστασης"  υπενθυμίζοντας τη νηστεία που ακολουθεί. Στο τέλος ζητούσαν συγχωρέσει ο ένας από τον άλλον και οι μικρότεροι ασπάζονταν τα χέρια των μεγαλυτέρων της οικογένειας (παππούς, πατέρας, νονός) και εύχονταν καλή Σαρακοστή και καλή Ανάσταση.

Ο κουκαράς ….. Ο φρουρός της νηστείας  Τάνια και Στέλλα

Κιακιλίδου  - Πόντος 

Ο κουκαράς ήταν μια επινόηση των Ποντίων μαμάδων με σκοπό να φοβήσουν τα παιδιά την περίοδο της Σαρακοστής. Έτσι, προκειμένου να τα αποτρέψουν από οποιαδήποτε ατασταλία, δημιούργησαν αυτό το ιδιότυπο σκιάχτρο, το οποίο τα τρόμαζε και τα έκανε να μην υποκύπτουν σε τυχόν παρασπονδίες την περίοδο της νηστείας.

Ο κουκαράς δημιουργούνταν από πατάτα ή κρεμμύδι, το οποίο το ζωγράφιζαν και του κάρφωναν εφτά φτερά, όσες, δηλαδή, και οι εβδομάδες της νηστείας. Το κρεμούσαν στο ταβάνι το βράδυ της τελευταίας Κυριακής της αποκριάς ή τα ξημερώματα της Καθαράς Δευτέρας, με σκοπό το πρωί, όταν ξυπνούσαν τα παιδιά, να τον δουν και να φοβηθούν. 

Οι μητέρες, οι οποίες χωρίς να γίνουν αντιληπτές από τα παιδιά τον κουνούσαν προκειμένου να φαίνεται πιο τρομακτικός, τους έλεγαν πως αν υποκύψουν σε γευστικούς πειρασμούς, ο κουκαράς θα τους φάει για να τους τιμωρήσει.

Με το τέλος της κάθε εβδομάδας, αφαιρούσαν και από ένα φτερό, ώστε το Μεγάλο Σάββατο να μην έχει απομείνει κανένα, κάτι που σηματοδοτούσε, εκτός από το τέλος της νηστείας και την εξαφάνισή του.

Το ρητό που υπήρχε για τον κουκαρά ήταν, "Ρίζα μ’, ωρία παίρετε ντυρίν για βούτερον και τρώτεν, αμάν θα χολιάσκεται και θα σείεται ο κουκαράς"

Μαύρο Αλώνι Ιερισσός 

Τσίμπουρη Σταυρούλα ,Μπρέλης Θεολόγης 

Στην πόλη μας στην Ιερισσό κάθε χρόνο, την τρίτη μέρα του Πάσχα τιμούμε τους 400 Ιερισσώτες που θυσιάστηκαν επειδή αρνήθηκαν να αλλαξοπιστήσουν και να υποταχθούν στον Οθωμανικό ζυγό, με ένα τοπικό έθιμο, τον Καγκελευτό χορό. Το έθιμο αυτό πραγματοποιείται στην τοποθεσία Μαύρο Αλώνι, το μέρος της σφαγής των 400 Ιερισσιωτών.                    Πρόκειται για μία χορευτική αναπαράσταση της σφαγής τους. Το όνομά του οφείλεται στον τρόπο με τον οποίον πιάνονται μεταξύ τους οι χορευτές. Δηλαδή, όλοι οι μετέχοντες πιάνονται θηλυκωτά με εξαίρεση τους δύο πρώτους, που συνδέονται με απλή λαβή, με μαντήλι από τα χέρια και κινούνται σύμφωνα με τις επιταγές του τραγουδιού. Οι στίχοι προστάζουν τον πρωτοσυρτή και πρωτοκαγκιλευτή να βεργολυγίσουν και να βεργοκαγκιλέψουν τον χορό. Έτσι η ανθρώπινη αλυσίδα κάνει φίδια και έπειτα περνά κάτω από την καμάρα που σχηματίζουν τα χέρια των δύο πρώτων χορευτών. Με τον τρόπο αυτό τα καγκέλια βρίσκονται το ένα απέναντι από το άλλο για να ιδωθούν και να αποχαιρετιστούν αγαπημένα πρόσωπα για τελευταία φορά.                     

Καγκελευτός, Ιερισσός. 

Άννα Μαρία Μιχαηλίδου, Παπαθεολόγη Στέλλα 

Ο Καγκελευτός, πρόκειται για έναν ιστορικό και αργόσυρτο χορό, που χορεύεται τις ημέρες του Πάσχα ιδιαίτερα την τρίτη μέρα, στην περιοχή Μαύρο Αλώνι. Αυτό γίνεται κάθε χρόνο, για να τιμήσουμε τους 400 Ιερισσιώτες που σφάχτηκαν από τους Τούρκους το 1821. Συγκεκριμένα περνούσαν κάτω από σπαθιά, με τα οποία σε κάθε στροφή έσφαζαν και από έναν Ιερισσιώτη πολίτη. Γι' αυτό και κάθε χρόνο στο ίδιο σημείο τελείται τρισάγιο και έπειτα στήνεται χορός με τη συμμετοχή των ντόπιων. Επίσης, κατά τη διάρκεια του χορού, οι άνθρωποι τραγουδάνε το τραγούδι του καγκελευτού γεμάτο υπονοούμενα για την ελευθερία.

Καγγελευτός, Ιερισσού. Χορός του Πάσχα 

ν-Ακούσ’ ισύ- ν-ακούσ’ ισύ- ν’ακούσ’ ισύ προυτουσυρτή
ν-ακούσ’ ισύ προυτουσυρτή κ’ ισύ προυτουκαγκελευτή.
Κ’ ισύ προυτουκαγκελευτή για βεργουλύγα του χουρό
για βεργουλύγα του χουρό, για βεργουκαγκελέψε τουν,
να διω ψηλές, να διω λιγνές, να διω την κόρη π’ αγαπώ
του ποιος κρατεί του χέρι της, του ποιος την αρραβώνα της.
Ένας μικρός της γείτονας, ας του κρατεί κι ας χαίριτι
[ν-ως την απάνω Κυριακή, κι ως ν’ αρραβωνιάσουμι.]

Τα έθιμα της Αλβανίας. Γάμος

 Σαχολλάρι Χριστιάνα, Μπεκόλλι Μαρίνα

Η Αλβανία φημίζεται για τον τρόπο που διατηρεί τις παραδόσεις της και το πως τις υποστηρίζει. Ένα έθιμο της Αλβανίας είναι ο γάμος. Ένας γάμος κρατάει τέσσερις ημέρες. Την πρώτη μέρα οι καλεσμένοι πηγαίνουν στο σπίτι του γαμπρού για να του ευχηθούν. Τη δεύτερη μέρα οι καλεσμένοι πηγαίνουν στο σπίτι της νύφης για να της ευχηθούν. Την τρίτη μέρα ο γαμπρός παίρνει την νύφη από το σπίτι της και την οδηγεί στο δικό του σπίτι. Η νύφη μπαίνοντας στο καινούργιο της σπίτι, βουτά τα δύο δάχτυλά της σε μέλι και αλείφει την πόρτα με μέλι για καλή τύχη. Τέλος την τέταρτη μέρα γίνεται το μεγάλο γλέντι του γάμου. 

Έτσι δείχνουν σεβασμό και τιμή στον εκλιπόντα. 

Επιπρόσθετα, οι γυναίκες του σπιτιού, την έβδομη ημέρα , πρέπει να φτιάξουν ένα συγκεκριμένο ψωμί (τύπου αντίδωρο) που το μοιράζουν στον κόσμο με χαλβά από πάνω. Τα κοιμητήρια επισκέπτονται την τρίτη και την έβδομη ημέρα. Ο Χότζας  ψάλλει από το Kοράνι τους ψαλμούς για την ανάπαυση της ψυχής που χάθηκε. Οι παλιοί ισχυρίζονται πως δεν πρέπει να κλαίει κανένας πάνω από τον νεκρό και μέσα στα νεκροταφεία διότι γίνεται λίμνη ο δρόμος του και δεν μπορεί να αναπαυθεί. Τέλος, ένα ακόμη έθιμό τους είναι να πλένουν τα ρούχα του ανθρώπου αυτού μέχρι να κλείσει έναν ολόκληρο χρόνο και έπειτα τα μοιράζουν. 

  Στους Γαλατάδες λειτουργούσε σχολείο από τα τέλη του 19ου αιώνα με πρώτο δάσκαλο, όπως αναφέρουν οι κάτοικοι, το Χρήστο Δούμη και ιατρείο με ιατρό τον Τσέλιο από τη Θεσσαλονίκη.

   Η ιστορία των Γαλατάδων άλλαξε ριζικά τα τελευταία 35 χρόνια. Η εισαγωγή της καλλιέργειας του σπαραγγιού από τον Φ. Γκράτσιο το 1970 αποτελεί ορόσημο στην εξέλιξη του χωριού. Η επιτυχής καλλιέργεια και η ανώτερη ποιότητα παραγωγής σπαραγγιού, μετέτρεψαν τους Γαλατάδες σε κέντρο  παραγωγής και εμπορίας του ελληνικού σπαραγγιού και πρωτοπόρο στην εξαγωγή του σε χώρες της Ευρώπης.

Παραδοσιακό έθιμο της Μακεδονίας «Κόλιντα Μπάμπω», που αναβιώνει  κάθε χρόνο στις γειτονιές και στις πλατείες. Παπαδοπούλου Δήμητρα 

«‘‘Κόλιντα Μπάμπω’’ σημαίνει ‘‘τα κάλαντα στη γιαγιά’’. Είναι τα νυχτερινά κάλαντα ή κόλιντα των παιδιών προς τη γιαγιά που περιμένουν να λάβουν τα καλύτερα δώρα. Σύμφωνα με το έθιμο, το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, μια επιβλητική φωτιά, από ξύλα που έχουν μαζέψει εθελοντές από την προηγούμενη ημέρα, στήνεται σε πλατείες ή σε γειτονιές. Τα ξύλα στοιβάζονται όλα μαζί και ανάβονται το βράδυ. Στη διάρκεια του ανάμματος της φωτιάς, υπάρχει κόσμος που φωνάζει ‘‘Κόλιντα Μπάμπω’’. 

Παλιά έλεγαν κάλαντα, ενώ τα τελευταία χρόνια υπάρχουν μουσικές και τραγούδια από ορχήστρες. «Υπάρχουν τρεις εκδοχές για το έθιμο. Η μία από αυτές αναφέρει ότι αναπαριστά τη φωτιά που άναψαν οι ποιμένες για να ζεστάνουν τον μικρό Χριστό και να αναγγείλουν στον κόσμο τη γέννηση του Θεανθρώπου». Όσον αφορά τις άλλες δύο εκδοχές, η μία συνδέεται με τη σφαγή των νηπίων του Ηρώδη, όπου οι φωτιές ανάβονται προκειμένου να μάθουν οι άνθρωποι για τη σφαγή και ότι έγινε κάτι κακό, ώστε να μπορέσουν να προφυλαχθούν, ενώ η άλλη εικάζει ότι το έθιμο βρίσκεται πολύ βαθιά στο παρελθόν και συνδέεται ακόμη και με την Αρχαία Ελλάδα.

 Λυκάκης Γιάννης , Φωτεινάκης Άνθιμος

Τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά γιορτάζονται με ποικίλους τρόπους σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Υπάρχουν παραδόσεις που παραπέμπουν στις αλησμόνητες πατρίδες της μικράς Ασίας. Με την παραμονή όμως των προσφύγων στην περιοχή, κάποιες από τις παραδόσεις ξεχάστηκαν και κάποιες εμπλουτίστηκαν με έθιμα του ντόπιου πληθυσμού. Έτσι την παραμονή των Χριστουγέννων λέγονται τα κάλαντα στο μισό χωριό και ανήμερα τα Χριστούγεννα στο άλλο μισό λόγω της διττής καταγωγής της κοινότητας (Ρόδων Ανταβάλ). 

Οι νοικοκυρές φτιάχνουν το Χριστόψωμο (χριστουγεννιάτικο ψωμί που χαρακτηρίζεται από την διακόσμηση του στην επιφάνεια με σταυρούς από ζυμάρι, σταφίδες, καρύδι ή αμύγδαλο). Ανήμερα τα Χριστούγεννα ,οι κάτοικοι παρακολουθούν τη λειτουργία και κοινωνούν. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς φτιάχνουν τη Βασιλόπιτα, καθώς και παραδοσιακά σιροπιαστά γλυκά, όπως κανταΐφι, μπακλαβά.  Το πρωτοχρονιάτικο γεύμα περιέχει κυρίως χοιρινό κρέας, λουκάνικα και κοτόσουπα. Επίσης το πρωί της Πρωτοχρονιάς σπάζουν ένα ρόδι μπροστά στην είσοδο του σπιτιού, πράγμα που συμβολίζει την καλοτυχία και την αφθονία. Ακόμη ρίχνουν άμμο από την παραλία της θάλασσας, που συμβολίζει την αφθονία και τον πλούτο στην οικογένεια. 

χριστόψωμο 

Ήθη και έθιμα του Δωδεκαημέρου στην Ιερισσό , Μουλασιώτη Μαρίνα

  Τα έθιμα του 12ήμερου προσφέρουν ελπίδα στον άνθρωπο. 

    Κατ' αρχάς, ο τόπος που μεγάλωσα, όντας παραθαλάσσιος, διαθέτει ιστορία στενά συνδεδεμένη με το υγρό στοιχείο. Στο παρελθόν, όποτε οι περισσότεροι κάτοικοι της χώρας μας εργάζονταν "στα καράβια", το καράβι απέκτησε ιδιαίτερα μεγάλη θέση μέσα στα σπίτια τόσο των Ιερισσιωτών όσο και των Ελλήνων γενικότερα, καθιερώνοντας το έθιμο του στολισμού του. Το στολισμένο καράβι λέγεται ότι συμβολίζει την καινούρια πλεύση του ανθρώπου στη ζωή, μετά τη γέννηση του Ιησού.

    Ακόμη, την εξώπορτα των σπιτιών κοσμεί συνήθως ένα στεφάνι από έλατο, διακοσμημένο με χριστουγεννιάτικα στολίδια που λέγεται πως φέρνει τύχη στους ενοίκους του σπιτιού.

    Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, τα Χριστούγεννα βγαίνουν από το βάθος της γης καλικάντζαροι που επιστρέφουν τα Θεοφάνια. Οι καλικάντζαροι αυτοί αναβαίνοντας πάνω στις σκεπές και ρίχνουν καπνιές από τις καμινάδες μέσα στις κατσαρόλες την ώρα που μαγειρεύονται τα γιορτινά φαγητά. Η  νοικοκυρά κάθε σπιτιού οφείλει να ρίξει γύρω από το σπίτι της στάχτη για να μην μπορούν να μπουν μέσα, ώστε να μην ουρήσουν πάνω στα λουκάνικα που στεγνώνουν μέσα στα τζάκια. Οι παπάδες την παραμονή των Φώτων πρέπει να ευλογήσουν τα λουκάνικα αυτά προτού καταναλωθούν. Με τον αγιασμό των Φώτων εξαφανίζονται οι καλικάντζαροι.

 Η βασιλόπιτα στην Ιερισσό παρασκευάζεται την παραμονή της Πρωτοχρονιάς κυρίως σε μορφή κέικ. Περιέχει ένα νόμισμα που, σύμφωνα με την παράδοση, θα φέρει καλή τύχη σε αυτόν που θα το βρει. Κόβεται και μοιράζεται συνήθως αμέσως με τον ερχομό του νέου έτους.

    Εκτός από τη βασιλόπιτα, στην περιοχή μου διατηρείται ως σήμερα το έθιμο του χριστόψωμου. Χριστόψωμο ονομάζεται το καρβέλι ψωμί το οποίο παρασκευάζεται 2-3 ημέρες προ των Χριστουγέννων ειδικά για τη μεγάλη αυτή θρησκευτική γιορτή. Μοναδικές διαφορές με τα συνήθη ψωμιά είναι ο πλούσιος στολισμός του με διάφορα κεντήματα ,«πλουμίδια» όπως ονομάζονται, και τα εξαίρετης ποιότητας υλικά του. Είναι το σύμβολο και ο φορέας της ευεργετικής δύναμης που ενσαρκώνεται στο νεογέννητο Χριστό.

    Ένα ακόμα παραδοσιακό έθιμο της Ιερισσού είναι να σπάζεται ρόδι την Πρωτοχρονιά για να είναι τυχερός κι ευλογημένος ο νέος χρόνος, για το σπίτι και την οικογένεια. Λέγεται επιπλέον πως όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η τύχη το νέο έτος.

Τα Θεοφάνια, με πομπή από την Εκκλησία έως την παραλία της Ιερισσού, ρίχνεται ο Τίμιος Σταυρός στη θάλασσα από τον Μητροπολίτη, ώστε όσοι νέοι επιθυμούν να βουτήξουν να τον πιάσουν.

Αλβανία, Άγραφος νόμος. Μαίρη Μπίτζι 

Το Κανούν είναι σύνολο εθιμικών κανόνων στην Αλβανία, άγραφο μέχρι τον 20ό αιώνα, όταν δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά. Το παλαιότερο και πιο γνωστό , το Κανούν του Λεκ, κωδικοποιήθηκε περίπου τον 15ο αιώνα. Ετυμολογικά, η λέξη Κανούν προέρχεται από την ελληνική λέξη «κανών» ή «κανόνας», η οποία μέσω των αραβικών και των τουρκικών μεταφέρθηκε στα αλβανικά .Το Κανούν ρυθμίζει κάθε πτυχή της ζωής του ορεσίβιου: οικογένεια, θρησκεία, οικιακή οικονομία, φιλοξενία, ιδιοκτησία κ.τ.λ. 

Η μπέσα (τιμή) είναι κυρίαρχης σημασίας στον κώδικα ως ακρογωνιαίος λίθος της προσωπικής και κοινωνικής ζωής. Το Κανούν αφορά τόσο τους Χριστιανούς όσο και τους Μουσουλμάνους Αλβανούς. Ένας από τους πιο αμφιλεγόμενους κανόνες του Κανούν (και συγκεκριμένα στο βιβλίο 10, τμήμα 3) έχει να κάνει με την αντιμετώπιση του φόνου, η οποία στο παρελθόν και σε μερικές φορές ακόμη οδηγεί σε βεντέτες αίματος, γνωστές στα αλβανικά ως Τζακμάρια, οι οποίες διαρκούν μέχρι όλοι οι άντρες μιας από τις εμπλεκόμενες οικογένειες να σκοτωθούν. 

Οι γυναίκες θεωρούνται μόνο ως παραγωγοί απογόνων και δεν θεωρούνται άξιοι στόχοι. Υπάρχουν οργανισμοί με στόχο τη συμφιλίωση των δύο οικογενειών και προσπαθούν να δώσουν συγχώρεση, όμως οι περισσότερες οικογένειες προτιμούν οι ενήλικοι άντρες να παραμένουν στο σπίτι τους, το οποίο θεωρείται ασφαλές καταφύγιο σύμφωνα με το Κανούν, ή να εγκαταλείψουν τη χώρα. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 5.000 άνθρωποι στην βόρεια Αλβανία παραμένουν εγκλωβισμένοι στα σπίτια τους ώστε να γλυτώσουν από τη Τζακμάρια.

Οχυρωμένο σπίτι (Κούλες), καταφύγιο των εμπλεκόμενων στη Τζακμάρια

Κλήδονας. Ουρανούπολη.

 Στις 23 Ιουνίου, του Αη Γιάννη του κλήδονα, αναβιώνει το έθιμο αυτό. Είναι μικρασιάτικο έθιμο και  η λέξη κληδόνα

στην αρχαιότητα ήταν η φωνή που άκουγαν  και πίστευαν ότι προερχόταν από κάποιον θεό με μαντικές ικανότητες. Τα κορίτσια λοιπόν προσπαθούν να βρουν τον μέλλοντα σύζυγο τους. Μέσα σε μια κανάτα μεταφέρουν νερό από τρεις βρύσες και προτού την σκεπάσουν με ένα κόκκινο μαντήλι, τα ανύπαντρα κορίτσια τοποθετούν μέσα σε αυτή ένα προσωπικό αντικείμενο. Η κανάτα παραμένει έξω στα αστέρια έτσι ώστε να φωτιστεί και την ημέρα του Αη Γιάννη την ανοίγουν με τραγούδια και χαρά. Στη συνέχεια, βγάζουν τα αντικείμενα και τα κορίτσια λένε ένα επαινετικό για τον καλό τους.

¨αμίλητο το νερό¨ και οι φωτιές τ΄ αη Γιαννιού. , Ιερισσός. Καραστέργιος Ραφαήλ  

Γνωστά έθιμα του τόπου μου είναι τα εξής: το έθιμο του κλήδωνα ή το ¨αμίλητο το νερό¨. Την παραμονή του Αϊ - Γιαννιού  ανύπαντρες κοπέλες το εφαρμόζουν για να ονειρευτούν τον μελλοντικό τους σύζυγο. Την ίδια μέρα γίνεται και το έθιμο της φωτιάς, σύμφωνα με το οποίο οι κάτοικοι του χωριού πηδάνε πάνω από τις φωτιές στις γειτονιές φωνάζοντας " η σντρίγα να καεί και γω να μην καώ", πράγμα που βοηθά  στην κάθαρση τους από το κακό.