Bugün okulda sıradan bir Türkçe dersi bekleyen 6-A sınıfı öğrencileri tahtada yazan bu cümleyle şaşkınlığa uğradı:

“Bugünkü dersimizde Üslup, Konu, Ana Fikir ve Yardımcı Düşünce sınıfına geliyor!”

Bazıları gülümsedi, bazıları ise gerçekten dört yeni öğrenci gelecek sanıp kapıya bakmaya başladı.

Tam o sırada Türkçe öğretmeni Gül Hanım içeri girdi. Elinde bakımlı pürüzsüz bir kalem vardı. Öğrenciler merakla kaleme bakmaya bakarken Gül Hanım şöyle konuştu:

Çocuklar, bugün sıradışı bir Türkçe dersi yapacağız. Bu kalem sihirli. Tahtaya yazdığım her şey, gerçek olur!

— Hadi canım, dedi Kerem.

Öğretmen tahtaya kalemi dokundurdu. Kalemden çıkan bir ışık hüzmesi sınıfı sardı. Öğrenciler bir anda kendilerini rengârenk sayfalardan oluşan dev bir kitap dünyasında buldu. Sayfalar arasında yürüyebiliyor, cümlelerin üzerinde zıplayabiliyorlardı.

Karşılıklarına ilk çıkan kişinin uzun, renkli ceketli, biraz da şair gibi konuşan biriydi.

— Selam ben Üslup ! Yazarların günlüklerini nasıl ifade ettiklerini ben belirlerim. Birini ağlatan da benim, güldüren de. Kimi zaman duygusal olurum, kimi zaman mizahi. Şu an hikayemiz eğlenceli ilerliyor değil mi? İşte bu benim eserim!

Meryem fısıldadı: 
— Ben mizahi üslubu çok seviyorum. Hep öyle yazmak istiyorum.

Üslup ona göz kırptı: 
— Harika! Ama bazen ciddi ve sade bir anlatım çok etkili olabilir. Yeter ki içten olsun.

Derken başka biri geldi. Düzgün giyimli, ciddi bir ses tonuyla konuşuyordu:   
— Ben Konu. Her yazının bir konusu vardır. Eğer hikaye dostlukla ilgiliyse, o benim işimdir. Doğa mı? Macera mı? Eğitim mi? Ben olmadan yazılar sadece kelimelerin dansı olur ama anlamı eksik kalır.

Ali atıldı:  
— Yani sen bir yazının neyle ilgili olduğunu söylüyorsun, değil mi?

— Aynen öyle, dedi Konu. Beni bulmak için sadece “Bu yazı ne hakkında?” sorusunu sor yeter.

O sırada gökyüzünden bir ışık indi. Bu defa karşılarına bilgili ve olgun biri çıktı:
— Ben Ana Fikir. Ben bir yazının kalbiyim. Yazar, beni vermek için paragraflar boyunca örnekler verir, açıklamalar yapar. Ama asıl mesajı ben temsil ederim.

Eylül sordu: Peki seni nasıl anlarız?

— Yazının bütününe bakın. Yazının neden yazıldığını düşünün. Bazen sonunda, bazen başında ipuçları veririm. Örneğin “Paylaşmak mutluluktur” diyorsam, yazının ana fikri odur.

Sonra bir anda bir çocuk zıplayarak geldi. Saçları dağınık, enerjisi boldu:
— Ben Yardımcı Düşünce! Ana Fikrin en yakın dostuyum. Yazıyı uzatırım, güçlendiririm. Örneklerle, açıklamalarla okuyucuya “Bak, bu fikir doğru” dedirtirim.

Zeynep hemen sordu:
— Sen olmadan yazı zayıf mı olur?

— Evet! Ana Fikri tek başına bırakmak olmaz. Mesela bir yazar “hayvanları sevmeliyiz” diyorsa, ben hemen bir örnek veririm: “Sokaktaki köpekleri beslemek bize mutluluk verir.” İşte yardımcı düşünce budur!

Kerem gülerek dedi: Bu gerçekten çok havalıymış. Artık kompozisyonlarda sizi aramak çok daha kolay olacak.

Gül Hanım tekrar ortaya çıktı:
— Hazırsanız şimdi küçük gruplara ayrılacağız. Her grubun bir hikâye oluşturması gerekiyor. Üslubunu belirleyin, konusunu seçin, ana fikri yazın ve onu destekleyecek yardımcı düşünceleri ekleyin!

Öğrenciler hemen işe koyuldu. Her grup farklı konular seçti:

Bir saat sonra sınıf tekrar eski hâline döndü. Tahta yerinde, duvarlar yerli yerindeydi. Ama artık hiçbir şey aynı değildi. Çünkü öğrenciler bir yazının sadece harflerden oluşmadığını, içinde yaşayan dört kahramanla anlam bulduğunu öğrenmişti.

Gül Hanım gülümseyerek sordu:
— Bugünkü dersi kim özetlemek ister?

Ali parmak kaldırdı:
— Bugün öğrendik ki; Üslup, yazının anlatım tarzıydı. Konu, yazının ne hakkında olduğunu gösterirdi. Ana Fikir, yazının kalbinde yatan mesajdı. Yardımcı Düşünce ise o fikri destekleyen dostuydu.

Öğretmen başını salladı.
— Harika! Artık siz sadece okuyucu değil, yazar gibi düşünen öğrencilersiniz.

Üslup, Konu, Ana Fikir, Yardımcı Düşünce ders anlatım videosu