Yıl 1470…

Adım Selim. Bursa’nın taş sokaklarında başlayan yolculuğum beni Osmanlı’nın kalbi olan İstanbul’a getirdi.

Bursa’da yükselen ilk medreselerde ilmin temelleri atılmıştı. Edirne’de ise nehirlerin kıyısında ilimle uğraşan alimlerin sesleri yankılanıyordu.

Fakat İstanbul… İstanbul bambaşkaydı. Fatih Sultan Mehmed’in fethettiği bu şehir artık sadece bir başkent değil, dünyanın en önemli ilim merkezlerinden biri olmuştu.

 matematik, astronomi ve tıp da öğretiliyordu. Medreseler Osmanlı eğitim sisteminin kalbiydi.

Devletin geleceğini şekillendiren Enderun Mektebi’nde devlet adamları yetişiyor, tekkelerde ise insanların manevi dünyası gelişiyordu.

İşte Osmanlı’da ilim ve irfan bu kurumlarda birlikte büyüyordu.

Bir gün Fatih Külliyesi’nin kapısından içeri girdim.

Burası Sahn-ı Seman Medreseleri idi.

Burada sadece din ilimleri değil,

Diğeri ise Semerkant’tan gelen büyük astronom ve matematikçi Ali Kuşçu idi. Yıldızların hareketlerini inceleyerek astronomi alanında önemli çalışmalar yapıyordu. Biri insanın ruhunu ve sağlığını anlamaya çalışıyor, diğeri ise evrenin sırlarını çözmeye çalışıyordu.

Bir gün medrese avlusunda iki büyük alim gördüm.Bunlardan biri Fatih Sultan Mehmed’in hocası olan Akşemseddin’di. Tıp alanında önemli çalışmalar yapmış ve hastalıkların görünmeyen canlılardan kaynaklanabileceğini söylemişti.

Akşam olduğunda bir tekkeye uğradım. İçeride ney sesi yükseliyordu. Medreselerde bilgi öğreniliyor, tekkelerde ise insanın kalbi ve ahlakı eğitiliyordu. Medrese bize “nasıl” sorusunun cevabını öğretirken, tekke “niçin” sorusunun cevabını öğretiyordu. İşte Osmanlı toplumunda ilim ve irfan birlikte insanları yetiştiriyordu.

Yıllar geçti…

Bugün o medreseler ve tekkeler sessiz görünebilir. Fakat onların bıraktığı ilim ve irfan mirası hâlâ yaşamaya devam ediyor.

Katip Çelebi’nin yazdığı eserler, Ali Kuşçu’nun bilimsel çalışmaları ve Akşemseddin’in öğretileri bugün bile bilim ve kültür dünyasına ışık tutuyor. çünkü ilimle aydınlanan bir toplum geleceğini de aydınlatır.