Το βιβλίο αυτό έγραψαν οι: Μαρία Παπαδάκη. Ειρήνη Μαυρομανωλάκη και Αφροδίτη Μαράκη

Preview audio:

storyj.mp/ae5yiygiidc

Ο νομός Λασιθίου καταλαμβάνει το ανατολικό τμήμα της Κρήτης. Έχει έκταση 1.823 τετρ.χλμ. και πληθυσμό περίπου 76.000 κατοίκους. Πρωτεύουσα του νομού είναι ο Άγιος Νικόλαος.

Ο Άγιος Νικόλαος, Άγιος όπως συνηθίζεται να αποκαλείται από τους περισσότερους Κρητικούς, είναι η πρωτεύουσα του Νομού Λασιθίου και βρίσκεται στη βόρεια ακτογραμμή της Κρήτης στη Δυτική πλευρά του κόλπου του Μεραμπέλου.

Η ονομασία του προήλθε από το βυζαντινό εκκλησάκι που βρίσκεται στον όρμο του Αγίου Νικολάου. Παλαιότερη γνωστή ονομασία ήταν Μαντράκι, καθώς υπήρχαν πολλές μάντρες με κατσίκια που ξεχειμώνιαζαν. Άλλη γνωστή ονομασία κι αυτή που ακόμα χρησιμοποιούν οι κάτοικοι των γύρω χωριών, Γιαλός.

Η σημερινή πόλη είναι χτισμένη στη θέση της αρχαίας Λατούς Καμάρας επίνειο της Λατούς Ετέρας. Οι δύο πόλεις αποτελούσαν μια διοικητική ενότητα τον 3ο π.Χ. αιώνα , λάτρευαν την ίδια θεότητα, την Ειλιθυία, προστάτιδα των τοκετών κι είχαν ενιαία νομίσματα.

Στις αρχές του 13ου αιώνα, ίσως το 1206 κατασκευάστηκε στο ύψωμα όπου σήμερα είναι η νομαρχία, ένα φρούριο, πιθανόν από το Γενοβέζο Ενρίκο Πεσκατόρε. Το φρούριο ονομάστηκε Μιραμπέλλο και έδωσε το όνομά του στην επαρχία Μιραμπέλου και στον κόλπο.

Το οροπέδιο Λασιθίου είναι δήμος αλλά και μια γραφική πεδιάδα που περικλείεται από βουνά. Βρίσκεται περίπου 70χμ ανατολικά του Ηρακλείου. Τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 το οροπέδιο ήταν ένα από τα πρώτα αιολικά πάρκα της Ευρώπης. Υπήρχαν περίπου 16 χιλιάδες ανεμόμυλοι που αντλούσαν τα υπόγεια ύδατα, με τα οποία πότιζαν τις καλλιέργειες τους οι κάτοικοί του.

Το σχήμα του οροπεδίου Λασιθίου είναι στενόμακρο, από την Ανατολή προς τη Δύση, σε μήκος 10 χιλιομέτρων και πλάτος 4-5 χιλιομέτρων.

Στην ανατολική πλευρά υψώνεται ως νησίδα μέσα στην πεδιάδα ένας λόφος, η Κεφάλα, και χωρίζει το οροπέδιο σε δυο μέρη.

Το ανατολικό δεν έχει υπόγεια νερά, ενώ το δυτικό, που είναι σε έκταση πολύ μεγαλύτερο, έχει άφθονα υπόγεια νερά σε βάθος 8-16-18 μ., ανάλογα με τη θέση. Έχει μέσο όρο υψομέτρου τα 840 μέτρα.

Η Σπιναλόγκα πήρε το όνομά της από τους Ενετούς"spina lunga" (προφορά: σπίνα λούνγκα), που σημαίνει «μακρύ αγκάθι» . Η Σπιναλόγκα ήταν οχυρωμένο νησί το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως λεπροκομείο. Πλέον κάποια από τα κτίρια και σπίτια της, σώζονται ως αρχαιολογικοί χώροι.

Το φοινικόδασος Βάι καταλαμβάνει σήμερα μια έκταση περίπου 250 στρεμμάτων και είναι το μεγαλύτερο φοινικόδασος στην Ευρώπη. Θα ακούσετε διάφορες ιστορίες που προσπαθούν να δικαιολογήσουν την ύπαρξη φοινικόδεντρων στην Κρήτη:

Σύμφωνα με την πιο συνηθισμένη ιστορία, Αραβες πειρατές ήρθαν κάποτε εδώ με τα καράβια τους, έφαγαν τους χουρμάδες που είχαν φέρει μαζί τους και πέταξαν τα κουκούτσια στο χώμα. Από τους χουρμάδες αυτούς λέγεται ότι φύτρωσαν περίπου 6000 φοίνικες, από τους οποίους περίπου 4.500 υπάρχουν αυτή τη στιγμή.

Μια διαφορετική ιστορία αναφέρει ότι το δάσος δημιουργήθηκε με παρόμοιο τρόπο όχι από Αραβες πειρατές αλλά από Φοίνικες ναυτικούς που αποίκισαν την περιοχή αυτή στην Κρήτη.

Ξεχάστε τις ιστορίες αυτές γιατί οι επιστήμονες έχουν αποδείξει σήμερα ότι οι φοίνικες στο Βάι είναι ενδημικοί και ανήκουν στο είδος Phoenix Theophrasti (Φοίνικες του Θεόφραστου).

Φοίνικες υπήρχαν στην Κρήτη από τα αρχαία χρόνια, κάτι που φανερώνουν οι ιστορικές πηγές, όπως τα κείμενα του Πλίνιου.

Το όνομα της περιοχής, Βάι προέρχεται από την ελληνική λέξη «βάγια» που είναι το όνομα για τα φοινικόδεντρα.

Ανεξάρτητα από την αιτία γέννησης του φοινικόδασους, το βέβαιο είναι ότι οι φοίνικες βρήκαν στο Βάι ιδανικό σημείο ανάπτυξης, καθώς το κλίμα στην περιοχή είναι θερμό και ξηρό.

Η Ιεράπετρα είναι η μεγαλύτερη σε πληθυσμό πόλη του νομού Λασιθίου. Είναι επίσης η τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της Κρήτης. Σήμερα η πόλη είναι το μοναδικό αστικό κέντρο στη νότια Κρήτη, ενώ αποτελεί σπουδαίο εμπορικό κέντρο εξαγωγής αγροτικών προϊόντων προς την Ευρώπη και αποτελεί το κύριο οικονομικό κέντρο του νομού Λασιθίου.

Η Σητεία είναι παράλια κωμόπολη της ανατολικής Κρήτης του νομού Λασιθίου. Βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα του νομού, 70 χλμ. ανατολικά του Αγίου Νικολάου και αποτελεί έδρα του ομώνυμου δήμου. Είναι πατρίδα του ποιητή του «Ερωτόκριτου» Βιτσέντζου Κορνάρου.