(. Ἐρατοσθένης ὁ Κυρηναῖος); . . . 276 – . . . 194) — , .

ერატოსთენე

(ძვ.წ 276 –ძვ.წ194) — ძველი ბერძენი მეცნიერი,ალექსანდრიის ბიბლიოთეკის ხელმძღვანელი.

Preview audio:

storyj.mp/age658z6gwcc

მრავალმხრივი ცოდნისა და ინტერესების ძველბერძენი მეცნიერი-ფილოსოფოსი .პირველი რუკა, რომელიც დედამიწის სფეროსებური ფორმის გათვალისწინებით შეიქმნა, ერატოსთენეს ეკუთვნის. იგი ჩვენს წელთაღრიცხვამდე III საუკუნეში ცხოვრობდა ქალაქ კირენაში.

მიიჩნევა, რომ სწორედ ამ მეცნიერმა, რომელიც ალექსანდრიის ბიბლიოთეკას ხელმძღვანელობდა, დაამკვიდრა ტერმინი „გეოგრაფია“. გარდა ამისა, მანვე დახაზა პირველმა მსოფლიოს რუკა მერიდიანებისა და პარალელების გამოყენებით, რომლებსაც

თავად „გვერდიგვერდ გამავალ ხაზებსა“ და „შუადღემდე ხაზებს“ უწოდებდა. და პირველმა გამოთვალა დედამიწის ,,ეკვატორის სიგრძე’’.

ერატოსთენეს მსოფლიო ერთი კუნძულია, რომელსაც ზემოდან – ჩრდილოეთის, ქვემოდან კი ატლანტის ოკეანე ესაზღვრება. კუნძული ევროპად, ლიბიად, არაბეთად, არიანად, ინდოეთად და სკვითიად იყოფა. ინდოეთის სამხრეთით კიდევ ერთი კუნძული – ტაბროპანი, სავარაუდოდ, თანამედროვე შრი-ლანკა (ცეილონი), მდებარეობს.

ერატოსთენე არ უარყოფდა სხვა ნახევარსფეროში „ანტიპოდების“ შესაძლო არსებობას, თუმცა იქამდე მიღწევა შეუძლებლად მიაჩნდა, რადგან, ძველი ბერძნების აზრით, ეკვატორთან ისე ცხელოდა, რომ ყველა ცოცხალი ორგანიზმი იწვოდა, ხოლო ზღვა დუღდა, პოლუსებთან კი, პირიქით, ისე ციოდა, რომ ვერც ერთი ადამიანი ვერ

გადარჩებოდა.

ერატოსთენეს მსოფლიოს რუკა

ერატოსთენემ პირველმა დაამკვიდრა ტერმინი ”გეოგრაფია", პირველმა გაზომა დედამიწის მერიდიანის სიგრძე, ჩამოაყალიბა მათემატიკური გეოგრაფიის საფუძვლები; ასევე შეიმუშავა მარტივ რიცხვთა მოძებნის მეთოდი, ე.წ. ”ერატოსთენეს საცერი“; დაადგინა საბერძნეთის ისტორიის ძირითადი თარიღები.

მას ეკუთვნის ნაშრომები ”ძველი კომედიის შესახებ“ (12 წიგნად), ”ქრონოგრაფიათა შესახებ“ (9 წიგნად), ”გეოგრაფია“ (3 წიგნად). თუცა ამჟამად მისი ნაწერებიდან მხოლოდ ნაწყვეტებია შემორჩენილი.

ძველმა ბერძნებმა უკვე იცოდნენ, რომ დედამიწას სფეროს ფორმა აქვს და ამის დამამტკიცებელი არგუმენტებიც ჰქონდათ: პითაგორამ განაცხადა, რომ ” ბუნებაში ყველაფერი ჰარმონიულია, ხოლო ყველაზე სრულყოფილი ფორმა სფეროა. მაშასადამე დედამიწა მრგვალია.”

ერატოსთენეც იზიარებდა პითაგორას აზრს დედამიწის სფერულობის შესახებ. მან გამოთვალა მისი გარშემოწერილობა და რადიუსი. თავის ტრაქტატში ”დედამიწის გაზომვის შესახებ” ( Peri tes anametreseos tes ges) ალექსანდრიასა და სიენას შორის არსებული მანძილისა და ორივე ადგილას მზის სხივების დაცემის კუთხის სხვაობის საფუძველზე, ერატოსთენემ ეკვატორის სიგრძე გამოთვა

ერატოსთენეს ექპერიმენტი

ერატოსთენეს ექსპერიმენტი დედამიწის ზომის დადგენის შესახებ ასე წარიმართა:

ეგვიპტეში მოგზაურობისას, მეცნიერმა ყურადღება მიაქცია იმ ფაქტს, რომ ქ. სიენაში (ამჟამინდელი ქალაქი ასუანი), 21 ან 22 ივლისს – ზაფხულის ნაბუნიობის დღეს, შუადღისას მზის სხივები ყველაზე ღრმა ჭის ფსკერსაც კი ანათებენ.

You've previewed 12 of 20 pages.
To read more:

Benefits: