K’ulmatajem

Jela’ pa tinamit Chipi ayok xk’asi jun nim ch’ojinel ub’i Tekum Umam. Xch’ojin ruk’ jun achi ub’i Lu’ are xe’ulik le kaxlan winaq. Saq utz’umal, q’an uwi’ kab’ix chech uk’ojol le q’ij, kab’ixik chi re xepaqi’ uloq pa le ixkanul.

Le Tekum Umam xqeb’ panoq chuxukut ri tinamit ub’i’ Las Majadas. Kab’ixik chi le kikyej le kaxlan winaq xekosik, rumal, le b’e sib’alaj tak’alik, xetzaq le kyej chikixe’, le achijab’ xech’ojinik.

Xe’opan pa le tinamit Chwikab’yok, sib’alaj kachaqi’j kichi’ ri kyej. Are k’ut pa le juyub’ kk’iy joron, chila’ xekik’ama wi ri ja’ ri winaq. Le tat Tekum Umam xpe raywal, xe’ek xtzijon ruk’ le rajaw juyub’. Kab’an la toq’ob’ tz’apij la, le ja’, xnimax rutzij, xchaqijar le ja’, le kyej k’ota chik kijoron kakiqumuj. Kamik le ja’ kchojojik, kchojojik, katatajik pa ri juyub’.

Ri k’wa’

Pa jun nim k’ache’laj, k’o jun k’wa’ sib’alaj saqloloj, nim uwach. Le tat Ju’l, kel uk’u’x chech kuchajij, kurilij ronojel taq q’ij. Jun uwi’ umam ub’i’ Akel B’atz’ xuta’ chech: -wati’t, jas urilixik ri k’wa’. Ri tat Ju’l xub’ij chech ri ak’al: -rajawaxik ktik k’itaq che’ chi uchi’ taq ri k’wa’, chi uxukut, xuquje’ maj mes kk’yaq b’ik chi upam. We kechajix taq le k’wa jacha kinb’ij; junalik k’o ja’ xuquje’ sib’alaj saqloloj.