Kacper Kowalczyk

Kacper Kowalczyk

WYŻYNY ORTOGRAFII

Dom,2020

Dzika Żmija

Pisownia wyrazów z ó

Literę ó piszemy wtedy, gdy w innych formach danego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych wymienia się na o, e, a:

dróżka - bo: droga, drogowy, pióro - bo: pierze, pierzyna, skrócić - bo: skracać, skracanie.

Literę ó piszemy w zakończeniach wyrazów:

- ówka: główka, klasówka, stołówka, - ówna: cesarzówna, Czubówna, Kossakówna;- ów: w nazwach miejscowości: Kraków, Piastów oraz w zakończeniach form liczby mnogiej większości rzeczowników rodzaju męskiego:

butów, chłopców, psów.

wyjątki: skuwka, wsuwka, zasuwka

Zapamiętaj!

Jest wiele wyrazów, w których piszemy ó, choć nie wymienia się na o, e lub a.

Jest to ó niewymienne

Zbiór wyrazów z ó niewymiennym

Krótka, rózga, kłótnia, córka,

zbój, powrósło, ogół, skórka,

włókno, włóczka, wróżba, różna,

żółw, tchórzliwy, wróbel, próżniak.

Oprócz czółna, żółtko, wiórek,

wójt, równina, chór przepiórek.

Póty, póki, król, jaskółka,

róża, Józef, szczegół, półka,

źródło, mózg, wiewiórka, która,

stróż, ogórek, wspólna, góra,

próchno, próba, późno, włóka.

Zapamiętaj!

Litera ó nigdy nie występuje na końcu wyrazu

Tylko kilka słów zaczyna się od ó:

ósemka, ósmoklasista, ósmoklasistka, ósmy, ów, ówczesny, ówcześnie, ówdzie.

Pisownia wyrazów z u

Literę u piszemy zawsze na końcu wyrazów, np.:

     albumu, biletu, hałasu, piachu, rabarbaru

oraz na początku większości wyrazów, np.:

     ubiór, ucieczka, uczelnia, udo, ugasić, ul, uliczka, umieć, upór, uprzejmość, uważny.

Literę u piszemy też w zakończeniach form czasowników, np.:

     pracuję, pracujesz, pracuje, pracujemy.

Literę u piszemy w zakończeniach wyrazów:

     -un: opiekun, piastun, zwiastun,

     -unka: opiekunka, piastunka,

     -unek: poczęstunek, podarunek, rysunek,

     -uch: leniuch, łakomczuch, paluch,

     -uszek: brzuszek, łańcuszek, staruszek,

     -utki: cichutki, mięciutki, równiutki,

     -usieńki: bielusieńki, króciusieńki,

     -uś: dziadziuś, pracuś, tatuś,

-usia: córusia, mamusia, wnusia,

      -unia: babunia, ciotunia, lalunia,

      -unio: dziadunio, tatunio,

      -um: gimnazjum, liceum, muzeum,

      -us: dzikus, nerwus, zgrywus.

Nikną wszelkie niepokoje,

Kiedy stwierdzę: dwójka — dwoje,

Przed pomyłką mnie ustrzeże:

Wrócę — wracam, pióro — pierze.

Nie drży także ma stalówka,

Pisząc: -ówna, -ów i -ówka.

Zaokrąglam ó w dwu słowach:

ósmy, ów, bo: osiem, owa.

Zapamiętaj, zawsze tu

pisz otwarte, zwykłe u

W słowach: skuwka i zasuwka,

Gdyż wyjątkiem są te stówka;

W cząstkach: -unka, -un i -unek:

Opiekunka, zdun, pakunek.

Pisz je także: w cząstce -ulec,

Więc: budulec i hamulec;

W ulu, dwu, gdzie u litera

Wyraz kończy lub otwiera.

Wreszcie — niech nikt nie kreskuje

w czasowniku cząstki -uje.