Doku, bir nesnenin ya da maddenin dokunma ve görme duyularıyla algılanabilen içyapılarını dışa vuran fiziksel yüzey özelliklerini barındıran bir temel tasarım öğesidir. Doğadaki her nesnenin kendine has yüzey özellikleri yani dokusu bulunmaktadır. Bu dokular nesnelerin karakteristik özellikleri üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Yüzeyin dokusu hangi tipte olursa olsun parça ve bütün arasında bir ilişki oluşarak dokusal yapı sistemleri meydana gelir. Uzak mesafede dokular, dokusal etkilerini yitirerek yüzey haline gelirler.

 Bazı nesnelerin yüzeyleri düzgün ve kaygan iken bazı nesnelerin yüzeyleri pürüzlüdür. Dokunma duyusunun farklılıklarına göre dokuları kabaca yumuşak, orta sert ve sert olmak üzere üçe ayırabiliriz. Dokunma duyusunda algılanan titreşimler ile yüzeyin ne kadar pürüzlü ya da pürüzsüz olduğu hakkında bilgiler vermektedir. Yüzey üzerindeki pürüzler seyrekliğine, sıklığına, alçaklığına ve yüksekliğine bağlı olarak yüzeyin sert ve yumuşak olmasında önemli bir rol oynamaktadır.

Doku Örnekleri

İnsan gözü nesneleri ışığın yüzeylere çarpmasıyla algılamaktadır. Doku doğrudan nesnelerin yüzeyleriyle ilgili bir durumdur. Dokunun görsel duyular aracılığıyla algılanabilmesinin şartı ışıktır. Bu nedenle dokuların özellikleri ancak iyi bir ışık altında görülebilmektedir. Doku özellikleri ışığın yönüne ve şiddetine bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Her dokunun kendine has bir rengi vardır. Dokular açık-koyu tonlanlarda olabildikleri gibi yüzey üzerine düşen ışığın yönü ve şiddetine bağlı olarak değişebilmektedir. Işığın yüzey üzerine şiddetli düşmesi sonucunda yüzey açık algılanmaktadır. Işığın şiddetinin düşük olması sonucunda ise dokunun renk tonu koyulaşmaktadır.

Doğal, yapay, organik geometrik, kimyasal, dinamik, kristal, mekan ve psikolojik gibi farklı doku türleri bulunmaktadır. Doğal dokular, doğada kendiliğinden oluşan insan eli değmemiş dokulardır. Yapay dokular doğada kendiliğinden oluşmayan dokulardır. Organik dokular, doğada bulunan ve doğal elemanların yapılarını yansıtan hücrelere dayalı dokulardır. Geometrik dokular, doğada kendiliğinden oluşan ve geometrik bir sisteme dayalı olan doğal dokulardır. Kimyasal dokular, atoma dayalı dokulardır. Dinamik dokular, hareketi, hareketin hızını ve enerjisini yansıtan dokulardır. Kristal dokular, doğadaki kristal yapıdaki doğal elemanlardan oluşan dokulardır. Mekan dokusu, açık ya da kapalı bir mekanda oluşan ve doku bütünlüğü taşıyan dokulardır. Psikolojik dokular, yumuşaklık-sertlik, ağırlık-hafiflik, sessizlik-gürültü, huzur-tedirginlik, durgunluk-hareketlilik, sakinlik-heyecanlılık ve rehavet-kasvet kavramlarıyla insan üzerinde psikolojik etki bırakan dokulardır.