Beton

Beton, yaygın biçimde kullanılan insan yapımı materyalden birisidir. Beton, zamanla sertleşen sıvı çimentonun kum, çakıl ve uygun oranda su ile birleşiminden oluşan kompozit bir materyaldir. En çok kullanılan betonlar kireç esaslı beton, asfalt betonu ve polimer betonudur. Önceden kireç taşı ham beton olarak kullanılırdı. Materyaller ve bileşimler geliştikçe modern beton icat edildi. Betonun en önemli bileşenlerinden birisi çimentodur. Çimentonun temeli M.Ö 1300’lü yıllara kadar dayanmaktadır. Orta Doğulu inşaat ustaları kilden kalelerinin dış cephelerini ince ve nemli olan kireç taşıyla kaplamışlardır. Kireç taşı havadaki gazlarla reaksiyona girerek sert, korunaklı bir yüzeye dönüşür. Beton benzeri ilk yapılar Nabetili tüccarlar ve Suriye’nin güneyi ve Ürdün’ün kuzeyinde bulunan Bedeviler tarafından M.Ö 6500’lü yıllarda yapılmıştır.

M.Ö 700’lü yıllara doğru su kirecinin önemi anlaşıldı ve bu durum moloz taş duvarların, beton zeminlerin ve yeraltı su geçirmez sarnıçların inşası için harç kireç ocaklarının gelişimine yol açtı. M.Ö 3000’li yıllarda Mısırlılar piramitleri inşa etmek için modern betonun eski bir biçimini kullandılar. 1824 yılında, günümüzde en çok kullanılan Portland çimentosu İngiliz Joseph Aspdin tarafından icat edildi. George Bartholomew, betonu ilk kez 1891 yılında ABD sokaklarında kullandı. O gün oraya dökülen beton hala aynı yerde durmakta. 19. yüzyılın sonlarına doğru çelik takviyeli betonun kullanımı yaygınlaştı. 1902 yılında August Perret çelik takviyeli beton kullanarak Paris’te bir bina tasarladı ve inşa etti. 1921 yılında Eugene Freyssinet, Pariste Orly Havaalanında iki devasa parabolik kemerli uçak hangarı inşa ederek betonarme yapı kullanımının öncüsü oldu.

ÇİVİ

İnsanın komplike hayatı küçücük çiviler icat edilmeseydi bu kadar kolay olmazdı. Çiviler, tarihi yapıların yaşını belirlemede önemli birer ipucudur. Çivinin icadından önce ahşap yapılar geometrik olarak birbirlerini destekleyecek ve kenetleyecek şekilde inşa edilirdi. Çivilerin icadı birkaç bin yıl öncesine dayanmaktadır ve metallerin dökümü ve şekillendirilmesinden sonra mümkün olmuştur. Mısır’da 

M.Ö 3400’lü yıllara ait bronz çiviler bulunmuştur. Vermont Üniversitesi’nin yaptığı bir araştırmaya göre el ile dövülerek yapılan çiviler 1790 ve 1800’lü yılların ilk zamanlarına kadar oldukça yaygın olarak kullanılmıştır. 1913 yılına kadar Amerikada üretilen çivilerin %90’ı çelik telden yapılan çivilerdi. Diğer çivi türleri içeriğinde raptiye, teyel ve maşa raptiye barındırır.

EL ALETLERİ

El aletlerinin kullanımı 2,6 milyon yıl önce Etiyopya’da başladı. Antropologlar alet kullanımının insanlık tarihinde önemli bir adım olduğuna inanır. Çubuklar ve taşlar gibi materyaller eski el aletlerini oluşturur. Makine takımlarının icadı endüstriyel devrimi hızlandırmıştır. Şu ana kadar yapılan icatların bir de çekiç olmadan nasıl yapılacağını hayal edin.

TRANSİSTÖR

Transistör, her modern elektronik alet için gerekli olan bir parçadır. 1926 yılında Julius Lilienfeld alan etkili transistörün patentini aldı fakat çalışan bir transistör yapmak pek mümkün değildi. 1947 yılında John Bardeen, Walter Brattain ve William Shockley çalışan ilk transistörü Bell Laboratuvar’larında geliştirdiler. Bu transistör, üçlüye 1956 yılında Nobel Fizik Ödülü’nü kazandırdı. Transistörler televizyonlar, cep telefonları ve teknolojiden önemli bir yere sahip olan bilgisayarlar gibi pekçok elektronik aletin devre parçaları arasında olmazsa olmaz bir parça olmuştur.

KAĞIT PARA

Tarih boyunca para birimleri, besi hayvanlardan değerli metallere ve madeni paralara birçok değişim geçirdi. Madeni paraların azlığından dolayı bankalar, gelecek ödemelerini madeni parayla yapabilmek için müşterilerine taahhüt olarak kağıt belgeler verdi. Hafif olan maddeleri para olarak kullanma fikri M.Ö 118 yılında Han Hanedanlığı sırasında Çin’de ortaya çıkmıştır. Gezginler aracılığıyla Avrupa bu sistemle 13. yüzyılda tanıştı. Madeni paradan kağıt paraya geçmek hükümetleri kriz zamanında oldukça rahatlattı. Böylelikle kağıt para küresel ekonominin çehresini parasal sistemde yapılan oldukça önemli bir adımla değiştirdi.