İÇİNDEKİLER

KARADENİZ BÖLGESİ TÜRKÜLERİ..........................3 

İÇ ANADOLU BÖLGESİ TÜRKÜLERİ........................23

MARMARA BÖLGESİ TÜRKÜLERİ............................42

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ TÜRKÜLERİ.....66

DOĞU ANADOLU BÖLGESİ TÜRKÜLERİ.................88

EGE BÖLGESİ TÜRKÜLERİ.......................................114

AKDENİZ BÖLGESİ TÜRKÜLERİ..............................139

KARADENİZ BÖLGESİ TÜRKÜLERİ

--ASİYE (GİRESUN)

--ÇARŞAMBAYI SEL ALDI (SAMSUN)

--AHMEDUM (RİZE)

--ORDU'NUN DERELERİ (ORDU)

--MAÇKA YOLLARI (TRABZON)

--KARADENİZ AĞITI (KARADENİZ)

OY ASİYE ASİYE(gİRESUN  )

Ağasarın Balını da gel Salını Salını      
Adam Cebinde Daşır da senin gibi gelini
Oy Asiye Asiye Tütün Goydum Kesiye
Anan seni veriyo da bir bağa pırasıya

Sis dağının başları da küfur küfur esiyor  
Baban bu yıl gurbanı da çifter çifter kesiyo  
Oy Asiye Asiye Tütün Goydum Kesiye  
Anan seni veriyo da bir bağa pırasıya

Çarşamba Ovasında, Yeşil Irmağa kadar uzanan Abdal deresinin kıyısındaki köylerden birinde, yoksul bir ailenin oğlu olan Ahmet kalbini Melek isimli genç ve alımlı bir kıza kaptırır. Aşkından gözü başka bir şey görmez olur ki Melek onu farkeder ve kalbini açar Ahmet’e. Sözlenirler ve bir süre sonra Ahmet askerlik görevini tamamlamak üzere köyden ayrılır. Ahmet’siz geçen her gün Melek için bir ömür demektir. Köyün Ağasının oğlu olan Mehmet Ali, Melek’e göz koyar ancak Melek Ahmet’ten başka kimseyi görmez. Melek, Mehmet Aliyi reddedince, köyün ağasının itibarı sarsılacağından dolayı Mehmet Ali ve birkaç adamı Melek’i dağa kaldırırlar.Ahmet’e bu haber ulaşınca silahını kaptığı gibi askerden firar eder ve Melek’i aramaya başlar. Ahmet, yarini ararken bir gün yağmur yağar ve Yeşil Irmak taşar, Çarşamba adeta bir göle dönüşür. Sel, Canik dağlarının zirvelerinden eteklerine doğru bir çığ gibi inerek önüne kattığı her şeyi yutar.

Hayat normale döndükten sonra köylüler köy meydanında toplanır. Bir kayanın üzerinde iki kişinin cesedini görürler. Yaklaştıklarında ise cansız bedenlerin Ahmet ve Melek’e ait olduğunu görürler. El ele tutuşmuş öylece yatıyorlardır. Rivayete göre büyük kaya parçası, yedi yerinden ayrılır ve her birinden bir servi boyu su fışkırır .Köylüler dualar eder. Bu edilen Dualar yıllardır insanların acısını dile getiren dizeler haline gelir. Çarşambayı Sel Aldı Türküsü de bu dualardan doğmuştur.

Rumeysa

Tefenni Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

AHMEDUM    (RİZE)

Çıkamadum çol varoşun duzina       
 Düğün olur gelinina kizina        

Oy ana oy ben ne edeyim                  
Bu dert ile nerelere gideyim                 
    

 Gittun mesken ettun Kirum eluni     

 bundan sonra daha koymam  Ahmedum

Yaz gelende yaylalarun yeşili
Kış gelende mısırlarun seçili
Bizum köyün kiz gelini puşili
Bundan sonra puşi takmam Ahmedum
 

Bir Hemşin gelini olan Nokta Ana, 3 kızı ve bir oğlu dünyaya geldikten sonra çok genç yaşta dul kalır. Ama o da çoğu Hemşin kadını gibi evlenmez ve kaderine razı olur. Oğlu Ahmet'i büyütmek için bütün fedakârlığını seferber eder. Onun en büyük arzusu Ahmet'i büyütmek ve gurbet ellere Kırım'a yollamaktır. Yıllar    geçer. Ahmet büyür köyde herkesin sevdiği taktir ettiği akıllı bir delikanlı olur. O da her Hemşinli erkek gibi genç yaşında ailesinin geçimini, sorumluluğunu kalbinde, taze omuzlarında duyarak gurbete çıkar. Kırım’da hemşehrisinin yanına gelen Ahmet, orada çalışmaya başlar. Gurbet hayatı 4 yıl sürer. Bu arada Nokta Ana Ahmet'in özlemiyle yaşar, kardeşlerini ve eşini çok genç yaşta kaybeden Nokta Ana özlemini hep Ahmet'i için biriktirir.Ama Nokta Ananın karabahtı gülmeyeceğe benzer. Onuruna çok düşkün olan Ahmet patronu ile kavga eder, çok kısa süreli de olsa hapis yatar. 

Ahmet hapishanede üzüntüden o dönemin meşhur hastalığı olan  vereme yakalanır. Memlekete hasta dönen Ahmet bu korkunç hastalıktan kurtulamayarak ölür. Nokta Ana ise oğlunun acısını en büyük şiddetiyle tadar. Bu acılardan Nokta Ana'nın oğlu Ahmet için söyledikleri zamanla destan olarak dilden dile yayılır. Bu destanda bazen isyan, bazen tevekkül, bazen cemiyet, bazen felek, bazen mazi, bazen hal, bazen istikbal, fakat her zaman Ahmet vardır…

Mustafa Alp

Tefenni Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

ORDU'NUN DERELERİ

Ordu'nun Dereleri    
Aksa Yukarı Aksa    
Vermem Seni Ellere    
Ordu Üstüme Kalksa 

(Sürmelim Aman)  

 Oy Mehmedim Mehmedim    
Sana Küstüm Demedim    
Beni Sana Geçmişler    
Vallahi Ben Demedim 

(Sürmelim Aman)

 Ordu'nun Dereleri Derin Derin Çağlıyor  Kalk Gidelim Sevdiğim  Annem Evde Ağlıyor

 (Sürmelim Aman) 

Oy Bağlamam Bağlamam, 
Zerdali Dalı Mısın 
Garip Garip Çalarsın
 Benden Sevdalı Mısın

Yıllar  yıllar  önce Ordu’nun uzak köylerinden birinde iki genç  yaşarmış . Maddi durumu iyi olan Mehmet, maddi durumu onun kadar iyi olmayan genç kıza yani Hacer’e aşık olmuş. Genç kız o kadar güzelmiş ki, Mehmet’in aklını başından almış . Bu arada Mehmet  de çok yakışıklıymış . Genç kızları mezara dek peşinden sürüklermiş.Mehmet’le, güzelliği ile çevresini kırıp geçiren Hacer ‘in aşkı geçmişte  yaşanan büyük aşklara benzermiş. Haftanın belli günlerinde zerdali ağacının dibinde buluşurlarmış. Göz göze, diz dize akıp giden saatlerin farkına bile varmazlarmış. Fakat bu güzel beraberliği kıskananlar çokmuş. Köyün haset dolu diğer kızları  çevirdikleri türlü entrikalarla bu tatlı beraberliği yıkıp atmışlar. Genç kızın aleyhine inanılmaz dedikodular üretmişler ve nihayet Mehmet’in sevdiğini ve de köyünü terk etmesine neden olmuşlar .  

Böyle derin bir üzüntüyle gurbete çıkan Mehmet , geride gözleri yaşlı bir kız ,dertli,yerinden kalkamayan yatalak bir ana bırakmıştır . Büyük bir acı içinde yüreği yanık kalan  Hacer kız,  her gün evinin yakınında akan dere kenarına gidermiş . Yıkadığı kar gibi beyaz  çamaşırları çitlere asarken dudaklarından eksik etmediği bir türküyle bütün köyü inletip dururmuş .  Ne yazık ki, Hacer kızın bu feryadını ,ne Mehmet duyarmış  ne de araya giren iyi niyetli komşular bu işe bir çare bulurmuş . Tüm komşuların gidip geldiği ev yas evine dönmüş. O günden sonra aylar böyle gelip geçmiş . Ne Mehmet dönmüş ne de Hacer  gitmiş sevdiğinin yanına;  ama Hacer’in yüreği yanık,hep dertli  dertli söylermiş bu türküyü .

Hacer’in bu sözlerinde gerçeğin ta kendisi varmış . Ne çare ki, içli  kız , dertli kız, türküsüne vurduğu gamını derdini sevdiğine ulaştıramamış . Araya girenler de işin üstesinden gelememiş. Böylece yıllar geçmiş  aradan. Mehmet gurbette kalmış , Hacer kız da dere kenarında... Hem ağlamış hem söylemiş  ORDU’NUN DERELERİ türküsünü  ölünceye dek .  O günden bu güne kadar bu türkü, günümüze kadar  gelebilmiştir.

Mehmet

Tefenni Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

MAÇKA YOLLARI (TRABZON)

Maçka yolları taşlı, geliyor kalem kaşlı

Ne oldu sana yavrum, böyle gözlerin yaşlı?

Derelere kar akar karışır denizlere
Kurban olayım yavrum o sevdalı gözlere

Sis dağının başları duman değil, kar idi

Sevdiğim senin ile ne günlerim var idi

Yukarı gel yukarı, ırmağın gözündeyim

Eller ne derse desin, ben yine sözümdeyim

Kurtuluş savaşında askere giden 15 - 16 yaşındaki çocuklar için söylenmiş  bir ağıttır Maçka Yolları. Askere giden çocukların arkasından sevdikleri, anneleri babaları ağlayıp bu ağıtı söylermiş . Şimdiki günümüzde artık ağıt olmaktan çıkmış ve şarkı olarak söylenmektedir.

Melis

Tefenni Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

KARADENİZ AĞITI (KARADENİZ) 

Dere akar taş ile gözüm doldi yaş ile
Gurbete mi gideyum ha bu garip baş ile

Son yılların en soğuk mevsiminin yaşandığı bu gün de,gene hırçın,gene azgın,gene direnmek istemiyordu fırtınaya Karadeniz.mevsim en ağlamaklı anını yaşıyordu yine,bulutlar simsiyah çöktü karadenize,şimşekler haykırdı içindeki öfkesini ve fırtına yavaş yavaş arttırıyordu hızını,ağaçlar direnmeye çalışıyordu tüm gücüyle fırtınaya,sonra yağmur gösterdi kendini……..

Gitmeliydi koca reis,gene gitmeliyim dedi Fatma bacıya.Başını öne eğdi Fatma bacı,gitti hazırladı koca reisin yolluğunu.gitme diyemedi.diyemezdi.çocukları ağlamaklı baktı koca reisin gözlerine,sanki gitme baba der gibiydi.Koca reis kaçırmalıydı gözlerini çocuklarından.bir baksa çocuklarının bakışlarına gidemeyecekti sanki,ama gitmeliydi yine.

Aldı pılını pırtısını,giydi yağmurluğunu.Kapıya geldiğinde,yutkunarak hakkınızı helal edin diyebildi sadece. Ve gitti...

Koştu Fatma bacı pencereye,araladı perdeyi,koca reis yağmura,fırtınaya aldırmadan hızlı adımlarla uzaklaştı sokak lambasından.sonra kayboldu karanlıkta.Hey gidi koca reis,gene gösterdin reisliğini,gitmesen olmazmıydı,diye düşündü içinden Fatma bacı.

Sabahın ilk ışıkları vurmadan pencereye,daha çocuklar uyurken,kalktı pencerenin kenarındaki somyadan Fatma bacı.koştu iskeleye,yağmur hafif hafif çiseliyordu.fırtına dinmişti.Derin bir ohh çekti beklemeye koyuldu koca reisini.Tüm mahalleli oradaydı,herkesin bir koca reisi vardı beklenecek.Çekildi bir köşeye,karadenizin sularında ışıklar gözükmeye başladı yavaş yavaş.
İlk gelen cemalın takası idi.Sonra beyazyelken geldi iskeleye.Karadeniz4 de geldi,bekledi koca reisi Fatma bacı,ama başka gelen yoktu,uzakta ışıkta yoktu.

Sordu soruşturdu gelenlere,koca reisi gören yoktu o gece.Yıkıldı yere kadın,baktı karadenize,aklına bir yıl önce gidip de gelemeyen babası geldi,açtı ellerini havaya.yalvardı Allaha,ama koca reis dönmedi son seferinden.Fatma bacının dilinden dökülmeye başlamıştı Karadeniz ağıtı.

Ceren

Tefenni Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

İÇ ANADOLU BÖLGESİ TÜRKÜLERİ

-- GESİ BAĞLARI (KAYSERİ)

-- ZAHİDE'M (KIRŞEHİR)

-- GÜVERCİN UÇUVERDİ/MİSKET (ANKARA)

-- YOZGAT SÜRMELİSİ (YOZGAT)

-- CEMAL'IM / ŞEN OLASIN ÜRGÜP(NEVŞEHİR)

-- KESİK ÇAYIR BİÇİLİR Mİ (KONYA)

                        GESİ BAĞLARI (KAYSERİ) 

 Gesi bağlarında dolanıyorum
 Yitirdim yarimi amman aranıyorum
 Yitirdim yarimi amman aranıyorum

 Bir çift selamına güveniyorum
 Gel otur yanıma hallarımı söyleyim
 Halımdan bilmiyor ben o yari neyleyim

 Gesi bağlarında üç top gülüm var
 Hey Allah'tan korkmaz sana da bana ölüm var
 Hey Allah'tan korkmaz sana bana ölüm var

 Ölüm varsa bu dünyada zulüm var
 Atma garip anam beni dağlar ardına
 Kimseler yanmasın anam yansın derdime

       Kayseri’nin bir köyünde yaşayan  genç kız, evlilik çağına geldiğinde, onu istemeye Gesi kasabasından bir aile gelir ve genç kıza talip olur. Genç kız ve genç erkek birbirlerini beğenir, sever ve evlenir. Genç kız, uzak yere gelin gittiği için hüzünlenir. 

        Gelin gittiği köyde, annesinden uzakta yaşamaya alışamaz. Annesini özler, gidip görmek ister. Fakat ne kaynanası ne de eşi kızın bu masum isteğine cevap vermez. Eşinden ve ailesinden eziyetler görmeye başlar.    

         Huzuru kaçar, anne özlemi içinde büyüdükçe büyür. Çocuğu olur, çocuğuyla oyalanmak ister ama nafile. Annesinin hasreti içini dağlar. Aylarca annesinden haber alamadan, hüzünlü bir şekilde köyden dışarı çıkamayarak beklemek zorunda kalır.  

         Bir gün, kendi köyünden kara haber gelir, korkulan olur ve annesinin öldüğü haberi Gesi'ye ulaşır.

     Kahrolur genç kadın , manevi olarak yıpranır. Annesini dünya gözüyle bir kez daha göremeyen genç kadın Gesi bağlarında dolana dolana aslında 100 bentten oluşan bu ağıtı  yakar. Kavuşamamanın hüznü yüreğini dağlar durur.

   Bu ağıt derlenerek böyle güzel ve yüreğe dokunan bir türküye dönüşür.

Bayram Ali

Oya Ender Abalıoğlu Anadolu Lisesi

    ZAHİDE'M (KIRŞEHİR)

Zahide kurbanım oy ne olacak halim

Gene bir laf duydum kırıldı belim 

Gelenden gidenden oy haber sorarım 

Zahide'm bu hafta oluyor gelin

 Hezeli de deli  gönül hezeli 

 Çiçekdağı da döktü m'ola gazeli 

 Dolaştım alemi gurbet gezeli

 Bulamadım Zahide'mden güzeli

 Gurbet ellerinde esirim esir 

 Zahide kurbanım hep bende kusur 

 Eğer anan seni bana verirse 

 Nemize yetmiyor bu ev kadar hasır

      Zahidem türküsü ile gönüllere kazınan Aşık Arap Mustafa Öztürk, Kırşehir ilinin Çiçekdağı ilçesine bağlı Orta Hacı Ahmetli köyünde doğmuştur. Aşık Arap Mustafa, anne babasını küçük yaşta kaybeder. Aşık Arap Mustafa’nın babasına Kırşehir yöresinde oynanan Koca Oyunu’nda Arap rolünü oynadığı için Arap deniyordu, Mustafa’ya da köyünde ‘Arap Mustafa’ denmeye başlandı.

Arap Mustafa, küçük yaşında Zahide’nin babası Hacı Mehmet Ağa’ya ırgat olur. Zahide, gençlik çağında endamı ve güzelliği ile dikkatleri üzerine çekmeye başlar. Zahidem türküsünü ortaya çıkaran, Zahide’nin güzelliğidir. Zahide’nin bu güzelliği karşısında Mehmet Ağa’nın kapısında büyüyen Arap Mustafa Zahide’ye aşık olur. Ama fakir ve kimsesiz olduğundan bu sırrını bir türlü açığa vuramaz. Mustafa, çareyi gurbet ellere gidip çalışmakta bulur. Kazandığı para ile çok sevdiği Zahide’sine kavuşmanın hayallerini kurar. Gece gündüz hiç yorulmadan, hiç durmadan çalışır. Aç kalır, susuz kalır, her türlü zorluğa dayanır. Tek hayali vardır,o da Zahide’sine kavuşmaktır. Mustafa’nın gurbete gitmesinden az bir zaman sonra güzelim Zahide’yi zengin biriyle evlendirirler. Zahide ise Arap Mustafa’ya aşıktır. Bu aşktan ne Arap Mustafa’nın ne de çevresindekilerin haberi vardır

    Arap Mustafa ise gelip giden yöre halkından hep Zahide’yi sorar. Zahide’nin gelin olduğunu duyar ve bütün dünyası yıkılır. Zahide’ye olan aşkı yüzünden uzun müddet evlenmez. Bu arada da Zahide için beyitler söyler. Zahide ise sararıp solmakta, her geçen gün erimektedir. Yüzünün güzelliği ise ümitsiz aşkıyla solmuştur. Zahide, yakalandığı ince hastalıktan dolayı  hayatını kaybeder, bu ölüme dayanamayan Arap Mustafa, Zahide’ye türküler söyleyerek hayatını kaybeder.

Köylüleri, sağlıklarında kavuşamayan bu iki aşığı yan yana koyarak son görevlerini yerine getirirler. İki aşığın mezarları Yukarı Hacı Ahmetli köyünün camisinin avlusunda bulunmaktadır. Zahidem türküsü Kırşehir’li ozanımız Neşet Ertaş tarafından seslendirilerek yurdumuza duyurulmuştur. 

Merve

Oya Ender Abalıoğlu Anadolu Lisesi

Güvercin uçuverdi
Kanadın açıverdi
Elin oğlu değil mi
Sevdi de kaçıverdi

A benim hacı yarim
Başımın tacı yarim
Eller bana acımaz
Sen bari acı yarim

Deniz tuzsuz olur mu 

Dibi kumsuz olur mu
Ben müftüye danıştım 

Yiğit yarsız olur mu

Güvercinim uyur mu 

Çağırsam  uyanır mı
Misket orda  ben burda 

Buna can dayanır mı

A benim hacı yarim
Başımın tacı yarim
Eller bana acımaz
Sen bari acı yarim

Daracık daracık sokaklar 

Misket şeker topaklar
Pul pul olsun dökülsün 

Kız seni öpen dudaklar

     GÜVERCİN UÇUVERDİ/MİSKET (ANKARA)

        Bugün hemen her düğünün vazgeçilmezi, Ankara misketinin aslında bir ağıt olduğunu öğrenmek bizi çok şaşırtacak.

        Misket, ufacık tefecik bir elma türü aslında. Hikâyemizin asıl kadını, Huriye de tıpkı misket elması gibi. Bu yüzden yavuklusu Osman Efe’nin ona misket değişi. Bir nedeni daha var. Huriye, sık sık evlerinin önündeki Misket elması ağacına tırmanır Osman Efe’nin yolunu gözlerken. Misket, dalında bekler kavuşmayı yani. Osman, Ankara’nın sayılı efelerinden. Genç, yakışıklı…
         Ama bir de üçüncü adam var. Yörenin ağalarından Kır Ağa. Su doldururken çeşme başında gördüğü genç kız sürekli rüyalarında. O’da aşık olur misket kıza. Ağalığına güvenip ister genç kızı. Misket kızın babası da, ”Kır Ağa, hem yiğittir, malı mülkü de yerindedir” diyerek vermek ister kızını. Akşamı zor eder Misket kız gözyaşları içinde. Tırmanıp çıkar elma ağacına. Anlatır durumu Osman Efe’ye.

        Osman Efe, çılgına döner. Kır Ağa’ya haber gönderir, “vazgeç, Misket kız benimdir” diye. Kır Ağa da yiğit bir adam, ”Çıksın karşıma ‘ diye yanıtlar. Bıçaklar çekilir. Sağ kalan alacaktır Misket’i. Düello sert gider. Kır ağa sıkıştırdıkça sıkıştırır rakibini. Ama pes etmez Osman. Durur Kır Ağa birden; ”Benimle böylesine boy ölçüşen yiğide, ben kıyamam. Koç olacak kuzuya bıçak çekemem. Vur bıçağını bağrıma. Misket senin olsun” der.

     Osman Efe önce şaşırıyor, sonra oda bıçağını yere atar ve koşup ellerine sarılır Kır Ağa’nın.

         Kır ağa kötü karakter değildir.Hatta daha büyük bir aşka saygı gösterecek kadar yiğittir. Seymen’dir kısacası. Kır Ağa vazgeçtim demek için Misket’in evine yönelir kalabalıkta ardında.
Misket ise evde, ağacın tepesinde beklemekte. Kalabalığın önünde Kır Ağa’yı görür. Gözleri Osman’ı arar ama göremez. Birden başı döner sanır ki Osman Efe öldü, Kır Ağa kendini almaya geliyor.
Tepe üstü ağaçtan salınıverir. Cansız bedeni yere yığılır.

            Osman Efe yakar aşık olduğu misketin türküsünü. Ona kavuşmaya bu kadar yakınken kaybetmenin acısını bağlamasının tellerine döker

İlayda 

Oya Ender Abalıoğlu Anadolu Lisesi

                  YOZGAT SÜRMELİSİ  (YOZGAT)

Kaşın çeymelenmiş kirpik üstüne
Havada bulutun ağdığı gibi
Aman aman ben yarelendim aman

Çiğ düşmüş de gül sineler ıslanmış
Yağmurun güllere yağdığı gibi
Aman aman sürmelim aman

Yozgat'ı sel almış Soğluk'u duman
Sıtkınan severim billahi inan
Aman aman ben yarelendim aman
Ölünce mezara girdiğim zaman
Ben susuyum kemiklerim söylesin
Aman aman sürmelim aman

        Dersini almış da ediyor ezber
        Sürmeli gözlerin sürmeyi neyler
        Aman aman ben yarelendim aman

        Bu dert beni iflah etmez del'eyler
        Benim dert çekmeye dermanım mı var
        Aman aman sürmelim aman

       Yozgat şehri 1760 yılı başlarında Bozok Yaylasının, yeşillik, etrafı ormanlarla çevrili içinde bin bir çeşit kuşun ötüştüğü bir sahada kurulurken; Yozgat halkı o zaman yarı göçebe ve sürülerini besleyerek hayvancılıkla uğraşır, hayatlarını bu yoldan sağlarlardı.                                       Bozok yaylasında otlayan bu sürülerin birini de Sürmeli Bey adında bir Türkmen Yörüğü otlatırdı. Halk tarafından sevilen bu yanık sesli halk ozanı elinde kavalı, sırtında sazı Yozgat'tan Akdağmadeni'ne uzanan ormanların içinde sürüsünün içinde dolaşırdı. Bazen bir çamın dibine rastlanır. 

    Sazının tellerini konuşturur bazen bir derenin kenarında kavalını çalar, aşık olduğu gönlünün sevgilisini düşünürdü.
      O sevgili ki güzelliği Bozok yayla'sına yayılmış, ahu gözlü, sürmeli kaşlı, ayyüzlü bir dilberdi. Babası bir Türkmen beyi idi ve çok sert bir adamdı. Sürmeli Bey, ailesini salarak, babasından sevdiğini istetir, mağrur adam, kızını bir çobana vermeye yanaşmaz. 

     Araya beyler, ağalar girer ama boşuna, bir türlü gönlü olmaz kızın babasının ve iki sevgili birleşemezler.

       Üzüntüsünden sürüsünü bırakan Sürmeli Bey alır sazını eline beş çamlar mevkiinde kendine bir dergah kurar. Aşkını, yanık türküleriyle dağlara ağaçlara anlatır. Küser otağına, obasına ve Akdağlar'a kadar uzanan çamların arkasında onu bir daha gören olmaz. Dertli kavalına üflediğ, işli sazına söylettiği nameler kalır geriye. O gün bu gündür dillerde yankılanır Sürmeli Bey'in türküleri...

        Yozgat sürmelisi bir tavır olup en bilinen örneği olan '' Dersini almış da ediyor ezber'' Türk Halk Müziğinin Nida Tüfekçi derlemelerinden olup TRT arşivinin ilk türkülerinden biridir.

Nejla

Oya Ender Abalıoğlu Anadolu Lisesi

   CEMAL'IM / ŞEN OLASIN ÜRGÜP (NEVŞEHİR)

Al kanlar içinde kalan Cemal’in hüzünlü hikâyesi...
       Türkü, öldürülen eşi Cemal'e, karısı Şerife tarafından yakılmıştır. Şerife, 90 yıldan fazla yaşamış,1993 yılında vefat etmiştir. 14-15 yaşlarında Cemal'le evlenmiş, mutlu geçen birkaç yılı Cemal'in öldürülmesiyle sona ermiş, bu hadiseden sonra bir oğlu ile ortada kalmıştır. Bu hadisenin oluş şekli ve ona yakılan ağıtı/türküyü, Şerife'nin daha sonra evlendiği Hayrullah'tan olan oğlu İsmet Aksoy aktarmıştır. Cemal'in öldürülme hadisesi ve türkünün tam metni şöyledir:
     Ürgüp'ün Karlık köyünün eşrafından ve varlıklı bir ailesinden olan Cemal, kalleşlikle öldürülür. Herkesçe sevip sayılan Cemal'in ölümüne yanmayan kalmaz. Eşi Şerife acılarını yaktığı ağıtla hafifletmeye çalışır. Yetim kalan oğlu Mustafa da, birkaç yıl sonra hasat zamanı bir atın tepmesi sonucu ölmüştür.    

      Ağıt, Şerife'nin ikinci kocası Hayrullah'ın sonraki yıllar Refik Başaran'a "Herkese bir türkü okudun ama, bana okumadın." diye sitem etmesi üzerine Cemal türküsünü plağa okur. 

      Cemal Hayrullah'ın aynı zamanda amcasıdır. Onun öldürülüşü Şerife kadar Hayrullah'ı da etkiler. 

      Şerife'nin türkünün her çalınışında gözünden iplik iplik yaşlar akıtmasını, Cemal'i bir türlü unutamamasını daima anlayışla karşılamıştır.

Emre 

Oya Ender Abalıoğlu Anadolu Lisesi

          KESİK ÇAYIR BİÇİLİR Mİ (KONYA) 

Kesik çayır biçilir mi
Sular soğuk içilir mi
Bana yardan geç diyorlar
Seven yardan geçilir mi

Ağam desinler desinler
Şeker yesinler
Şu kız şu oğlana
Vurgun desinler

Aman ben yandım
Yandım yandım yandım
Ellerin köyünde
Aldandım kaldım

Ankara'nın tren yolu
Gahi eğri gahi doğru
Canım benim anadolu
Gideyim mi senden gayrı

        Meram bağları, Meram çayırları tanıktır, böylesi yiğit her anaya kısmet olmaz. İnadına mertti, inadına yiğit, inadına yağızdı    

         Vali paşanın genç yaveri Konya'da bir Mevlevi çelebisinin kızını sever. Ancak bunun dile düşmesi delikanlının ölümü demektir. Oysa delikanlı hiçbir şeyden korkmadan bir gece sevdiği kızla Meram'da buluşmak üzere sözleşir.

         Buluşurlar, uzun uzun konuşurlar. Bu sırada sekiz kişi onları gözetlemektedir ama onlar hiçbir şeyin farkında değildir. Tam ayrılma anı gelir. Delikanlı kızla vedalaşıp bir iki adım atınca sekiz yerden sekiz kurşun delikanlıyı olduğu yere mıhlar. Çelebinin kızı delikanlının ölüsü üzerine kapanıp sabaha kadar ağlar. 

       Gün ışığında Meram'ın kesik/ince çayırları üzerinde delikanlının ölüsü ile başında ağlayan çelebi kızını bulurlar

        Paşa yaverinin yanık künyesini anasına gönderir. Anası da sitem dolu bu türküyü yakar.

Kardelen

Oya Ender Abalıoğlu Anadolu Lisesi

MARMARA BÖLGESİ TÜRKÜLERİ

...Çanakkale Türküsü(Çanakkale)

...Üsküdar'a Giderken(İstanbul)

...Gemilerde Talim Var(İstanbul)

...Atina Türküsü(Derleme Balıkesir)

...Bir Dalda İki Kiraz(İstanbul)

...Kiraz Aldım Dikmeden(Bolu)

Eren Burak

HAVRAN ANADOLU LİSESİ

DİDEM

HAVRAN ANADOLU LİSESİ

HİLAL

HAVRAN ANADOLU LİSESİ

HALE

HAVRAN ANADOLU LİSESİ

SİĞNEM

HAVRAN ANADOLU LİSESİ

HAMİDE BEYZA 

HAVRAN ANADOLU LİSESİ

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ TÜRKÜLERİ

1) Urfalıyam Ezelden (Şanlıurfa)

2) Nemrudun Kızı (Adıyaman)

3) Urfanın Etrafı (Şanlıurfa)

4) Eyvanına Vardım (Adıyaman)

5) Aktaş Diye Belediğim(Güneydoğu Anadolu)

6)İki Dağın Arasında Kalmışam(Şanlıurfa)

7)Mardin Kapı Şen Olur(Diyarbakır)

8)Diyarbakır Bu Mudur(Şanlıurfa)

Arda 

Özel Nazilli Dört Renk Sümer Anadolu Lisesi

Hz. İbrahim’i Ateşe Atan Zalim Kral Nemrut ile ilgilidir . Türkü de geçen “Nemrud’un Kızı” sözü Hz. İbrahim’i Ateşe Atan hükümdar Nemrud’un zalimliğine atfen sevgiliye serzeniş olarak kullanılmıştır.

Erkin Mert 

Özel Nazilli Dört Renk Sümer Anadolu Lisesi

Alp

Özel Nazilli Dört Renk Sümer Anadolu Lisesi

Göktuğ 

Özel Nazilli Dört Renk Sümer Anadolu Lisesi

Ak taş diye belediğim

Tülbendime doladığım

Tanrıdan dilek dilediğim

Mevlam şu taşa bir can ver

Yoldan geçen yolcu gardaş

Ben kimlere olam sırdaş

Kırşehir'de Hacı Bektaş

Mevlam şu taşa bir can ver

Yüksekte şahin yuvası

Alçakta Avşar ovası

Gelsin yavrumun babası

Emzireyim nenni nenni

Yüzyıllar önce Anadolu’nun bir yerinde bir Türk Beyi sevdiği bir kızla evlenmiş. Yıllar geçmiş beyin çocuğu olmamış. Zamanla Türk boyu bu yüzden yasa boğulmuş. Beyin anası bu durumdan yakınarak “A beyimiz yarın sen bu dünyadan göçersen soyumuza kim belik edecek” demiş. Zamanla Bey’i karısının çocuğu olmuyor diye başka bir kızla evlenmek için zorlamışlar. Ancak Bey karısını seviyormuş. Karısı da bu töreye razı olmuş, hatta Bey’e yakışacak en iyi kızı kendisi aramış. Duygularını dışa vurmamış. Zaman sonra Bey’in düğünü yapılmış. Bey evlendikten sonra Bey’in eski karısı da üzüntüden dağlara çıkmış. Kafası estiği gibi dere tepe gitmiş. Bir dereden geçerken uzunca bir ak taş bulmuş. Bu taşı kundağa sararak tanrıya bu taşa can vermesi için yakarmış. Tanrı kadının dileğini yerine getirerek ak taş’a can vermiş. Daha sonra bu olay halkın dilinde efsaneleşip türkü haline gelmiş.

Sudenaz

Özel Nazilli Dört Renk Sümer Anadolu Lisesi

İKİ DAĞIN ARASINDA KALMIŞAM(ŞANLIURFA)

iki dağın arasında kalmışam   
Bülbül gibi daldan dala konmuşam oy konmuşam oy

Ne gün görmüş ne de murad almışam   
Ana beni bir kötüye verdiler oy verdiler oy
Verdiler de günahıma girdiler oy girdiler oy

Bir tasa olsa ezer içerim
İçerim de bu canımdan geçerim oy geçerim oy

Ben yarimi nerde olsa seçerim
Ana beni bir zalıma verdiler oy verdiler oy
Verdiler de günahıma girdiler oy girdiler oy

Urfa’nın Beykapısı mahallesi, Karamusa semtinde İsrafil isimli bir genç, bir kızı sever. Kızı istetir, vermezler. Araya kimleri koyduysa da isteği reddedilir. İsrafil kendi halinde orta halli bir esnaf kişidir. Kızın babası, kızını kardeşinin oğluna vermek niyetindedir. İsrafil kızı kaçırır. Arkasına düşerler kızı Paşabağı’nda elinden alırlar. Kızı daha ergenlik çağına girmeyen amcasının oğluna verirler. Bu türkü bahtsız, kızın yaşanan öyküsüdür.

Fırat

Mehmet Murat İşler Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

MARDİN KAPI ŞEN OLUR(DİYARBAKIR)

Mardin kapı şen olur le le
Dibi değirmen olur
Buralarda yar seven
Vallahi verem olur
Le le le le le canım

Le hanım le hanım ey
Sormirsen hiç halım ey
Göğsüme vura vura
Çürüttüm sol yanım ey
Le le le le le canım

Mardin kapı taşları
Yarim kalem kaşları
Bugün ben yâri görüdm
Kıvrım kıvrım saçları
Le le le le le canım

Günler geçer Recep Güle'yi unutamamış ve bir türlü aklından çıkaramamıştır. Dükkanına gelen arkadaşları Recep'te bir durgunluk, dalgınlık olduğunu fark ederler ve sorarlar fakat Recep bir türlü kendisinin dalgın ve düşünceli olmasına sebep olan gerçeği söylemez.

Recep karasevdaya tutulmuştur. Derdini kimseye söyleyemez. Yalnız kendisi gibi kunduracılık yapan Aşık İhsani'nin ağabeyi Ferhan'a derdini döker. İçini ona boşaltır. Bu türküyü yakar.

Soner

Mehmet Murat İşler Mesleki ve Teknik

Anadolu Lisesi

DİYARBAKIR BU MUDUR (ŞANLIURFA)

DİYARBEKİR BU MUDUR (elleri kınalı)
TESTİ DOLU SU MUDUR (gözleri sürmeli)
GİTTİN Kİ TEZ GELESİN (elleri kınalı)
TEZ GELDİĞİN BU MUDUR (gözleri sürmeli)

DİYARBEKİR DÖRT KÖŞE (elleri kınalı)
İÇİNDE BİLLUR ŞİŞE (gözleri sürmeli)
ALLAH SABIRLAR VERSİN (elleri kınalı)
YARİNDEN AYRILMIŞA (gözleri sürmeli)

Recep

Mehmet Murat İşler Mesleki ve Teknik

Anadolu Lisesi

DOĞU ANADOLU BÖLGESİ TÜRKÜLERİ

1) Kırmızı Gül Demet Demet (Erzurum)

2) Sarı Gelin (Kars)

3) Yemen Türküsü (Harput)

4) Huma Kuşu Yükseklerden Seslenir (Erzurum)

5) Bitlis'te beş minare (Bitlis)

6) Etek Sarı Sen Etekten Sarısan (Arguvan)

7) Ağrı Dağın Eteğinde (Ağrı)

8) Uyan Sunam (Malatya)

9) Arpa Ektim Biçemedim (Van)

Kırmızı gül demet demet (ERZURUM)
Sevda değil bir alamet
Balam nenni yavrum nenni
Sevda değil bir alamet
Balam nenni yavrum nenni

Gitti gelmez ol muhannet
Şol revanda balam kaldı
Balam nenni yavrum nenni
Şol revanda balam kaldı
Balam nenni yavrum nenni

Kırmızı gül her dem olmaz
Yaralara merhem olmaz
Balam nenni yavrum nenni
Yaralara merhem olmaz
Balam nenni yavrum nenni

Ol tabipten derman gelmez

Şol revanda balam kaldı

Balam nenni yavrum nenni

Şol revanda balam kaldı 

Balam nenni yavrum nenni

    Annesinin tek oğlu Mehmet, Erzurum yöresinde yetiştirdikleri ürünleri, bugünkü Ermenistan’ın başkenti, o dönemler önemli ticaret merkezi olan Revan’a (Erivan) kervan ile götürüp satmaktadır. Karayağız, güçlü kuvvetli Mehmet, annesine her akşam bahçelerinden derlediği gül demetini getirir. ‘Sevgi ve saygı’ ifadesi olan gül demetini anne duvara asıp kurutur, onlara baktıkça oğlunu görür gibi olur. Ancak vebaya yakalanan Mehmet, Revan’da ölür ve bir çalı dibine gömülür. Bir Mehmet değildir ölen, kervanın çoğu da bu amansız hastalıktan kurtulamaz. Ağır ağır Erzurum’a giren kervanı analar, babalar, yavuklular meraklı gözlerle beklemektedir, ama gidenlerin çoğu gelmemiştir. Mehmet’in anası durumu öğrenince, deli olup dağlara düşer, elinde bir demet kırmızı gül, dilinde bu türkü… Ağıtlar yakıp dağlarda gezer durur.

Ayla Meriç

Özel Nazilli Dört Renk Sümer Anadolu Lisesi

Erzurum çarşı pazar leylim aman aman (*KARS)

İçinde bir kız gezer ay nenen ölsün sarı gelin aman

Sarı gelin aman sarı gelin aman suna yarim

Erzurum’da bir kuş var leylim aman aman

Kanadında gümüş var ay nenen ölsün sarı gelin aman

Sarı gelin aman sarı gelin aman suna yarim

Elinde divit kalem leylim aman aman

Katlime ferman yazar ay nenen ölsün sarı gelin aman

Sarı gelin aman sarı gelin aman suna yarim

Palandöken güzel dağ leylim aman aman

Altı mor sümbüllü bağ ay nenen ölsün sarı gelin aman

Sarı gelin aman sarı gelin aman suna yarim

Vermem seni ellere leylim aman aman

Sarı gelin, eski çağlardan beri Çoruh boyunda yaşayan Hıristiyan Kıpçak Beyi’nin sarı saçlı, güzeller güzeli kızıdır. Erzurumlu bir delikanlı Kıpçak Beyi’nin bu güzel kızına âşık olur ve Erzurumlu delikanlı ile sarışın Kıpçak kızının arasında büyük bir aşk başlar. Sarışın Kıpçak kızına âşık olan delikanlının ailesi, oğullarının bu kız ile evlenmesine karşı çıkar. Delikanlı ise kıza deli gibi âşıktır ama bey de kızını vermez bu delikanlıya… Delikanlı nihayet sarışın güzel kızı kaçırmaya karar verir ve nihayet kaçırır. Kıpçak Beyi’nin adamları iki kaçak aşığın peşine düşer ve uzun bir takipten sonra aşıkları bulup delikanlıyı öldürürler.

* Bu türkü Türkiye, Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan ve İran'da popüler bir türküdür. 

Furkan

Özel Nazilli Dört Renk Sümer Anadolu Lisesi

Havada bulut yok bu ne dumandır (HARPUT)

Mehlede ölüm yok bu ne şivandır

Bu Yemen elleri ne de yamandır

Ano Yemen’dir gülü çemendir giden gelmiyor acep nedendir

Burası Muş’tur yolu yokuştur giden gelmiyor acep ne iştir

Kışlanın önünde çalınır sazlar

Gözlerim ağlıyor yüreğim sızlar

Yemen’e gidene ağlıyor kızlar 

Kışlanın önünde redif sesi var

Açın çantasına bakın nesi var

Bir çift potin ile bir de fesi var

Osmanlı Yemen çöllerinde zorlu bir savaşa tutulmuştur. Divanlar kurulur, savaş ve şartları haftalar boyu tartışılıp durulur. Yemen'e, vilayetlerden birinde oluşturulacak bir alayla gidilmesinin mümkün olduğuna karar verilir. Düşünülür ki; bir tek vilayetten birlik oluşturulursa, bunlar hep akraba ve hısım olacakları için birbirlerine bağlılık ve dayanışmaları ile savaş alanından kaçmaları söz konusu olmaz. Haberler salınır, Osmanlının dört bir yanından uzun beklemelere karşın istenildiği kadar istekli çıkmaz, gönüllü sayısı da yeterli olmaz.

Bu sırada Muş’tan Bulanık, Malazgirt ve Varto’dan bir ses yükselir ;“hepimiz varız, gönüllüyüz Yemen çöllerine gitmeye” Osmanlıya haber iletilir ve Yemen çöllerine Muş’tan oluşturulan bir redif alayı gönderilir. Yemen’e gidilmesine gidilir ama hiçbiri de geri dönemez. İşte bu türkü gidip de gelemeyen o isimsiz kahramanların Muş’ta kalan sevgililerinin sesi, özlemi, elemi ve de acısıdır.

Eylül

Özel Nazilli Dört Renk Sümer Anadolu Lisesi

HUMA KUŞU(ERZURUM)

Yavri yavri huma kuşu yükseklerden seslenir

Ah yâr koynunda bir çift suna beslenir beslenir

Yavri yavri sen ağlama kirpiklerin ıslanır

Ah ben ağlim ki belki gönül uslanır uslanır

Ah ben ağlim ki gülüm eylen eylen eylen eylen eylen

Deli gönül uslanır

Yavri yavri sen bağ ol ki ben bahçende gül olim

Ah layık mıdır yanim yanim kül olim olim
Yavri yavri sen efendim ben kapında kul olim
Ah koy desinler bu da bunun kuludur kuludur

Ah koy desinler gülüm eylen eylen eylen eylen eylen
Bu da bunun kul'u dur

Erzurum’un Çiğdemli köyünde yaşayan Mustafa ve Gülbahar’ın dillere destan aşklarını bilmeyen yoktur. Sevda çeken bu gençler ailelerinin rızasıyla evlenirler, fakat beraberlikleri çok sürmez. Seferberlik ilan edilmiş ülkedeki tüm gençler; okuyanı, okumayanı tümü askere çağrılmıştır. Vatan borcu namus borcudur. Bu kutsal görevden geri kalmak olur mu? Mustafa sevdasını evde koyarak ayrılır. Bu ayrılık o günlerde ölüme gitmek gibi bir şeydir. Belki de bir daha Gülbahar’ını göremeyecek, “gülüm” diye, doya doya koklayamayacaktır onu. Gülbahar’ın ise iki gözü iki çeşmedir ama elden ne gelir ki? Bağrına taş basarak Mustafa’sını uğurlar askere… Ama ne yazık ki gidiş o gidiştir…

Ege

Özel Nazilli Dört  Renk Sümer Anadolu Lisesi

Aradan yıllar geçer fakat hiçbir haber gelmez. Öldü mü kaldı mı, kimse bir şey bilmez. Ev halkı artık Mustafa’dan umutlarını kesmiştir ama Gülbahar her sabah kalktığında bahçeye çıkar, yavuklusunun yoluna uzun uzun bakarak geleceği günü bekler. Bekler ama ne gelen vardır ne de bir haber. Gülbahar her geçen gün erimiş, erimiş hatta ağlaya ağlaya göz pınarları da kurumuştur. Gelinlerinin bu durumu kaynanasını ve kayınbabasını çok üzmektedir. Kayınbabası Gülbahar’ın her sabah yavuklusunun yolunu gözlemesine, uçan kuşlardan haber istemesine o kadar üzülür ki dayanamaz ve bu ağıtı yakar. Humâ kuşu yuvasından havalanan ve çok yükseklerde günlerce uçan bir kuştur. Mustafa’yı humâ kuşuna benzetir babası ve humâ kuşunun haberci bir kuş olmasına atfederek başlar söylemeye…

Bitlis Rus işgalinden çıktıktan sonra Bitlis ordularının basında olan kişi olan komutan Şerif Bey, savaş sonrası Bitlis’i görmek için Bitlis'e yüksekten bakan bir tepe olan ve şu an "Şerif Bey Tepesi" olarak adlandırılan tepeye çıkıp Bitlis'e bakar ve görür ki Bitlis yıkık dökük her taraf yerle bir olmuş. Sadece tapanın etrafında ayakta kalan 5 minare durur... Ve orada oturup türküyü söyler.

Bu ağıt zamanla türkü olarak günümüze kadar gelir.

Mehmet

Özel Nazilli Dört Renk Sümer Anadolu Lisesi

Etek sarı sen etekten sarısın (ARGUVAN)
Kurban olam beydağının karısın
Sordum sual ettim kimin yarısın
 Ben sormadan dolu gibi döküyü

Bir köynek diktirdim kolu düğmeli
Herkes kaderine boyun eğmeli
Deli gönlüm çirkine bel bağlama
 Sevdiğin yar Malatya'yı değmeli

Bir köynek diktirdim hasa bezinden
Alem düşman oldu senin yüzünden
Eğer gurbet ele gider dönersem
 Ahdım vardır öpeceğim yüzünden

Fatma

Özel Nazilli Dört Renk Sümer Anadolu Lisesi

Âşık, hercai gönüllüdür. Bir gün genç bir kadın görür. Gelinin tülbendinin altından çıkan ve savrulan saçlarının da giydiği eteğin rengi de sarı; teni Beydağı’nın karı gibi beyazdır. O bir “Deste başı”dır. Yiğit sevince işte böyle deste başı sevmeli!

Hasa bezinden, kolları düğmeli gömleğini onun için giyer, atıyla onu görmek için pınarın başına gider. Konuşmak ister, olmaz. Onunla konuşmayan/konuşamayan gelin de dolu dolu döker gözlerinden. O, başkasının yâridir. Seven, ama kavuşamayan âşık duygu, düşünce ve hayallerini türküye dökerek dile getirir. Yöre motifleri ile süslediği hasretini dile getiren türküsünü yine yöre ezgisiyle çalıp söyler. “Seni benden beni senden eyleyen/Ölmeye de mezar mezar dolana” diyerek de beddua eder

Ağrı Dağın Eteğinde (AĞRI)
Uçan Güvercin Olsam
Türkü Olsam Dillerde (Cano Cano)
Diyar Diyar Dolansam

Başımdaki Sevdayı
Karlı Dağlara Mı Yazsam
Bu Bendeki Aşk Değil (Cano Cano)
Söyle Bana Nere Gidem

Oy Ben Nidem Nasıl Edem
Başım Alıp Nere Gidem
Bu Bendeki Aşk Değil (Cano Cano)
Söyle Bana Nere Gidem

Sen Orada Ben Burada
Başım Yine Belalarda
Koyma Beni Buralarda (Cano Cano)
Söyle Bana Nere Gidem

Başımdaki Sevdayı
Karlı Dağlaramı Yazsam
Bu Bendeki Aşk Değil (Cano Cano)
Söyle Bana Nere Gidem

Oy Ben Nidem Nasıl EdemBaşım Alıp Nere GidemBu Bendeki Aşk Değil (Cano Cano)Söyle Bana Nere Gidem

Mahmut Han’ın üç kızı sekiz oğlu vardır. Kızlarından biri olan Gülbahar diğer kızlarından farklıdır. Gülbahar Ağrı’nın diğer kadınları gibi üst üste fistanlar giyer, saçlarını kırk örgü yapar, halkın arasında onlardan biri gibi gezerdi. Ağrı halkı Gülbahar’ı çok sever ona ermiş gözüyle bakardı. Gülbahar babasının atının kaybolmasıyla ilgilenmiş, Sufi’nin zindana atılışını üzüntüyle izlemişti. Atın hikâyesini zindandaki Sufi’den öğrenir ve ona her gün yemek götürme görevini üstlenir. Sufi’nin isteği üzerine ona kaval getirir. Sufi kavalı eline alıp Ağrı dağı türküsünü çalardı. Türküyü çok beğenen Gülbahar her gün gelip bu türküyü dinlerdi. Mahmut Han, Milan Bey’ini görevlendirip Ahmet’i saraya getirmesini ister.

Milan Bey’i Ahmet’i ikna edip saraya getirir. Ahmet atın kendisine haktan yadigar olduğunu onu geri vermeyeceğini söyler yine. Bunun üzerine Mahmut Han Ahmet’i de Sufi’nin yanına zindana atar. Ahmet kavalla Ağrı dağı öfkesini çalmaya başlar. Bu yeni sesi duyan Gülbahar çok etkilenir. Zindana yemek götürürken Ahmet’i görür. Ahmet’i gördüğünde ona karşı içini sıcak bir duygu kaplar ve ona aşık olur.

Ali

Özel Nazilli Dört Renk Sümer Anadolu Lisesi

UYAN SUNAM(MALATYA)

Şafak söktü yine sunam uyanmaz
Hasret çeken gönül derde dayanmaz
Çağırırım sunam sesim duyulmaz
Uyan sunam uyan derin uykudan

Çektiğim gönül dilinden
Usandım gurbet elinden
Hiç kimse bilmez halimden
Uyan sunam uyan derin uykudan

Bunca diyar gezdim gözlerin için
Niye küstün bana el sözü için
Dilerim Mevla´mdan sızlasın için
Uyan sunam uyan derin uykudan

Çektiğim gönül dilinden
Usandım gurbet elinden
Hiç kimse bilmez halimden
Uyan sunam uyan derin uykudan

Öykünün Suna'sı, Fahri Kayhan'ın eşidir. Fahri Bey, eşi Suna'yı çok sevmektedir. Sevmelerin dile getirilmesinin ayıplandığı dönemlerde Fahri Bey daima eşine olan sevdasını dile getirir. Suna da, büyük bir aşkla bağlıdır Fahri Bey'e.

Hamam sefaları, o dönemlerde kadınların en büyük eğlencesidir. Kadınlar kararlaştırdıkları bir günde toplanıp hep beraber hamama giderler. Kadınların arasındaki Neriman Hanım, Suna'nın kimselerin bilmediği sırtındaki beni farkeder. Neriman Hanım, Suna'nın yakın arkadaşıdır aynı zamanda.

Neriman Hanım eve döndüğünde Suna'nın sırtındaki beni kocası Mustafa Bey'e anlatır. Aradan günler geçer. Fahri Bey bir gün, evlerinin civarındaki kahvehanede Mustafa Bey'e denk gelir. Bir dizi diyalogdan sonra aralarında münakaşa başlar, karşılıklı küfürleşmeye gider mesele.

Fahri Bey'in tehdidine karşı Mustafa Bey:

"Sen benimle kavga edeceğine, karına sahip çık. Ben senin karının sırtındaki beni dahi bilirim" diye çıkışıverir.

Celal

Özel Nazilli Dört Renk Sümer Anadolu Lisesi

Fahri Bey, duyduklarına inanamaz. Suna'sının kendisine ihanet ettiği fikrine kapılır. Yabancı bir adam, eşinin sırtındaki beni nereden bilecektir!

Eve vardığında, Suna'sı anlatır kendini Fahri Bey'e. Gözünün ondan başka kimseyi görmediğine ikna olur Fahri Bey.

İkna olmuştur olmasına ama kafasındaki şüphe hiç gitmez Fahri Bey'in. Suna'sına kötü davranmaya başlar o meseleden sonra.

Bir akşam yemek esnasında sudan bir sebeple başlayan münakaşa sonrasında Fahri Bey alır ceketini, atar kendini sokaklara.

Sabaha karşı eve gelir. Eve girdiğinde gördükleri karşısında donakalır. Tek sevdiceği Suna'sı kendini asmıştır. Başucunda bir mektup bırakmıştır, Suna.

Son dizeleri şunlar olmuştur:

"Kusura bakma beyim. Uzun zamandır kafandaki soru işaretlerinin sebebini bilmekteyim. Kendi adımı temize çıkarmak için başka yol bulamadım. Şunu unutma ki, ben sana hiç ihanet etmedim."

Fahri Bey, sevgilisinin cansız bedenini ipten ayırır, yere yatırır. İçi yangın yeridir artık Fahri Bey'in. Sözün tükendiği yerde, kelimelerin küllerinden o meşhur türküyü yakmıştır

ARPA EKTİM BİÇEMEDİM

(VAN)

Arpa ektim biçemedim
Bir düş gördüm seçemedim
Alışmıştım soğuk suya
Issı sular içemedim

Allı gelin pullu gelin
Bir su ver içeyim gelin
Bu güzellik sende varken
Beşi birlik takan gelin

Ali Paşa giyer kürkü
Yarı sansar yarı tilki
Ali Paşa burdan gitti
Yığılsın Van’ın mülkü

Allı gelin pullu gelin
Bir su ver içeyim gelin
Bu güzellik sende varken
Beşi birlik takan gelin

Üç atım var biri yedek
Arkadaşlar binin gidek
Ali Paşa’yı vurmuşlar
Yavrusuna haber verek

Türkünün diğer varyantı:

Ali Paşa geyer kürkü
Yarı sansar yarı tilki
Ali Paşa’yı vurmuşlar
Haram olsun Van mülkü

Üç atım var biri binek
Binin arkadaşlar gidek
Ali Paşa’yı vurdular
Yavrusuna haber verek

Arpa ektim biçemedim
Bir düş gördüm seçemedim
Alışmıştım soğuk suya
Issı sular içemedim

Allı gelin pullu gelin
Sana lira verdim gelin
Bu güzellik sende vardır
Beşi birlik bozum gelin

1907 tarihinde Tahir Paşa tarafından açılan Van Valiliği’ne tarihte Adliyeci diye anılan, Ali Bey tayin edilir. Çok cesur ve nispeten faal olan Ali Paşa'nın ilk işi, Tahir Paşa’nın yapamadığı işleri tamamlamak ve etrafa saçtığı pislikleri temizlemek olur. Van halkı, bilhassa Müslümanlar, Ali Paşa’ya çok ısınır ve candan bağlanırlar.

Ali Paşa’nın Van'da bulunduğu zaman, Ermeni isyanı tüm şiddetiyle devam etmektedir. Ali Paşa, Batum'da tam gemiye binecekken pusu kuran Ermeni Komitacılar tarafından vurularak şehit edilir. Ali Paşa'nın şehadet haberi kısa zamanda Van'a ulaşır. Van halkı bu habere çok üzülür. Bu ağıt da halkın eski valisine duyduğu saygı ve sevginin ürünü olarak kültürümüzdeki yerini alır.

Berra

Özel Nazilli Dört Renk Sümer Anadolu Lisesi

EGE BÖLGESİ TÜRKÜLERİ

1) Çökertme Türküsü (Bodrum)

2) İzmir'in Kavakları (İzmir)

3) Ah Bir Ataş Ver (Çanakkale)

4) Şu Dalmadan Geçtin Mi? (Aydın)

5) Kütahya'nın Pınarları (Kütahya)

6) Karahisar Kalesi (Afyonkarahisar)

7) İki Keklik (Balıkesir)

8) Eklemedir Koca Konak (Aydın)

9) Ormancı (Muğla)

Çökertmeden çıktım da Halil’ im aman başım selamet 

Bitez de yalısına varmadan Halil’im aman koptu kıyamet 

Arkadaşım İbram Çavuş Allah’ına emanet 

Burası da Aspat değil Halil’im aman Bitez yalısı 

 Ciğerimi ateş sardı aman kurşun yarası 

Gidelim gidelim Halil’im çökertmeye varalım

 Kolcular gelirse Halil’im nerelere kaçalım 

Teslim olmayalım Halil’im aman kurşun saçalım.

Burası da Aspat değil Halil’im aman Bitez yalısı 

Ciğerime ateş sardı aman kurşun yarası

                      ÇÖKERTME TÜRKÜSÜ(BODRUM)

Aradılar sordular

Birg içinde buldular

İnce tuzak kurdular

Yar fidan boylum

Kamalı'yı vurdular

İzmir'in kavakları

Dökülür yaprakları

Bize de derler Çakıcı

Yar fidan boylum

Yıkarız konakları

Bahçelerde kalem var

Arkamızdan gelen var

Kalkın gidelim efeler

Yar fidan boylum

İçimizde ölen var

Selvi senden uzun yok

Yaprağında düzüm yok

Kamalı da Zeybek vuruldu

Yar fidan boylum

Çakıcı'ya sözüm yok

                     İZMİR'İN KAVAKLARI (İZMİR)

Kostapao'nun yardımcısı karaya çıkarak Çerkez Kaymakam'a Halil ve Gülsüm'ün Bitez'de teknenin içinde olduğunu bildirir. Çerkez Kaymakam emrindeki kolcuları karadan Bitez'e yollarken, gümrük muhafaza teknesi de denizden kaçmalarını engellemek için yola çıkar. Bitez'e daha önce gelen kolcular dayanamayıp ateş etmeye başlayınca, kendisi ve teknesi de ateş altında kalan Kostapao hemen demir alır ve kıyıdan uzaklaşmaya başlar. Bu arada Halil Efe'yi de uyandırır. Çok geçmeden muhafaza teknesiyle karşılaşırlar ve muhafaza teknesinden açılan ateş sonucu Halil Efe yaralanır. Yaralı olarak Bodrum limanına muhafaza teknesiyle getirilir. İbret olsun diye akşama kadar Kaymakamlığın bahçesinde bırakılır.

Su istediğinde bile yaralı Halil Efe'ye su vermeyen kolcular, pek ölmeye niyeti olmayan Halil Efe'yi kaymakamın emriyle gece iz bırakmadan boğarlar.

Ali

Sivas Mustafa Kemal Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

Çakırcalı Mehmet Efe’nin kızanlarından birine Kamalı Mustafa’nın köyü Kışla’dan bir kız kaçırılacaktır. Zeybekler gece vakti yanlışlıkla Kamalı’nın eşini kaçırırlar. Durumu anlayan Çakırcalı Mehmet, kadını derhal geri gönderip Kamalı’dan özür dilese de iş, namus davasına dönüşür. Kamalı olayı öğrenince dağa çıkıp Çakırcalı Mehmet’in hasmı Köselioğlu Efe’nin çetesine katılır. Köselioğlu çetesini bir şölen sırasında pusuya düşüren Çakırcalı, Efe’yi öldürür, Kamalı ise bacağından yaralanmış olarak kurtulur.

Bundan sonra aralarındaki husumet iyice artan iki efe, kıyasıya bir mücadele içine girerler. 

Sonunda Birgi’de düzenlenen yemek davetine katılan Kamalı Zeybek, Çakırcalı Mehmet Efe’nin baskınına uğrayarak baş zeybeği Hacı Mustafa tarafından vurularak öldürülür. Uzun boylu, yakışıklı, mert bir efe olan Kamalı Zeybek’in ölümü üzerine çok ağıtlar yakılıp, türküler söylenmiştir.

Ekrem

Sivas Mustafa Kemal Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

Ah bir ataş ver cigaramı yakayım

Sen sallan gel ben boyuna bakayım

Uzun olur gemilerin direği

Ah çatal olur efelerin yüreği

Yanık olur anaların yüreği

Vur ataşı gavur sinem ko yansın

Arkadaşlar uykulardan uyansın

Uzun olur gemilerin direği

Ah çatal olur efelerin yüreği

Yanık olur anaların yüreği

                           Ah Bir Ataş Ver(Çanakkale)

Türk donanmasına ait Dumlupınar denizaltısı, uzun ve yorucu bir görevden sonra donanmasıyla birlikte istirahata çekilmek üzere limana yanaşıyordu.

Hava şartları çok kötüydü, sis vardı, yağmur vardı... İstirahati hayal eden donanma limana yaklaşırken çok büyük bir gürültüyle sarsıldılar. Denizaltı İsveç donanmasına ait bir şileple çarpışmıştı.

Denizaltı denizin dibini boylamıştı. Topridodaki 22 kişi yüzeye bir şamandıra fırlatarak içerisindeki telefon kablosu aracılığıyla merkezle iletişime geçtiler. Olayı anlata mürettebatta merkezden cevap gelmişti "Gerekmedikçe konuşmayın, türkü söylemeyin ve sigara içmeyin" 

Kahraman askerler olacaklardna habersiz bir şekilde ülkelerinin kendilerini kurtarmalarını bekliyordu. Fakat kendileri dışındaki herkes durumu biliyordu o zamanın teknolojisiyle o askerleri oradan çıkarmanın mümkünatı yoktu. O sırada O anda askerlere bir anons geldi " rahatça konuşabilirsiniz, türkü söyleyebilirsiniz, sigara içebilirsiniz"

Umutlar tükenmişti askerler artık ölümü bekliyordu. 22 kahraman askerin son sözleri "herşey buraya kadarmış kumandan, birer cigara yakalım mı?" oldu.

Kerem

Sivas Mustafa Kemal Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

Şu Dalma'dan Geçtin Mi
Soğuk Sular İçtin Mi
Efelerin İçinde
Yörük Ali'yi Seçtin Mi
Hey Gidinin Efesi
Efesi Efelerin Efesi

Şu Dalmanın Çeşmesi
Ne Hoş Olur İçmesi
Yörük de Ali'yi Sorarsan
Efelerin Seçmesi
 

Hey Gidinin Efesi
Efesi
Efelerin Efesi

Cepkenimin Kolları
Parıldıyor Pulları
Yörük De Ali Geliyor
Açıl Aydın Yolları

Hey Gidinin Efesi
Efesi
Efelerin Efesi

                   Şu Dalmadan Geçtin Mi?(Aydın)

Yörük Ali (1896-1953) İstiklal Savaşımızın başlarında birçok yararlıklarıyla meşhur olmuş efelerdendir. Nazilli köylülerindendir. Ailesi bir Türk aşireti olup "Ayvazoğlulları" lakabıyla anılır. Üç sene çetecilik ettikten sonra hükümete katılmıştır.

Yunanlıların İzmir'i ve Aydın'ı işgal etmesi üzerine, Çine'nin Yağcılar köyünde tekrar küçük bir çete kurmuştur. 15 Haziran 1920'de Menderes nehrini elli arkadaşıyla, sallarla geçerek, Malkoç tren köprüsünü muhafaza eden Yunan karakolunu imha etmiş ve silahlarını almıştır.

Bu hareket, Aydın ve havalisinde milli mücadelenin başlangıcı olmuştur. 

 Yörük Ali efenin kuvvetleri, sonradan bir alaya yükselerek "Milli Aydın Alayı" adını almıştır ki, Aydın ve köşk cephesinde bir buçuk sene kadar vuruşan ve Aydın'ın içindeki savaşta çok faydası görülen bu alayın adı 57. Tümende, "37. Yörük Ali Efe Alayı" ismi ile hala anılır. Efeye istiklal madalyası ve milis albaylığı rütbesi verilmiştir.

 Milli mücadeleden sonra çiftçilik ve ticaretle meşgul olan efe, altısı erkek, üçü kız olmak üzere, dokuz evlat yetiştirmiştir. 1953'te vefat etmiştir.

Dicle

Sivas Mustafa Kemal Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

Kütahya'nın pınarları akışır

Zaptiyeler kol kol olmuş bakışır

Asalı'ya mavi şalvar yakışır

 Aman aman Vehbi böyle şöyle olur mu

Haydi ben ölürsem dünya sana kalır mı

 Salim geldi musallaya dayandı

Kar beyaz teni al kanlara boyandı

Seni vuran oğlan nasıl dayandı

 Aman aman Vehbi böyle şöyle olur mu

Haydi ben ölürsem dünya sana kalır mı

                     Kütahya’nın Pınarları(Kütahya)

Bu türkü Deli Düve lakabı takılan bir kadın ile Asalı sülalesinden bir delikanlı arasında geçen aşk hikayesi üzerine yakılmıştır. Deli Düve’li ile Asalı evlenirler, ancak onları ayırmak isteyenler vardır. Kendilerini reddeden kızın kocasını hem kıskanır, hem de ona kin bağlarlar. Aradan bir hayli zaman geçer, bu genç ve güzel gelin birkaç delikanlı tarafından tehdit edilmeye başlar. Delikanlılar, Deli Düve’liyi kaçırmakla tehdit ederler.Bir gün onu kaçırmaya çalışırken kocası Asalı yardımına koşar ve Asalı Vehbi isimli delikanlı tarafından öldürülür. Bu olayın duyulması üzerine yakılan ağıtlar dilden dile dolaşarak günümüzde söylendiği şekilde türkü haline gelir.

Aslı

Sivas Mustafa Kemal Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

Karahisar Kalesi Yıkılır Gelir

Kakülü Boynuna Dökülür Gelir

Yayladan Gel Allı Gelin Yayladan

Kesme Ümidini Kadir Mevladan Kadir Mevladan

Ver Elini Karlı Dağlar Aşalım Bayramlaşalım

Ben Bir Koyun Olayım Sen De Bir Kuzu

Meleye Meleye Getirem Yazı

Yayladan Gel Allı Gelin Yayladan

Kesme Ümidini Kadir Mevladan

                   Karahisar Kalesi(Afyonkarahisar)

 Ver Elini Karlı Dağlar Aşalım Bayramlaşalım

Kapıma Bağladım Da Kınalı Koçu

Harmanı Kaldırdım Kız Senin İçin Yayladan Gel Allı Gelin Yayladan Kesme Ümidini Kadir Mevladan Kadir Mevladan Ver Elini Karlı Dağlar Aşalım Bayramlaşalım

Afyonkarahisar Türklerin eline geçmeden önce Türk hükümdarı elçiler göndererek kalenin Türklere teslim etmeye çalışır. Her defasında reddedilince en güvendiği çavuşunu kalenin fethi için görevlendirir. Bunun haberini alan kale komutanı savunmaya geçer. Türk askerleri Karakuyu'ya ulaşırlar. İçecek su bulamayınca Çavuşbaşı dua eder ve kılıcını sapladığı yerden su çıkar. Tüm ordu susuzluğunu giderir. Cuma günü, kaleye saldırılır. Çavuşbaşı şehit olmuştur. Çavuş Dede mezarlığı dertlilerin derman aradığı bir yer olmuştur. Çıkan su da günümüzde halk tarafından hala kullanılmaktadır.

Talha

Sivas Mustafa Kemal Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

                                İki Keklik(Balıkesir)

İki keklik bir kayada ötüyor
Ötme de keklik derdim bana yetiyor
Annesine kara da haber gidiyor
Yazması oyalı kundurası boyalı
Yar benim aman aman yar benim
Uzun da geceler yar boynuma sar benim

İki keklik bir dereden su içer
Dertli de keklik dertsizlere dert açar
Buna kara sevda derler tez geçer
Yazması oyalı kundurası boyalı
Yar benim aman aman yar benim
 Uzun da geceler yar boynuma sar benim

İki keklik bir kayada yaslanır
Teke de bıçak gümüş kında paslanır
Bir gün olur deli de gönül uslanır
Yazması oyalı kundurası boyalı
Yar benim aman aman yar benim
Uzun da geceler yar boynuma sar benim

Ceren

Sivas Mustafa Kemal Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

                    Eklemedir Koca Konak (Aydın)

Eklemedir koca konak ekleme

Nazlı da yârim yine yine geldi aklıma

Nasıl edeyim başımdaki sevdaya

Aman aman dostlar yoldan geldim yorgunum

Orta da boylu bir güzele vurgunum

Bizim bağın menekşesi al olur

İnsan da sevdiğine de yanar kül olur

Sevdiğini alamayan del'olur

Aman aman dostlar yoldan geldim yorgunum

Orta da boylu bir güzele vurgunum

Rivayet olunur ki; 19. Yüzyılda, günümüzde Denizli'nin ilçesi olan Buldan'a bir bey göç eder. Buraya, görenlerin hayran kaldığı bir konak yaptırır. Konağın namı Aydın Paşasına  kadar ulaşır. Adamlarını bölgeye gönderir; konağı incelemelerini ve işittiği gibi gösterişliyse konağı yakmalarını emreder. Paşanın adamları emir üzerine giderler ve konağı yakarlar. Konağından vazgeçmeyen beyimizse daha sonra eklemeler yaparak konağını kurtarmaya çalışır. Bölge halkıysa bu durumu türkülere dökerler.

Kevser

Sivas Mustafa Kemal Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

                                Ormancı(Muğla)

Çıktım Belen Kahvesi’ne baktım ovaya, baktım ovaya,
Bay Mustafa çağırdı, dama oynamaya,
Ormancı da gelir gelmez, yıkar masayı, yıkar masayı,
 Söz dinlemez ormancı, çekmiş kafayı.

Aman ormancı, canım ormancı
Köyümüze bıraktın yoktan bir acı.

Köyümüzün ortasında, değirmen döner, değirmen döner,
Değirmenin suları, dağından iner,
Ormancıya atılan kurşun, Tevfik’e döner, Tevfik’e döner,
Tevfik’in feryatları, yürekler deler.

Ormancı kızar ve dama tahtasına yumruk atar.

Mustafa bu duruma çok kızar ormancı ya bir tokat atar.

 Olayın büyümemesi için köylüler ormancıyı kahvenin arka tarafına götürürler ama ormancı bağırıp çağırıp, küfürler savurmaya başlayınca Mustafa bu duruma tahammül edemez yerinden kalkarak ormancının üzerine doğru yürür. Ormancı da kendini savunmak için bıçağını çıkararak Mustafa’yı kolundan yaralar.

Mustafa, sarhoş vaziyetle ne yaptığını bilmez hareketler yapan ormancıyı korkutmak amacıyla belindeki silahını çıkarır yere doğru birkaç kez ateş eder. Muhtar da olayın büyümesinden şüphe duyarak ve ormancının Mustafa’yı bıçaklamaması için elinden tutar, ormancı iyice efelenmeye başlar, Mustafa da canı yandığı için kendini bilmez bir vaziyette tabancanın tetiğine basar. Kör kurşun Muhtar Tevfik’e isabet eder.

Muhtar yere yıkılır kalır. Durumu gören Ormancı Mehmet korkusundan kaçmaya başlar. Mustafa kaçmakta olan ormancıya da ateş etmeye başlar, ormancı da yere düşer, ancak arka cebinde tütün tabakası onu ölümden kurtarır. Fakat Muhtar Tevfik kanlar içinde yerde yatmaktadır.Mustafa dört yıl cezaevinde kabus dolu geceler geçirir ve sürekli rüyasında Muhtar Tevfik’i görür. Ormancı o bölgede fazla barınamaz tayinini başka bir beldeye ister de gider.  Muhtar Tevfik geride 1 eş 3 tane de çocuk bırakmıştır. Karısı Pembe de 25 yaşındadır. Eşinin acısına dayanamayan Pembe, olaydan birkaç yıl sonra akli dengesini yitirir.

Naciye

Sivas Mustafa Kemal Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi

AKDENİZ BÖLGESİ TÜRKÜLERİ

-- BEN DE GİTTİM BİR GEYİĞİN AVINA (ADANA)

-- TELLİ SENEM (KAHRAMANMARAŞ)

-- ÇIKTIM KOZAN'IN DAĞI'NA (ADANA)

-- DENİZİN DİBİNDE HATÇAM (BURDUR)

-- YETTİ M'OLA ŞAM ELİNİN HURMASI (HATAY)

-- ADANA'NIN YOLLARI TAŞTAN (ADANA)

BEN DE GİTTİM BİR GEYİĞİN AVINA

Ben de gittim bir geyiğin avına 

Geyik çekti beni kendi dağına 

Tövbeler tövbesi geyik avına

Siz gidin kardaşlar kaldım burada 

Aman anam burada 

Siz gidin avcılar kaldım burada 

Aman anam burada 

Ben giderken kaya başı kar idi 

Yel vurdu da Erim Erim eridi 

Ak bilekler taş üstünde çürüdü 

Geyik Çobanaldatan kuşu gibi Halil’e oyun oynayıp onu peşinden sürüklemektedir. Ve son noktaya varılır. Halil uçurumun dibindedir. Fark etmeksizin adım atarken uçurumun dibini boylar. Geriye ise bu ağıt kalır.

Abdullah

Tevfik İleri Anadolu İmam Hatip Lisesi

Bir haber geldi de telli Senem’den  

Deli gönlüm şâd olmaya başladı 

Akmaz iken köp pınarın ayağı 

Suyu geldi çağlamaya başladı

Aşkın cezvesi de ocakta kaynar 

Durmaz deli gönül meydanda oynar 

Ermeni, dillerin şekerler söyler 

Tatlı tatlı söz olmaya başladı

Senem’in giydiği ipekli sarı 

Ölmeden yüzünü göreydim bari 

Yıkık değirmenin bozuk çark evi 

Suyu geldi çağlamaya başladı

Hele bakın şu Senem’in işine 

Neler gelmiş sevdiğimin başına

Senem değmiş seksen doksan yaşına 

Benimki de yüz olmaya başladı

Görünüyor Binboğa’nın illeri 

Gırcı boran aşılmıyor belleri 

Yazıc’oğlum Şereflinin beyleri 

Koca Tanır yaz olmaya başladı

Âşık Yener geçmez oldu modamız 

Ele kaldı beyler konan obamız 

Yazıc’oğlu Osman Ağa dedemiz 

Şimdi kimse bilmiyorsa neyleyim.

TELLİ SENEM

Ali Baran

Tevfik İleri Anadolu İmam Hatip Lisesi

Çıktım Kozan’ın dağına 

Remil attım dost bağına 

Aşiretten imdat olmaz 

Kaçalım Kozan dağına

Kara çadır eğmeyinen 

Ucu sırma düğmeyinen 

Ne kaçarsın Kozanoğlu 

Beş bin atlı gelmeyinen

Çıktım kozanın dağına 

Karı dizleyi dizleyi 

Yaraların göz göz oldu 

Cerrah gözleyi gözleyi

Kara çadırın karası 

Karıştı Kozan arası

Ben öpmeğe kıyamazdım 

Ak göğsü süngü yarası

Olur mu beyler olur mu 

Evlat babayı vurur mu 

Padişahın zalimleri

Bu dünya size kalır mı?

Kozan Dağı dağ değil mi?

İçi dolu bey değil mi? 

Kozan beyini öldürmüşler 

Bu da bize ar değil mi?

ÇIKTIM KOZAN’IN DAĞINA

Ne inişin dibindeyim 

Ne yokuşun başındayım 

Bana ölüm yakışır mı?

On üç, on dört yaşındayım 

Kır at gelir seke seke 

Kulağında elmas küpe

Çifte kızlar hizmet eder 

Ak kolların çırpa çırpa.

Kozan Beyliği gittikçe kuvvetleniyordu. 1882 senesinde Sultan Aziz zamanında Sadrazam Ali Paşa’nın Kozan Beyliğini ortadan kaldırmaya karar vermesi üzerine Derviş Paşa kumandasında “İslâhiye Fırkası” adı altında bir kuvvet teşkil edip Kozan’a gönderildi. Ahmet Bey ile Yusuf Bey ve Kozan hanedanına mensup diğer beyler, Halil Bey, Ali Bey ve Hüseyin Bey’ler devlete bağlıklarını hemen bildirdiler. Ahmet Bey’e Kütahya valiliği, diğer beylere de birer memurluk veya maaş verilerek dağıtıldı. Kozana bir sancak haline getirildi.  Kozanoğlu Yusuf Ağa Sivas’ta oturmaya memur edildiğinden, muhafız askerleri himayesinde yola çıktı. Fakat aşiretlerinden birkaçı yolu kesip onu muhafız askerlerin elinden aldılar. Yusuf Ağa da durumu değerlendirmek istedi. Kozan’a gelerek bütün aşiretleri isyana kaldırdı.  

Bunun üzerine Müşir Derviş Paşa, İsmail Paşa kumandasındaki bir müfrezeyi Yusuf Ağa üzerinegönderdi. Kısa bir çatışmadan sonra Yusuf Ağa esir düştü ve astırıldı. Taraftarları da dağıtıldı. Türkü, Kozanoğulları’ndan Yusuf Bey’in dağlardaki hayatı ve üzerine gönderilen kuvvetlerle yaptığı mücadele üzerine yakılmıştır. 

Arif

Tevfik İleri Anadolu İmam Hatip Lisesi

Ela gözlü nazlı yari
Görem dedim göremedim
Boş kalmıştır kavil yeri
Varam dedim varamadım

Gönlümün gülü nerede
Engeller durmaz arada
Eminem ile ben murada
Erem dedim eremedim

Şeker kaymak tatlı dili
Kınalamış nazik eli
Bağındaki gonca gülü
Derem dedim deremedim

Şahinim yok çıkam ava
Ne yaptımsa aldım hava
Kuşlar gibi ben bir yuva
Kuram dedim kuramadım

Derdin nedir bana anlat
Ben kimlere edem minnet
Dediler ki bağın cennet
Girem dedim giremedim

Mehmet Ali esas adım
Ferrahi'yi kendim kodum
Gurbet elden gelmem dedim
Duram dedim duramadım

Gönlü yaralı bir ozan Ferrahi. Dediği gibi bir yar uğruna yanıp yakılmakla geçmiş ömrü. 1934 yılında Ceyhan'ın Kıvrık köyünde doğmuş. Asıl adı Mehmet Ali Metin. Saz vurmaya küçük yaşlarda başlamış. Çevrenin sevilen bir genci olmuş Söz erliği, yanında çalıştığı ağanın kızına sevdalanmasıyla başlıyor. Ağa önceleri kızım Ferrahi'ye vermeye razı olu yor ama sonraları çevrenin dedikodularının etkisiyle bundan cayıyor. Türkülerinden de anlaşıldığı gibi ağa kızının adı Emine'dir. İki gönlün bir olması engellenince, alir başım çıkar siladan. Başlar gurbet ellerde sazıyla çile doldurmaya. Bundan sonra Ferrahi'nin öyküsü daha da yanıktır. Otuz yaşlarındayken bir Aşık için en önemli şeyini, sesini kaybeder. Sazıyla kalır bir başına. Bir ara evlenir ve bir kızı olur. Adim Emine koyar. Küçük Emine beş yaşından sonra babasının sesi, soluğu olur. Baba çalar, küçük Emine söyler. 1960 doğumlu olan Emine'nin söyledikleri yalnızca babasının türküleri değildir. Daha o zamandan dağarında yüz elli türkü vardır. Böylece baba-kız geçim derdini birlikte yüklenir, birlikte paylaşırlar. Yurdumuzun çeşitli yörelerinde yapılan Aşıklar Bayramları'na katılırlar.

Enes

Tevfik İleri Anadolu İmam Hatip Lisesi

DENİZİN DİBİNDE HATÇAM

Denizin dibinde hatçam demirden evler
Ak gerdanın altında da çiftedir benler
O kınalı parmaklar da o beyaz eller
Yolcuyu yolundan eyleyen dilber

Alçaklara duman inmiş göremedin mi
A kız kendi saçını öremedin mi

Yüce dağ başına hatçam ekin ekilmez
Yağmur yağmayınca hatçam kökü sökülmez
Ellerin köyünde hatçam kahır çekilmez
Doldur ağıları içelim hatçam

Dalga dalga dalga dalga dalgalanıyor
Hatçayı görenler sevdalanıyor

Alçaklara karlar yağmış yükseklere buz
Gel sarılalım gaçalım ince belli kız

Arvallı`nın meydanında duvarına bitişik ve iki oluklu pınarlı bir ev vardır. İşte bu ev türkümüzde geçen Hatça`nın evidir ve türküde sözü geçen pınar bu evin pınarıdır. Hatça, o zamanlar evli ama bir o kadar da güzel köylü kızıdır. Arvallı`nın çobanı da hergün o pınardan koyunlarını kuzularını sulatır. Hatça bu çobanı görür ve evli olmasına rağmen gönlünü kaptırır. Zamanla çoban da Hatça`ya sevdalanmaktan kendini alı koyamaz ve gönlünü Hatça`ya kaptırır. Gel zaman git zaman bu sevda büyür, Hatça evli olmasına rağmen sevdalarına karşı koyamazlar, o zamanlar kadınların boşanma gibi bir hakları olmadığı için, Çoban ve Hatça birlikte kaçmaya karar verirler ve Antalya`ya kaçıp oraya yerleşirler. Bu olaydan kısa bir zaman sonra Kayış köyünden başka bir Hatça kız, Muharrem`in Mehmet adındaki oğlana kaçar. 

Arvallı`nın kuzeyinde daha yüksek bir yerde kurulu ve orman köyü olarak tanımlayacağımız Kayış köyünden halk ozanı olan İbrahim Can bu türküyü bestelemiş ve söylemiştir. Hem birinci Hatça hem de ikinci Hatça ve kulaktan kulağa dolaşa dolaşa, türkü bugünkü halini almıştır. Bu türkünün hikayesi hakkında Türk halkı, o muhteşem yaratıcılığını kullanmıştır. İnternette basit bir aramayla bu türküyle ilgili farklı 4-5 hikaye bulabilirsiniz. Hatta kimileri Hatça`nın yaşadığını da belirtmiş.

İbrahim

Tevfik İleri Anadolu İmam Hatip Lisesi

YETTİ M'OLA ŞAM ELİNİN HURMASI (KUL YAKUP)

Yetti m'ola Şam elinin hurması 

Gettim'ola ela gözün sürmesi 

Bağdat'ın, Basra'nın telli turnası 

Durma yarin haber saldı eylenme...

Açtım'ola Şam elinin gülleri 

Ayrıldı mı siyecinden dalları 

Kul Yakup'un şirin tatlı dilleri

Durma yarin haber saldı eylenme...

Aşina da Karacoğlan aşina

Yeni değmiş on üç, on dört yaşına 

Uzak değil Akpınar'ın başına 

Durma yarin haber saldı eylenme...

Turna Kız da babasına karşı gelememiş, ben Yakup’a sevdalıyım diyememiş. Babasının kendini nişanladığını öğrenen Turna Kız da Kul Yakup da acılar içinde yaşamaya başlamışlar, ikisi de sabahlara kadar gözyaşı dökerlermiş. Gel zaman git zaman, bir gün Turna Kız’ın düğünü kurulmuş.  Her yerde davullar zurnalar çalınıyormuş. Zavallı Yakup eve, köye sığamamış, almış sazını eline kendini sokaklara atmış. Bir kahveye girip oturmuş, almış sazını eline ve çalmaya başlamış. İçli, hüzünlü, Turna Kız’a olan aşkını, sevdasını anlatan yürek yakan türküler söylemeye başlamış.  Kul Yakup hem ağlayıp hem söylüyormuş. Dinleyenler hep hüzünlenmiş, herkes Kul Yakup’un haline üzülmüş.  Kul Yakup saz çalıp söylerken, kahveye Karacaoğlan gelmiş. 

Karacaoğlan da Kul Yakup’u dinlemeye başlamış ve hemen anlamış Yakup’un sevdalı olduğunu.Kul Yakup çalıp söylemiş, Karacaoğlan dinlemiş. Kul Yakup da fark etmiş hemen Karacaoğlan’ın gönül ehli biri olduğunu sevdadan anlayacağını. Türkülerini söyleyip bitiren Kul Yakup, Karacaoğlan’ın yanına gitmiş, durumunu anlatmış ve demiş ki :’’Sevdiğim kızın bugün düğünü var. Benden ona bir haber götürürsen sana 20 altın veririm demiş’’ Kul Yakup, Turna Kız’ı kaçırmaya kafaya koymuş ya kaçıracak ya kaçıracak. Karacaoğlan da demiş ki :’ Bu işlerde paranın lafı olmaz ‘’ ve sazını alarak düğün evine doğru gitmeye başlamış. Düğün evine doğru yaklaşan Karacaoğlan’ı görenler âşık geliyor diye ona yer göstermişler. Karacaoğlan da kendini Kul Yakup diye tanıtmış, düğün evindekiler de ‘’ bizim buralarda da bu isimde biri daha var’’ demişler. 

Karacaoğlan bir köşeye oturmuş, almış sazını eline ve çalmaya başlamış. Karacaoğlan birçok türkü söylemiş, söylediği bu türkülerin içinde Kul Yakup’un Turna Kız’a gönderdiği bir mesaj varmış.

Melik

Tevfik İleri Anadolu İmam Hatip Lisesi

Adana'nın yolları taştan

Aman sen çıkardın beni beni baştan

Hem anadan hem kardaştan

Ağam Adanalı canım Adanalı

Ben sana yanım kibar delikanlı

Hey hey hey hey

Hey güllü hele hele güllü

Peştemalı püsküllü

Adana'nın yolları iki

Taşrada kaldı kunduramın teki

Bizim evde kaynana iki

Aman biri sansar birisi de tilki

Ağam Adanalı canım Adanalı
Ben sana yanım kibar delikanlı
Hey hey hey hey
Hey güllü hele hele güllü
Peştemalı püsküllü

ADANA'NIN YOLLARI TAŞTAN

Ömer

Tevfik İleri Anadolu İmam Hatip Lisesi

KATKIDA BULUNANLAR

Hanife Kar Akyüz

Özlem Özcan

Fatma Acar

Gülçin Karakuş

Esra Demir

Bilgen Önen Teker

Arif Sertaç Uranlı

Mümin Pişkin

Tefenni Mesleki ve Teknik

Anadolu Lisesi

Esra

Rumeysa

Mustafa Alp

Mehmet

Melis

Ceren

Özel Nazilli Dört Renk

Sümer Anadolu Lisesi

Ayla Meriç

Furkan

Eylül

Ege

Mehmet

Fatma

Ali

Celal

Berra

Oya Ender Abalıoğlu

Anadolu Lisesi

Bayram Ali

Merve

İlayda

Nejla

Emre

Kardelen

Havran Anadolu Lisesi

Eren Burak

Didem

Hilal

Hale

Siğnem

Hamide Beyza

Özel Nazilli Dört Renk

Sümer Anadolu Lisesi

Arda

Erkin Mert

Alp

Göktuğ

Sudenaz

Sivas Mustafa Kemal Atatürk

Mesleki ve Teknik 

Anadolu Lisesi

Ali

Ekrem

Kerem

Dicle

Aslı

Talha

Ceren

Kevser

Naciye

Tevfik İleri Anadolu

İmam Hatip Lisesi

Abdullah

Ali Baran

Arif

Enes

İbrahim

Melik

Ömer

Mehmet Murat İşler 

Mesleki ve Teknik

Anadolu Lisesi

Fırat

Soner

Recep

TEŞEKKÜRLER