İÇİNDEKİLER:

Canlılar ve canlıların beslenme şekilleri...2-3

Besin zinciri..................................................4-5

Besin ağı.........................................................6

Ekoloji piramidi..............................................7-9

Besin zinciri elemanları..............................10-17

Enerji piramidi..............................................18-20

Biyolojik birikim...........................................21-23

Teşekkür........................................................24

YAZAR: Prof. Dr. Eda SÖĞÜTLÜ

Canlılar ve Beslenme İlişkileri:

Canlılar beslenme ilişkilerine göre üç grupta incelenir.

Besin Zinciri: Bir ekosistemde, enerjinin temel kaynağı olan bitkilerden başlayarak her biri kendinden önce geleni yiyen ve kendisinden sonra gelenler tarafından yenen bir dizi organizmadan geçerek iletilmesi olayına besin zinciri denir.

Besin Ağı: Birden çok besin zincirinden oluşan yapıya da besin ağı denir.

EKOLOJİK PİRAMİTLER

•Birincil tüketiciler kesinlikle etçil olamaz 

•İkincil, üçüncül tüketiciler kesinlikle otçul olamaz. •Üreticiden, tüketiciye doğru çıkıldıkça; 

✓ Birey sayısı azalır.  

✓ Vücut büyüklüğü genellikle artar.

✓ Bir üst basamağa aktarılan enerji azalır.

✓ Biyolojik birikim artar.

BİLGİ NOTU

Bazı kimyasallar, radyoaktif maddeler ve ağır metaller, toprak, hava ve suda düşük miktarlarda bulunmalarına rağmen üreticiden tüketiciye doğru artan bir birikim gösterir. Buna biyolojik birikim denir.

BESİN ZİNCİRİ ELEMANLARI

A.)Üreticiler :

İhtiyaç duyduğu besinleri kendisi üreten canlı grubudur. Güneş ışığını kullanarak hücrelerinde fotosentez yaparak besin üretirler. Fazla besinleri yaprak, kök, tohum ve meyve kısımlarında depolarlar.  

Fotosentez olayı üretici canlılardan gelişmiş olanların bünyelerinde kloroplast organeli az gelişmiş canlıların (bazı bakteriler vs.) sitoplazmalarında bulunan klorofil yapıları ile gerçeleşir. Yeşil bitkiler , öglena, mavi yeşil algler

B.)Otobur canlılar (Birincil tüketici)

İhtiyaç duyduğu besinleri bitkilerden karşılayan canlı grubudur. Tavşan, sincap, papağan, kanarya, çekirge, yaprak biti, keçi, koyun, inek, zürafa, fil, su aygırı, bal arısı, ceylan, dinazor…

C.)Etobur canlılar ( ikincil tüketici)

İhtiyaç duyduğu besinleri farklı hayvanlardan alarak karşılayan canlı grubudur. Aslan, kaplan, leopar, timsah, yılan, köpek balığı, kurbağa, baykuş, kartal, sırtlan, tilki, kurt, çakal, kertenkele, sinek kapan bitkisi…

D.)Hepçil canlılar (üçüncül tüketici) 

İhtiyaç duyduğu besinleri hem üretici canlılardan, hem de tüketici canlılardan karşılayan canlı grubudur. İnsan, ayı, karga, serçe, köpek, kedi...

E.)Ayrıştırıcılar (Saprofitler) :

Bazı bakteri ve mantarlar (cıvık mantar, küf mantarları ve diğerleri) bu gruba girer. Ayrıştırıcı canlılar, canlı atıkları ile toprağa düşen ölü bitki ve hayvan dokularını parçalar. Böylelikle kendi enerji ve besin ihtiyacını sağlarken, bitkiler için gerekli birçok maddeyi (mineral) toprağa verir. Topraktaki madensel tuz oranının da artmasını sağlar. Böylece bu atık maddelerin doğada birikimini engeller, tekrar kullanılmasına olanak verir.