არსებითი სახელი

გოგიტა კიკნაძის სახელობის ქალაქ თბილისის N182 საჯარო სკოლა

ნინო ჯინჭარაძე

საგნის აღმნიშვნელ სიტყვას არსებითი სახელი ეწოდება.

საგანია ყველაფერი ის, რასაც ჩვენ ირგვლივ ვხედავთ.

წიგნი, ხე, მდინარე, ყვავილი, ცა, მზე, ხბო, სახლი-საგნებია.

არსებითი სახელის კითხვებია ვინ და რა.

კითხვა ვინ? დაესმის მხოლოდ ადამიანის აღმნიშვნელ სახელს, ყველა დანარჩენს დაესმის კითხვა რა?

ვინ?

რა?

არსებით სახელს გააჩნია მხოლობითი და მრავლობითი რიცხვი.

მხოლობით რიცხვშია არსებითი სახელი, როცა ის ერთ საგანს აღნიშნავს.

-ბუ -ხე

მრავლობით რიცხვშია არსებითი სახელი, როცა ის ორ და მეტ საგანს აღნიშნავს.

-მაიმუნები

 -ხეები

არსებითი სახელი იყოფა ორ ჯგუფად, სულიერ და უსულო სახელებად.

სულიერია არსებითი სახელი, რომელიც თავისი ძალით გადაადგილდება.

უსულოა არსებითი სახელი, რომელსაც საკუთარი ძალით გადაადგილება არ შეუძლია.

არსებითი სახელი იბრუნვის.

სახელის ცვლას დაბოლოების მიხედვით, ბრუნება ეწოდება.

ქართულ ენაში 7 ბრუნვაა: სახელობითი, მოთხრობითი, მიცემითი, ნათესაობითი, მოქმედებითი, ვითარებითი და წოდებითი.

ყველა ბრუნვას შესაბამისი ბრუნვის ნიშანი გააჩნია:

სახელობითი-ი;

მოთხრობითი-მა;

მიცემითი-ს;

ნათესაობითი-ის;

მოქმედებითი-ით;

ვითარებითი-ად;

წოდებითი -ვ,ო.

სახელობითი- -ი

მოთხრობითი- -მა

მიცემითი- -ს

ნათესაობითი- -ის

მოქმედებითი- -ით

ვითარებითი- -ად

წოდებითი- -ო

ფუძის მიხედვით არსებითი სახელი ხმოვანფუძიანი ან თანხმოვანფუძიანია.

სახელის ფუძე რომ ვიპოვოთ, სახელი უნდა ჩავსვათ მოთხრობით ბრუნვაში, ჩამოვაშოროთ ბრუნვის ნიშანი და რაც დარჩება, ის იქნება ფუძე.

მაგ. ხე-მ კაც-მა