A disposición xeografica da Península, entre dous continentes e entre dous mares, fixo que fose un lugar de paso para moitos pobos durante toda a historia. Iniciando o I milenio A.C sucedía o seguinte: Había dous grupos principales que se coñecen como prerromanos, é dicir, pobos que xa se habían asentao na península antes da chegada dos romanos. Non estaban unidos políticamente, estaban divididos en tribus:

CELTAS

IBÉROS

As sociedades ibéricas organizabanse en tribus en base as familias poderosas lideradas por un régulo, príncipe ou xefe militar. Xunto coa aristocracia militar e propietaria, convivían campesiños e artesáns vinculados a ésta por lazos de dependencia económica.

¿Cómo se organizaban?

Os celtas establecense no centro e no norte da península. Fanno como clans guerreiros organizados xentiliciamente. Entre eles existía unha forte xerarquización social e económica en torno a función militar.

Durante o I milenio a.C. produciuse un intenso contacto, especialmente no leste e sur peninsular, entre os pobos “autóctonos” e os colonizadores históricos provintes do Mediterráneo oriental. Tratouse fundamentalmente de fenicios, griegos y cartagineses. 

O primeiro pobo mediterráneo en aparecer na península foron os fenicios. Fixerono hacia o S. VIII a.C. Coa súa chegada introduxeron técnicas metalúrxicas e de alfarería. Tartessos foi un reino ao suroeste peninsular que naceu da mestura das culturas autóctonas e dos colonizadores mediterráneos. A súa riqueza estaba no control dos xacementos minerai.

OS FENICIOS E A CULTURA TARTÉSICCA

Durante el S. VI a.c., os foceos fundaron colonias no norte do mediterráneo occidental. Posteriormente, os cartaxineses comenzaron a súa expansión pola península fundando diversas colonias. Nin a colonización griega nin a fenicia trasladaron á península as súas institucións político-administrativas nin o seu ordenamento xurídico. Limitabanse a fundar factorías con fins económicos e reclutar mercenarios. 

GRIEGOS E CARTAXINESES

A conquista romana do Noroeste de Hispania, iniciada polo Galaico no ano 137 a.C. e rematada cas Guerras Cántabras no século I a.C., supón a submisión a Roma dos pobos que habitaban dende a actual Galicia ata o País Vasco. Nun primeiro momento este territorio intégrase na provincia de Lusitania, pouco despois na Hispania Citerior e, finalmente, Diocleciano no ano 305 converte a Gallaecia en provincia independente abarcando dende o Cantábrico ata o Douro e dende o Atlántico ata o Sistema Ibérico. 

Despois da conquista, comeza un proceso de romanización no que os elementos do mundo castrexo mesturanse cos romanos ata conformar unha nova cultura, a cultura galaico-romana.

- Os romanos crean tres cidades: Bracarense, Asturiciense e Lucense.

- As construcións máis representativas da época romana son obras públicas, de carácter práctico e útilitario. 

-Imponse o latín como lingua universal e introdúcense novas formas relixiosas que rematarán co cristianismo.

-Os métodos de extracción do mineral son esencialmente tres: aproveitamento das áreas fluviais, auríferas e a explotación a ceo aberto e o sistema de Ruina Montium. Este último se basa en la fuerza del agua para derrumbar extensiones amplias de montaña. 

- No Baixo Imperio existe unha clase poderosa chamados os possesores das Villae e unha clase inferior, chamados os Humiliores.