Układ oddechowy jest odpowiedzialny za wymianę gazową pomiędzy organizmem żywym a jego otoczeniem. Niezwykle ważnym elementem układu oddechowego u człowieka są płuca. Zwierzęta, w zależności od gatunku i środowiska (wodne lub lądowe), do oddychania używają narządów takich jak skrzela, tchawki, płuca, płucotchawki. Układ oddechowy nie występuje u bezkręgowców, m.in. płazińców, obleńców czy pierścienic (oddychają one całą powierzchnią ciała). Najważniejszą funkcją układu oddechowego u człowieka jest transport tlenu do komórek i usuwanie z organizmu dwutlenku węgla.

5 głównych czynników wywołujących choroby dróg oddechowych.

Według raportu ELF (European Lung Fundation) choroby płuc są obecnie szóstą przyczyną zgonów na świecie, zaś co ósma osoba w Unii Europejskiej umiera z powodu choroby układu oddechowego. Warto również zwrócić uwagę na fakt, iż z roku na rok wzrasta liczba osób hospitalizowanych z powodu niewydolności oddechowej.

Według prognoz epidemiologów na podstawie badania opublikowanego przez Bank Światowy i Światową Organizację Zdrowia WHO, już w 2020 roku co piąty zgon mieszkańca globu będzie następstwem choroby płuc.

Fizjologiczny podział chorób układu oddechowego wyróżnia dwa typy:

• choroby obturacyjne: związane z ograniczeniem przepływu powietrza w płucach m.in. POCHP, astma oskrzelowa, mukowiscydoza, rozedma, rozstrzenie oskrzelowe, przewlekłe zapalenie oskrzeli.
• choroby restrykcyjne: związane ze zmniejszeniem pojemności płuc m.in. choroby śródmiąższowe płuc, sarkoidoza, pylice płuc, zwłóknienia płucne,gruźlica, nowotwory.

Choroby układu oddechowego z anatomicznego punku widzenia różnicujemy na choroby górnego i dolnego odcinka układu oddechowego:

-choroby górnego odcinka: choroby nosa, jamy nosowej, zatok nosowych, gardła, krtani oraz tchawicy

-choroby dolnego odcinka: choroby płuc, oskrzeli, oskrzelików płucnych oraz pęcherzyków płucnych

Spośród licznych jednostek chorobowych występujących w obrębie układu oddechowego najpoważniejszymi są :

POChP (Przewlekła Obturacyjna Choroba Płuc)astmanowotwory płucgruźlicabezdech sennymukowiscydozaostre infekcje dróg oddechowychARDS ( Zespół Ostrej Niewydolności Oddechowej) 

Podstawowe czynniki wywołujące choroby układu oddechowego.

Podstawowym zadaniem układu oddechowego w każdym organizmie żywym jest wentylacja, termin rozumiany przez dostarczenie tlenu do komórek krwi oraz usuwanie dwutlenku węgla oraz pary wodnej, dlatego tak istotnym czynnikiem, który potęguje ryzyko wystąpienia schorzenia układu oddechowego jest to ,, czym oddychamy”.

Palenie papierosów.

W dymie papierosowym znajduje się blisko cztery tysiące substancji chemicznych, pośród których naukowcy wyizolowali szereg związków karcynogennych, odpowiedzialnych za wywoływanie nowotworów, ponadto palnie jest głównym czynnikiem chorobotwórczym w POChP (Przewlekłej Obturacyjnej Chorobie Płuc). Według raportu ETF w XXI wieku palenie tytoniu przyczyni się do wyraźnego wzrostu śmiertelności na całym świecie, szacuje się iż w wyniku palenia oraz biernego palenia śmierć poniesie blisko miliard osób na całym świecie.

Zanieczyszczenia środowiska.

O ile patogeny biologiczne: wirusy, bakterie, grzyby w zdecydowanej większości indukują ostre stany zapalne górnych dróg oddechowych np. nieżyt nosa, czy zapalanie gardła o tyle zanieczyszczenia chemiczne - środowiskowe będą zwiększały ryzyko wystąpienia przewlekłych chorób płuc takich jak : POChP, astma, gruźlica czy nowotwory.

Zanieczyszczenia wewnętrzne.

Są innym typem zanieczyszczeń powietrza, jesteśmy na nie szczególnie narażeni w: biurach, stolarniach czy innych zakładach przetwórczych. Obecnie szacuje się, iż zanieczyszczenia pomieszczeń domowych jaki i z zakładów pracy odpowiadają za 2,7% chorób układu oddechowego.

Dieta oraz odżywianie.

Wiemy iż mają znaczący wpływ na etiologię chorób układu pokarmowego, chorób układu krążenia czy schorzeń układu kostno - stawowego, ale często media pomijają informację o tym jak nasza dieta wpływa na ryzyko występowania chorób płuc. Otyłość i nadwaga są czynnikami sprzyjającymi występowania bezdechu sennego. Niedożywienie i anemia zaś dodatnio korelują z gruźlicą, POCHP.

Alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych

Alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych to grupa chorób spowodowanych kontaktem z różnymi cząsteczkami organicznymi i związkami chemicznymi, które wdychane, powodują reakcję alergiczną.

Beryloza

Beryloza charakteryzuje się głównie występowaniem zmian zapalnych i tzw. ziarniniakowych w płucach. Jej przyczynę stanowi wdychanie pyłu metalicznego berylu lub jego związków.

Centralny bezdech senny

Centralny bezdech senny powoduje głównie nadmierną senność w ciągu dnia, poranne bóle głowy, trudności z koncentracją, gwałtowne wybudzenia, którym towarzyszy uczucie duszności oraz zmiany nastroju.

Choroba śródmiąższowa płuc związana z zapaleniem oskrzelików i złuszczające się śródmiąższowe zapalenie płuc

Choroby śródmiąższowe charakteryzują się postępującym upośledzeniem struktur pęcherzyków płucnych, w wyniku czego dochodzi do zaburzenia budowy płuc i utraty prawidłowej czynności płuc, jaką jest przenoszenie tlenu z powietrza w pęcherzyku płucnym do krwi. Powoduje to zaburzenia dostarczenia tlenu do tkanek.

Eozynofilie płucne

Eozynofilie płucne należą do chorób płuc, w których komórki - eozynofile gromadzą się w pęcherzykach płucnych oraz tzw. tkance śródmiąższowej płuc. W większości przypadków nadmierna liczba eozynofilów występuje także we krwi. Nagromadzone komórki tworzą tzw. eozynofilowy naciek zapalny obejmujący w różnym zakresie płuca, oskrzela i naczynia krwionośne.

Grudkowe zapalenie oskrzelików

Grudkowe zapalenie oskrzelików to zapalenie oskrzelików z przerostem tzw. grudek chłonnych, czyli elementów układu limfatycznego w płucach.

Gruźlica

Gruźlica to choroba zakaźna, powodowana przez zakażenie prątkami gruźlicy, któranajczęściej zajmuje płuca, często przebiegając podstępnie i skąpoobjawowo.

Grypowe zapalenie płucGrypowe zapalenie płuc to zapalenie płuc, które jest wywołane przez wirus grypy typu A lub B.