Stanisław August mimo rozbioru Polski nie zaprzestał reform i wraz ze swoimi zwolennikami tworzył tzw. Stronnictwo królewskie. 

Starło się ono o zgodę Rosji na powiększenie armii i zmianę ustroju. Królowi i jego stronnictwu przeciwstawiało się stronnictwo magnackie do którego należeli m.in. Hetmani. Oskarżali stronnictwo królewskie o wysługiwanie się Rosji, a siebie uznawali za patriotów.  

W tajemnicy jednak zabiegali o poparcie carycy Katarzyny II, a sprzeciwiali się reformom dlatego, że ograniczało ich władzę. Katarzyna II wykorzystywała walkę obu stronnictw popierając raz jedno raz drugie aby żadne nie zyskało przewagi.

W 1787r. wybuchła wojna rosyjsko-turecka propozycja sojuszu Stanisława Augusta została odrzucona przez Katarzynę II.
Wojna ta zaniepokoiła króla Prus, który twierdził, że po zwycięstwie nad Turcją Rosja ruszy na jego państwo.

 Zaproponował więc Rzeczpospolitej sojusz obronny, co od początku było nieszczerą propozycją. Część magnatów oraz szlachty uznały Prusy jako sprzymierzeńca przeciwko Rosji i chciała z nimi zawrzeć sojusz by pod ich osłoną zreformować państwo. 

Tak powstało stronnictwo patriotyczne, które sprzeciwiało się stronnictwom magnackiemu i królewskiemu. Najwybitniejszymi jego członkami byli Stanisław Staszic i Hugo Kołłątaj.

ROZDZIAŁ 2

SEJM WIELKI

W 1788r. sytuacja państwa była bardzo korzystna ponieważ caryca musiała wysłać na wojnę z Turcją całą swoją armię co oddaliło w czasie interwencję nad Wisłą. 

W Warszawie zebrał się sejm, który okazał się niezwykły ponieważ obradował do 1792r. i przebudował państwo. Nazwano go Sejmem Wielkim lub Czteroletnim. W 1790r. zawarto sojusz obronny z Prusami. 

Uchwalenie Konstytucji 3 Maja

Wszystkie decyzje, które podjęto w ciągu tych czterech lat rozwścieczyło Katarzynę II.

Gdy armia rosyjska zdobywała przewagę nad Turcją członkowie stronnictwa patriotycznego zdali sobie sprawę, że zostało im niewiele czasu na zmianę ustroju w państwie. 

Pogodzili się z królami i razem postanowili uchwalić Ustawę rządową czyli konstytucję państwa. 

Stanisław August napisał projekt dokumentu, który zmieniano w wyniku tajnych rozmów z działaczami stronnictwa patriotycznego.

Ostateczną wersję projektu konstytucji opracował Hugo Kołłątaj. Aby ją zatwierdzić podstępnie rozpoczęto obrady sejmu dwa dni wcześniej niż planowano.
3 maja 1791r. tylko 182 spośród 500 posłów i senatorów w większości zwolenników konstytucji zebrało się w sali sejmowej. Przeczytano 11 artykułów Ustawy rządowej i po burzliwych dyskusjach o szóstej wieczorem król zaprzysiągł dokument. Od daty uchwalenia nazwano go Konstytucją 3 maja.

3 maja 1791r. tylko 182 spośród 500 posłów i senatorów w większości zwolenników konstytucji zebrało się w sali sejmowej. Przeczytano 11 artykułów Ustawy rządowej i po burzliwych dyskusjach o szóstej wieczorem król zaprzysiągł dokument. 

Od daty uchwalenia nazwano go Konstytucją 3 maja.

Obraz Jana Matejki Konstytucja 3 Maja

ROZDZIAŁ 4

NOWY USTRÓJ RZECZYPOSPOLITEJ

Konstytucja 3 maja była drugą konstytucją na świecie i zmieniła ustrój państwa.

Usunęła główne wady ustroju Rzeczpospolitej min.:
Wprowadziła nowy ustrój - monarchię konstytucyjną, dziedziczny tron, trójpodział władzy, sejm „zawsze gotowy” gdzie wybierano posłów na dwa lata;
Zniosła liberum veto i konfederacje;
Pozbawiła praw wyborczych szlachtę gołotę;
Ustanowiła Straż Praw jako rząd; sejm zyskał prawo odwołania ministrów;
Przyznała zamożniejszym mieszczanom wiele praw i przywilejów szlachty.

Zniosła liberum veto i konfederacje;
Pozbawiła praw wyborczych szlachtę gołotę;
Ustanowiła Straż Praw jako rząd; sejm zyskał prawo odwołania ministrów;

Przyznała zamożniejszym mieszczanom wiele praw i przywilejów szlachty.