Κυκλάμινο

Α.ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Κυκλαδινό  κυκλάμινο

Στίχοι: Γιάννης Ρίτσος

 Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

 Ερμηνευτής: Γιώργος Νταλάρας 

Κυκλαδινό κυκλάμινο 

στου βράχου τη σχισμάδα 

πού βρήκες χρώματα κι ανθείς

 πού μίσχο και σαλεύεις 

Μέσα στο βράχο σύναξα 

το γαίμα στάλα στάλα

μαντήλι ρόδινο έπλεξα 

κι ήλιο μαζεύω τώρα.

https://www.youtube.com/watch?v=IfodF_QlF7k

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

To Κυκλάμινο είναι ένα από τα ομορφότερα αγριολούλουδα της Ευρωπαϊκής υπαίθρου. 

Στην Ελλάδα συναντώνται πέντε είδη κυκλάμινου.

 Είναι πολυετές φυτό με μωβ άνθη ή σπανιότερα λευκά και χαρακτηριστικά καρδιοειδή φύλλα με εντυπωσιακούς χρωματισμούς. 

Κάποια είδη κυκλαμίνου ανθίζουν την Άνοιξη και κάποια άλλα Φθινόπωρο. 

Φύονται από παραθαλάσσιες περιοχές μέχρι και σε υψόμετρα άνω των 1000 μέτρων.

Το πιο κοινό είδος κυκλάμινου στην Ελλάδα είναι το Κυκλάμινο το Γραικό. Το συγκεκριμένο κυκλάμινο ανθίζει την φθινοπωρινή περίοδο και έχει πυκνά μωβ άνθη. Αναπτύσσεται σε περιοχές με χαμηλό υψόμετρο και είναι ιδιαίτερα διεσπαρμένο σε χέρσες περιοχές. Το επίσης συνηθισμένο κυκλάμινο το Κυκλάμινο το Κισσόφυλλο αναπτύσσεται σε μεγαλύτερα υψόμετρα από το προηγούμενο και η περίοδος ανθοφορίας του είναι επίσης το Φθινόπωρο. Η διαφορά του με το Κυκλάμινο το Γραικό είναι ότι τα φύλλα του δεν είναι καρδιοειδή αλλά σχηματίζουν ελαφριές γωνίες.

Ανεμώνη 

Β. ΜΥΘΟΣ

Ανεμώνη-Ανεμολούλουδο 
 Το όνομα του λουλουδιού συνδέεται με τον αρχαίο  μύθο του Άδωνη και της Αφροδίτης. Ο μύθος ενέπνευσε και μεγάλους ποιητές όπως ο Οβίδιος και  ο Σαίξπηρ να γράψουν ύμνους σ' αυτόν τον έρωτα.

 Εμείς θα αναφερθούμε στο σημείο εκείνο του μύθου που έχει σχέση με το λουλούδι. Σύμφωνα με το μύθο λοιπόν ο Άδωνις βγήκε για κυνήγι στο δάσος. Εκεί όμως τον παραφύλαγε ο θεός Άρης ο προηγούμενος εραστής της Αφροδίτης που ζήλευε τον Άδωνη αφού η Αφροδίτη τον παράτησε για τα μάτια του ωραίου νέου. Ο Άρης μεταμορφώθηκε σε άγριο κάπρο, επιτέθηκε στον Άδωνη και τον πλήγωσε θανάσιμα. Η Αφροδίτη άκουσε τα βογκητά του Άδωνη και έσπευσε να τον βρει. Όμως ήταν πια αργά.
 Απαρηγόρητη η Αφροδίτη πήρε στην αγκαλιά της το άψυχο σώμα του αγαπημένου της και όπως λέγεται ράντισε με νέκταρ την πληγή. Και από το μείγμα που έκαναν το νέκταρ με το αίμα ξεπήδησε ένα όμορφο λουλούδι. Μόνο που η ζωή αυτού του λουλουδιού κρατάει λίγο. Όταν ο άνεμος φυσάει κάνει τα μπουμπούκια του φυτού να ανθίσουν και ύστερα ένα άλλο ανεμοφύσημα παρασέρνει τα πέταλα μακριά. Έτσι το λουλούδι αυτό ονομάστηκε ανεμώνη ή ανεμολούλουδο επειδή ο άνεμος βοηθάει την ανθοφορία του αλλά και την παρακμή του.

Κόκκινη ανεμώνη 

Α. ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Στίχοι για το τραγούδι Ανεμώνη μου Βάνου Τζένη του έτους 1962 σε στίχους Αργυράκης Μίνως και σύνθεση Κουνάδης Αργύρης από το album 45άρια 1962.

Ανεμώνη μου σε κόψαν
ανεμώνη μου σε πήραν
σε ξεχάσαν οι άνεμοι
 σε ξεχάσαν τα λουλούδια

Έμειν’ εν’ άρωμα πικρό
στα μυστικά του ύπνου
γυμνά στο φως του φεγγαριού
 και στο βυθό του ονείρου

Ανεμώνη μου σε κόψαν
ανεμώνη μου σε πήραν
σε ξεχάσαν οι άγγελοι
 και σε πήρανε τα γιούλια

https://www.youtube.com/watch?v=gEFHoT_NGVQ

Ανεμώνη του δάσους 

Αγριομπίζελο

Ποώδες ετήσιο φυτό, νάνος ή αναρριχώμενο, της οικογένειας των λεγκουμινιδών, καταγόμενο από το Αφγανιστάν. 

Ανήκει στα χειμερινά ψυχανθή, είναι φυτό των υγρών και δροσερών περιοχών με υψηλή αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες. Οι λαχανοκομικές ποικιλίες παρέχουν τους χλωρούς λοβούς για τη διατροφή του ανθρώπου. Οι κτηνοτροφικές ποικιλίες δίνουν καρπό ή σανό (ξηρή ή χλωρή τροφή).

Γλαδιόλα 

Α. ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ

έχοντας πάρει την ονομασία του από το σχήμα των φύλλων του και από την λατινική λέξη gladius που σημαίνει σπαθί, η γλαδιόλα συμβολίζει τη δύναμη και την ηθική ακεραιότητα, τη δύναμη του χαρακτήρα. Θεωρείται επίσης ως το συμβολικό λουλούδι των Ρωμαίων μονομάχων. Το άνθος της συμβολίζει την ανάμνηση, το πάθος και την αγάπη.

Θεωρείται ως το γενέθλιο άνθος του Αυγούστου. Υπάρχει μεγάλη χρωματική ποικιλία στα άνθη, τα οποία μπορεί να είναι μονόχρωμα ή δίχρωμα.

Προσοχή όμως! Ένα μπουκέτο γλαδιόλες δηλώνει ότι θα «τρυπήσει» την καρδιά αυτού που θα το παραλάβει!

Σε πολλά μέρη του κόσμου προσδίδουν στην γλαδιόλα μια πνευματική διάσταση και σημασία.

Β. MYΘΟΣ

Γλαδιόλα στη μυθολογία. Σύμφωνα με μια εκδοχή ενός μύθου του Οβίδιου, η Κέρες – Ceres, η ρωμαϊκή θεότητα της σποράς και της συγκομιδής, η όποια αντιστοιχεί στην θεά Δήμητρα της ελληνικής μυθολογίας, αγαπούσε ιδιαιτέρως ένα ιερό δάσος κοντά στην Θεσσαλία, στο οποίο τελούνταν αγροτικές εορτές προς χάριν της γονιμότητας. 

Κοντά στην περιοχή ζούσε ο Ερυσίχθονας, ένας ασεβής άνδρας ο οποίος δεν πίστευε στους θεούς και αφειδώς μάζευε καυσόξυλα από τα δέντρα του ιερού δάσους. Κατά μία εκδοχή, όταν οι προσκυνητές προσπάθησαν να τον σταματήσουν, αποκεφάλισε έναν από αυτούς. Από το αίμα του προσκυνητή ξεπήδησαν μικρά φυτά σε σχήμα ξίφους, τα οποία η θεά ονόμασε γλαδιόλες.

Παρακινούμενη από εκδίκηση, η Κέρες τιμώρησε τον Ερυσίχθονα διατάζοντας την Πείνα να μπει στο σώμα του. Αυτός αδυνατώντας να βρει αρκετή τροφή για να ικανοποιήσει την όρεξή του, πούλησε την κόρη του, την Μήστρα, για να αγοράσει περισσότερα τρόφιμα. Η κόρη του κατάφερε να δραπετεύσει στο δάσος, ωστόσο η θεά την μεταμόρφωσε σε γλαδιόλα για να φροντίζει τον άνδρα που σκοτώθηκε από τα χέρια του πατέρα της. Όταν ο Ερυσίχθονας δεν μπορούσε να βρει πλέον τροφή και η επιθυμία του ολοένα μεγάλωνε, η Πείνα τον ανάγκασε να φάει το ίδιο του το κρέας έως ότου πέθανε .

Ίριδα

Ίριδα, κρίνος ή αγριοκρίνος 

 Το όνομα της το πήρε από το ουράνιο τόξο λόγω του πλήθους των χρωμάτων που έχουν τα άνθη των διαφόρων ειδών της.
Πολυετές αρωματικό και φαρμακευτικό φυτό με μεγάλα μπλε-ιώδη άνθη που περιέχουν λευκά και κίτρινα σχέδια.
Στην Ελλάδα βρίσκουμε 10 είδη ίριδας.
Ανθίζει το χειμώνα και συνεχίζει και την άνοιξη στις πιο κρύες περιοχές.

Γ. ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ

Τα τρία πέταλα της ίριδας είναι όρθια και συμβολίζουν την πίστη,  την ανδρεία και τη σοφία.

Επίσης οι ίριδες έχουν συνδεθεί με τη γαλλική μοναρχία κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα και τελικά αναγνωρίζεται ως εθνικό τους σύμβολο.

 Αν μας το χαρίσουν θέλουν να μας πουν: “Έχω ένα μήνυμα για σένα.”

Β. ΜΥΘΟΣ

Το λουλούδι Ίρις πήρε το όνομα του από την αρχαία θεά Ίριδα,  που προσωποποιούσε το ουράνιο τόξο και ενεργούσε ως σύνδεσμος μεταξύ ουρανού και γης. Την απεικόνιζαν με χρωματιστό χιτώνα και μεγάλα φτερά.

 Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, η Ίρις συνόδευε τις ψυχές στον τόπο ανάπαυσης, χρησιμοποιώντας ως μονοπάτι το ουράνιο τόξο. Λέγεται ότι οι μωβ ίριδες έχουν φυτευτεί πάνω από τους τάφους των γυναικών για να καλέσουν την θεά Ίριδα να τις καθοδηγήσει στο ταξίδι τους προς τον ουρανό. 

Η λέξη ίρις σημαίνει "μάτι του ουρανού". Ήταν το όνομα πού δόθηκε στη θεά , στο λουλούδι και στην κόρη των ματιών μας. Αυτό σημαίνει ότι καθένας από μας κουβαλάει μαζί του ένα κομμάτι ουρανού.

Δρακοντιά 

 Α. ΜΥΘΟΣ 

Κάποτε στην Κρήτη ζούσε ένας Δράκος πελώριος και μοχθηρός ο οποίος συνήθιζε να κατασπαράζει ό,τι ζωντανό έβρισκε μπροστά του. Ο δράκος αυτός ζούσε σε μια σπηλιά κοντά στο όρος Ίδη, η οποία βρωμοκοπούσε σάπιο κρέας, από τα εκατοντάδες θύματα του, κατά κύριο λόγο πρόβατα και κατσίκες αλλά και ανθρώπους που τύχαινε να βρεθούν μπροστά του. Κανείς δεν τολμούσε να πλησιάσει την σπηλιά από την δυσωδία.

 Όμως, η κόρη του Ουρανού και της Γαίας, η Ρέα, αφού γέννησε τον βασιλιά των θεών, τον Δία, τον έκρυψε σε μια άλλη σπηλιά στο ίδιο όρος, κοντά σε αυτήν που ζούσε ο δράκος. Εκεί τον μικρό Δια μεγάλωναν μια κατσίκα, η Αμάλθεια, καθώς και μια οικογένεια βοσκών, η οποία υποσχέθηκε στην Ρέα να βοηθήσει με αντάλλαγμα ότι τα πρόβατά τους θα σώζονταν από τους λύκους.

Όπως τα έφερε όμως η τύχη, ο Δράκος επισκέφτηκε στην σπηλιά του Δια, όπου τον βρήκε να τον θηλάζει η κατσίκα Αμάλθεια.

 Κατασπάραξε ένα – ένα τα πρόβατα των βοσκών, και θα κατασπάραζε και τον ίδιο το Δια και την κατσίκα που τον φρόντιζε, αν εκείνη δεν έτρεχε γρήγορα να του ξεφύγει. Έπειτα αυτός κουβάλησε τα πτώματα των προβάτων στη σπηλιά του, όπου τα άφησε να σαπίσουν, ικανοποιημένος για τη λεία του.

Όταν η Ρέα κατάλαβε τι είχε συμβεί, και για να τιμωρήσει τον κακό Δράκο, τον επισκέφτηκε στην βρωμερή σπηλιά του και τον μετέτρεψε σε ένα άσχημο και αποτρόπαιο φυτό, την γνωστή μας Δρακοντιά, η οποία φημίζεται για την άσχημη δυσωδία της που θυμίζει νεκρό πτώμα και την οποία πλησιάζουν μόνο μύγες.

 Η δρακοντιά ή φιδόχορτο είναι ενδημικό και πολύ κοινό φυτό της νότιας Ευρώπης. Θα το βρούμε σε διάφορες τοποθεσίες, σε αραιά δάση, σε πολυετείς καλλιέργειες κυρίως σε σκιερά σημεία.  Ανθίζει την άνοιξη. Κρυμμένα κάτω από τον σπάδικα βρίσκονται τα αρσενικά και θηλυκά άνθη του.  Για να προσελκύσουν τα μικρά έντομα παράγουν μια πολύ δυσάρεστη οσμή. Τα μικρά έντομα που προσελκύονται από τη μυρωδιά εισχωρώντας βαθειά στον σπάδικα.  Μετά τη γονιμοποίηση, το καλοκαίρι, προβάλουν οι πράσινοι καρποί του που στην ωρίμανση τους γίνονται κόκκινοι. Ολόκληρο το φυτό είναι δηλητηριώδες και περισσότερο οι καρποί του. Παρ’ όλα αυτά, είναι περιζήτητη τροφή για τα αγριογούρουνα, τα οποία συχνά μου σκάβουν το κτήμα μου για να φάνε την πλούσια σε άμυλο κονδυλωματώδη ρίζα του.

Δίανθος 

Α. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Το άνθος του Δία και οι ιδιότητές του οδίανθος είναι γνωστός ως αγριογαρύφαλλο. Τον συναντούμε όμως και με τις ονομασίες φραγκογαρυφαλλιά ή κινέζικο γαρύφαλλο. Ανήκει στην οικογένεια Caryophyllaceae.

Η φαρμακευτική του ονομασία είναι HerbaDianthi και δύο από τα συνηθέστερα είδη του είναι ο Dianthussuperbus L. και ο DianthusShinensis L. από το οποίο προέρχεται το κινέζικο βότανο QuMai. Η ονομασία δίανθος σημαίνει «τα άνθη του Δία», όπως τα ονόμαζαν οι αρχαίοι Έλληνες.

Β. ΜΥΘΟΣ

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, όταν ο Δίας είδε ότι η Ήρα είχε το δικό της λουλούδι (κρίνος), ζήλεψε και έτσι έριξε έναν κεραυνό στον κάμπο της Θεσσαλίας όπου δημιουργήθηκε το γαρύφαλλο, το οποίο είναι εξίσου όμορφο και με εκλεπτυσμένο άρωμα όπως αυτό του κρίνου. Γι’ αυτό το γαρύφαλλο  «άνθος του Δία» ονομάζεται και Δίανθος!

Ταραξάκο

Α. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Το ταραξάκο,  αγριοράδικο, πικραλίδα, αγριομάρουλο, δόντι του λιονταριού ανήκει στην οικογένεια των Σύνθετων (Asteraceae).

Ο  Ταράξακος, ο κοινός δανδελίων (συνήθως αποκαλείται απλά "δανδελίων"  ή πικραλίδα), είναι ανθοφόρο ποώδες, πολυετές φυτό της οικογένειας των Αστερίδων ή Συνθέτων.

Σύμφωνα με το μύθο, το ταραξάκο γεννήθηκε από τη σκόνη του άρματος του ήλιου, για αυτό και τα πέταλά του είναι χρυσοκίτρινα, ανοίγουν με την ανατολή του ήλιου και κλείνουν με τη δύση του. Το όνομα του γένους αποδίδεται στον άραβα Αβικένα και θεωρείται ελληνικής προελεύσεως, από τις λέξεις «τάραξις» πάθηση, διαταραχή και το «άκος», δηλαδή θεραπεία ή φάρμακο και υποδηλώνει τις θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού.

Μπορεί να βρεθεί να αναπτύσσεται στις εύκρατες περιοχές του κόσμου, στους χλοοτάπητες, τις παρυφές των δρόμων, τις διαταραγμένες όχθες, στις ακτές των υδάτινων δρόμων και άλλες περιοχές με υγρά εδάφη. Το T. officinale θεωρείται αγριόχορτο, ιδίως σε χλοοτάπητες και κατά μήκος των δρόμων, αλλά μερικές φορές χρησιμοποιείται ως ιατρικό βότανο και στην προετοιμασία τροφίμων. 

Νεραγκούλα 

είναι ποώδες, πολυετές φυτό με κονδυλόμορφες ρίζες. Η καλλωπιστική αξία της ρεναγκούλας οφείλεται στην πλούσια ανθοφορία, τα ζωηρά χρώματα των ανθέων αλλά και το ντελικάτο φύλλωμά της. Τα μακριά ανθικά στελέχη είναι καθιστούν τη ρεναγκούλα κατάλληλη για χρησιμοποίηση της και σε ανθοσυνθέσεις. Επιπλέον, το φυτό ονομάζεται και βατράχι διότι απαιτεί υγρά εδάφη. Η νεραγκούλα αναπτύσσεται καλύτερα σε ελαφριά και υγρά εδάφη με καλή αποστράγγιση και αερισμό.

Παπαρούνα

Η παπαρούνα είναι αγγειόσπερμο, δικότυλο, ποώδες φυτό η οποία ανήκει στην τάξη των Μηκωνωδών.

Οι παπαρούνες βρίσκονται στις εύκρατες και ψυχρές περιοχές της Γης. Χαρακτηριστικά τους είναι τα φύλλα τους, που είτε αναπτύσσονται μέσα σε λοβό είτε είναι κομμένα σε διάφορα μέρη διασκορπισμένα, η ύπαρξη ενός γαλακτώδους υγρού στον βλαστό, καθώς και τα μεγάλα τους άνθη που φύονται μεμονωμένα σε μίσχους άφυλλους ή σε φυλλώδεις βλαστούς.

Ο καρπός της παπαρούνας είναι πολύσπερμη κάψα.

Υπάρχουν πολλά είδη παπαρούνας (100 περίπου) που είτε είναι αυτοφυή λουλούδια των αγρών είτε καλλιεργούνται.

Το πιο γνωστό είδος στην Ελλάδα είναι η κοινή παπαρούνα των αγρών, επιστημονική ονομασία Μήκων η ροιάς (Papaver rhoeas), μικρό λουλούδι με κόκκινα άνθη μαύρα στη βάση τους, που ανθίζουν την άνοιξη, δίνοντας μαζί με τις μαργαρίτες ένα χαρακτηριστικό χρώμα στην Ελληνική ύπαιθρο.

Το κοινό γαϊδουράγκαθο  ευδοκιμεί σε χώρες με μεσογειακό και ηπειρωτικό κλίμα. Θέλει καλοκαίρια ξηρά και εδάφη αμμώδη ή αργιλώδη, πλούσια σε άσβεστο

Συναντάται κυρίως στην ύπαιθρο, σε ορεινές και πετρώδεις περιοχές αλλά και σε πεζοδρόμια ή στην άκρη της ασφάλτου, έχοντας την τάση να εμφανίζεται σε ανασκαμμένα ή διαταραγμένα εδάφη. Ζει δύο χρόνια και σχηματίζει θάμνο ύψους μέχρι τριών μέτρων και διαμέτρου μέχρι και ενός μέτρου. Το άνθος του είναι στρογγυλό σαν σφαίρα, με αγκάθια. Τρώγεται από τους γαϊδάρους. Είναι εθνικό έμβλημα της Σκωτίας και εμφανίζεται στο εθνόσημό της.

 παιώνια 

 Παιώνια  είναι γένος ιδιαίτερα όμορφου αγριολούλουδου που συναντάται στην ελληνική ύπαιθρο . Στην Ελλάδα συναντώνται συνολικά πέντε διαφορετικά είδη παιώνιας. Οι παιώνιες έχουν εντυπωσιακά μεγάλα άνθη με διάμετρο που ξεπερνάει τα 10 εκατοστά, συνήθως κόκκινα λευκά η ρόδινα. Έχουν ύψος που φτάνει τα 70 με 80 εκατοστά και μεγάλα παλαμοσχιδή φύλλα. Αναπτύσσονται σε ενδιάμεσα ή μεγάλα υψόμετρα και η περίοδος ανθοφορίας τους διαρκεί όλη την άνοιξη.

Μαργαρίτα (ετυμολ.: αντιδάνειο από το ιταλ. margarita < μαργαρίτης = μαργαριτάρι) είναι κοινή ονομασία πολλών άγριων φυτών που ανήκουν στην οικογένεια των Συνθέτων και έχουν άνθη κατά κεφάλια, με εμφανή ακτινοειδή στεφάνη.

Σε πολλές περιπτώσεις, οι μαργαρίτες φέρουν δύο ειδών άνθη: τα πρώτα έχουν ακτινωτή διάταξη και κίτρινο, συνήθως, χρώμα· περιβάλλουν τα δεύτερα, τα οποία είναι μικρά, σωληνόμορφα. Σημαντικό ταξινομικό γνώρισμα αποτελεί το σχήμα των βρακτίων, τα οποία βρίσκονται κάτω από το άνθος και μοιάζουν με φύλλα. Τα φύλλα των μαργαριτών μπορεί να έχουν ποικιλία σχημάτων.