Αντί προλόγου

" Δεν είχες φωνή Ελίζα, είχες όμως την πένα σου για όπλο. Διαμαρτυρόσουν για την σκλαβιά που βίωνε η γυναίκα στην τότε κοινωνία της Ζακύνθου. Αναστέναζες γιατί δεν μπορούσες να συμμετέχεις στην επανάσταση του 1821. Αναστέναζες γιατί δεν μπορούσες να πάρεις αποφάσεις ζωής, ήσουν σκλαβωμένη μέσα στο σπίτι σου. Ήσουν μορφωμένη, όμως είχες μόνο δυο επιλογές: να παντρευτείς αυτόν που θα αποφασίσει η οικογένεια ή να κλειστείς σε μοναστήρι. Ο πατέρας σου σε πάντρεψε. Έφυγες στα 31 σου, χωρίς να ζήσεις…

Οι καταστάσεις άλλαξαν. Ο Διαφωτισμός με τις ιδέες του ενθάρρυνε τις γυναίκες. Οι γυναίκες μορφώνονται, γράφουν και διεκδικούν τα δικαιώματά τους, ανοίγουν τον δρόμο για τις επόμενες… Να τες σήμερα απελευθερωμένες, Ελίζα. Συμμετέχουν στην κοινωνική, πολιτική, οικονομική και πολιτιστική ζωή. Εργάζονται, έχουν ίσα δικαιώματα…

Έχουν όμως; Φτάσαμε στο 2022 και στη σκιά της πανδημίας έχει ανθίσει ο μισογυνισμός. Σήμερα λοιπόν, στον 21ο αιώνα, κάποιοι αντιμετωπίζουν τις γυναίκες ως κατώτερα όντα, τις περιφρονούν και τις απαξιώνουν θεωρώντας ότι είναι υποχείρια των ανδρών. Βρέθηκαν στην Ελλάδα το 2021, 18 άνδρες που σκοτώνουν μια γυναίκα…την σκοτώνουν λόγω του φύλου της. Σκοτώνουν γυναίκες, νεαρά κορίτσια και θηλυκά βρέφη για λόγους που συνδέονται με το φύλο τους. Κίνητρό τους το μίσος απέναντι στις γυναίκες. Σκοτώνουν, κακοποιούν και καταπιέζουν, γιατί έχουν πεπαλαιωμένες και απαράδεκτες αντιλήψεις εις βάρος των γυναικών….

Αν ήσουν εδώ σήμερα, θα έπαιρνες την πένα σου και πάλι και θα έγραφες για την θυματοποίηση των γυναικών. Θα αγωνιζόσουν για τα δικαιώματά τους, όπως αγωνίσθηκες και τότε…"

εργασία του μαθητή Λεμπερίδη Ερμή, Γ3

Τα «πρέπει» της γυναίκας

Ένα κοριτσάκι με αυτοκινητάκια δεν μπορεί να παίζει

Ένα κοριτσάκι πρέπει να ντύνεται με ροζ και με φορέματα

Ένα κοριτσάκι πρέπει να μην μιλάει πολύ και να υπακούει

Αλλιώς θα το μαλώσουν

Μία κοπέλα πρέπει να ντύνεται «καθώς πρέπει»

Μία κοπέλα πρέπει να είναι αδύνατη και μικροκαμωμένη

Μία κοπέλα δεν μπορεί σε αγόρι να λέει όχι

Αλλιώς θα την χτυπήσουν

Μία γυναίκα τα παιδιά της πρέπει να φροντίσει μόνη

Μία γυναίκα πρέπει να μαγειρεύει και να μην έχει γνώμη

Μία γυναίκα στον άντρα δεν μπορεί να αντιμιλήσει

Αλλιώς θα την σκοτώσει

εργασία της μαθήτριας Καρακούτα Στεφανίας, Γ2

Οι παραπάνω εργασίες είναι ενδεικτικές και φανερώνουν μια σειρά στοχασμών και προβληματισμών που τέθηκαν φέτος στο μάθημα της Ν. Λογοτεχνίας. Οι μαθητές διάβασαν και ανέλυσαν αποσπάσματα από τη Μαρτινέγκου, γνώρισαν την Μπούκουρα από το έργο της Γαλανάκη, είδαν αποσπάσματα από την ταινία ‘’Η τιμή και το χρήμα’’ - από το ομώνυμο βιβλίο του Θεοτόκη - και έριξαν φως στην ψυχή και τη θέση της γυναίκας, ψηλαφώντας τα κείμενα του Παπαδιαμάντη: «Τ’ αγνάντεμα» και η «Φόνισσα».

    Έτσι  οι μαθητές μας παίρνοντας αφορμή από τις γυναικοκτονίες που συντελέστηκαν στα χρόνια της καραντίνας και αφουγκραζόμενοι  τα λογοτεχνικά κείμενα που μελετήσαμε, έγραψαν το δικό τους βιβλίο με ποιήματα και πεζά κείμενα που αναφέρονται στον ρόλο της γυναίκας.

    Με χαρά διαπιστώσαμε ότι τα αισθητήρια της ευαισθησίας των μαθητών μας είναι υψηλά. Δικαιωματικά είμαστε περήφανες γι’ αυτούς! Έδειξαν να έχουν κατανοήσει τον ρόλο των δύο φύλων και πως φαινόμενα αδικίας και ανισότητας απέναντι στο γυναικείο φύλο δεν έχουν θέση στον σύγχρονο πολιτισμό. Βέβαια η σύγχρονη ειδησεογραφία μας αποδεικνύει ότι οι γυναίκες στη Δύση μπορεί να μην αντιμετωπίζουν τα προβλήματα των γυναικών της Ανατολής αλλά οι ανισότητες μπορεί να είναι εξίσου πολλές και με τρόπο συγκαλυμμένο. Πηγαίνοντας πίσω στον χρόνο οι μαθητές συνειδητοποίησαν ότι - εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις – οι κύριοι στοχαστές του 19 ου αι. μιλούσαν απαξιωτικά και ταπεινωτικά για το γυναικείο φύλο. Η γυναίκα ήταν κομπάρσος και ερασιτέχνης στην  ανάπτυξη του πνευματικού πολιτισμού.

    Τελικά οι μαθητές μας μελετώντας την πορεία των δικαιωμάτων της γυναίκας στη χώρα μας κατέληξαν στο  εξής  συμπέρασμα : πως μια κοινωνία για ν’ αναπτυχθεί  σωστά  χρειάζεται πολυμορφία, και είναι εξίσου χρήσιμοι και οι άνδρες και οι γυναίκες!

  Δήμητρα Ραφτούδη & Σταυρούλα Γιάγκου 

ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΜΟΥΤΖΑΝ ΜΑΡΤΙΝΕΓΚΟΥ- «ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ»  

& 

ΡΕΑ ΓΑΛΑΝΑΚΗ – «Η ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΗ»

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Λαμβάνοντας υπόψη τα θεματικά κέντρα των δύο κειμένων αλλά και τα σημερινά ακραία φαινόμενα: καταπίεσης, κακοποίησης και γυναικοκτονίας, να γράψετε:

Γ1

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΑΛΕΥΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Γυναίκα

Αυτή μας γεννάει,

Αυτή μας μεγαλώνει,

Αυτή μας στηρίζει,

Και πάντα μας υψώνει.

 Αξίζει το σεβασμό,

 Αξίζει την ελευθερία,

Αξίζει την ισότητα,

Την αγάπη, τη λατρεία.

Ποτέ μην την υποτιμήσεις ,

Ποτέ μην την πληγώσεις,

Ποτέ μην την κακοποιήσεις,

Ποτέ μην την ΣΚΟΤΩΣΕΙΣ!

Γιατί είναι Άνθρωπος,

οπως εγώ και οπως εσύ,

είναι η  μαμά σου, είναι η γιαγιά σου,

είναι η αδερφή σου, όλα μαζί.

ΑΝΔΡΕΑΝΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Επειδή είσαι γυναίκα

Χρόνια μεγάλωνες γεμάτη παραμύθια

Με συμβουλές για το αύριο

Με χρώματα και περιτυλίγματα

Επειδή είσαι γυναίκα

Ο κόσμος όμως που αντικρίζεις

Είναι σκοτεινός, χωρίς παράθυρο

Δεν μπορείς να κοιτάξεις τον ήλιο

Επειδή είσαι γυναίκα

Σε βλέπουν σαν μηχανή

Άλλοι σαν αντικείμενο

Σε κάθε περίπτωση χωρίς φωνή και γνώμη

Επειδή είσαι γυναίκα

Ήρθε η ώρα όμως που έσπασες τα δεσμά

Έκανες τα ρούχα σου πανιά

Και ταξιδεύεις

Όλα τα μπορείς σαν θέλεις.

ΒΛΑΣΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Πότε;

Πότε θα πάψω πια να μαθαίνω λεπτομέρειες των φόνων;                             Πότε θα πάψω πια να ακούω                                                     

ειδήσεις βίαιες;

Η ελπίδα σκοτεινιασμένη                                                          

το μέλλον κατάμαυρο                                                         

σαν το στενάχωρο                                                                

σπιτικό των γυναικών.

Πότε θα πάψω πια να πιστεύω                                                    

πως η γυναίκα σημαίνει άρνηση                                               

(μη βγαίνεις, μη ντύνεσαι, μην είσαι).

Αν τολμήσεις να αντισταθείς                                         

υποχρεώνεσαι να σωπάσεις                                                      

και να δέχεσαι να σε χτυπούν                                                

να σε σκοτώνουν.

Πότε θα πάψω πια να νιώθω                                            

πως εδώ και τώρα                                                                         

δεν μας αξίζουμε!

ΔΑΓΚΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

Γλυκά Νερά

Ήταν γλυκιά η πρώτη μέρα που σε είδα,

σε αγάπησα, σε εμπιστεύτηκα.

Αλλά φοβάμαι και απελπίζομαι κάθε μέρα που έρχεται.

Οι φωνές σου με τρομάζουν, το άγγιγμα σου με πονάει,

ακούω τα βήματα σου στο διάδρομο, με πλησιάζεις.

Τα κλάματα του μωρού μας αντηχούν στα αυτιά μου.

Γεμίζουν με πίκρα τα νερά που τρέχουν από τα μάτια μου.

Οι ώρες περνούν, το οξυγόνο μου λιγοστεύει, η ανάσα μου κόβεται.

Και μετά σιωπή...

Γιατί δεν ακούω το κλάμα του μωρού μου;

ΒΟΥΡΒΟΥΛΕΛΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ

Γυναικοκτονία

Έχω κουραστεί, ΈΧΟΥΜΕ κουραστεί.                                          

Έχουμε κουραστεί να μας μειώνουν.                                                 

Τα θύματα αυξάνονται.                                                                          

 Άπειρες και γυναίκες αφήνουν την τελευταία τους πνοή               

στα χέρια των συντρόφων τους.                                                                                                              

Για κάθε φορά που μας άρπαξαν από το χέρι                                     

πετώντας μας στο πάτωμα,                                                           

χτυπώντας το πια μελανιασμένο μας σώμα.                                

Για κάθε φορά που μας μάτωσαν,                                                           

που μας έκαναν να φοβηθούμε,                                                          

για κάθε μας βιασμό.  

Έχω να πω                                                                                               

ότι αγάπη δεν είναι  εκβιασμός ή απειλή.                                         

Αγάπη δεν είναι ο βιασμός, το ξύλο, ο θάνατος.                       

Νόμιζαν ότι θα τους πούνε άντρες,                                            

λογικά κάπου μπέρδεψαν τις λέξεις.                                                                                                       

Μετά από όλα αυτά ας μετρηθούμε.                                   

Πόσες μείναμε;                                                                                 

Πόσες λείπουν;                                                                                   

Και πόσες θα λείπουν άραγε αύριο το πρωί;

Είναι η κακιά η στιγμή λένε.                                                           

Δεν είναι η κακιά η στιγμή είναι  ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΑ!