Αντί προλόγου

" Δεν είχες φωνή Ελίζα, είχες όμως την πένα σου για όπλο. Διαμαρτυρόσουν για την σκλαβιά που βίωνε η γυναίκα στην τότε κοινωνία της Ζακύνθου. Αναστέναζες γιατί δεν μπορούσες να συμμετέχεις στην επανάσταση του 1821. Αναστέναζες γιατί δεν μπορούσες να πάρεις αποφάσεις ζωής, ήσουν σκλαβωμένη μέσα στο σπίτι σου. Ήσουν μορφωμένη, όμως είχες μόνο δυο επιλογές: να παντρευτείς αυτόν που θα αποφασίσει η οικογένεια ή να κλειστείς σε μοναστήρι. Ο πατέρας σου σε πάντρεψε. Έφυγες στα 31 σου, χωρίς να ζήσεις…

Οι καταστάσεις άλλαξαν. Ο Διαφωτισμός με τις ιδέες του ενθάρρυνε τις γυναίκες. Οι γυναίκες μορφώνονται, γράφουν και διεκδικούν τα δικαιώματά τους, ανοίγουν τον δρόμο για τις επόμενες… Να τες σήμερα απελευθερωμένες, Ελίζα. Συμμετέχουν στην κοινωνική, πολιτική, οικονομική και πολιτιστική ζωή. Εργάζονται, έχουν ίσα δικαιώματα…

Έχουν όμως; Φτάσαμε στο 2022 και στη σκιά της πανδημίας έχει ανθίσει ο μισογυνισμός. Σήμερα λοιπόν, στον 21ο αιώνα, κάποιοι αντιμετωπίζουν τις γυναίκες ως κατώτερα όντα, τις περιφρονούν και τις απαξιώνουν θεωρώντας ότι είναι υποχείρια των ανδρών. Βρέθηκαν στην Ελλάδα το 2021, 18 άνδρες που σκοτώνουν μια γυναίκα…την σκοτώνουν λόγω του φύλου της. Σκοτώνουν γυναίκες, νεαρά κορίτσια και θηλυκά βρέφη για λόγους που συνδέονται με το φύλο τους. Κίνητρό τους το μίσος απέναντι στις γυναίκες. Σκοτώνουν, κακοποιούν και καταπιέζουν, γιατί έχουν πεπαλαιωμένες και απαράδεκτες αντιλήψεις εις βάρος των γυναικών….

Αν ήσουν εδώ σήμερα, θα έπαιρνες την πένα σου και πάλι και θα έγραφες για την θυματοποίηση των γυναικών. Θα αγωνιζόσουν για τα δικαιώματά τους, όπως αγωνίσθηκες και τότε…"

εργασία του μαθητή Λεμπερίδη Ερμή, Γ3

Τα «πρέπει» της γυναίκας

Ένα κοριτσάκι με αυτοκινητάκια δεν μπορεί να παίζει

Ένα κοριτσάκι πρέπει να ντύνεται με ροζ και με φορέματα

Ένα κοριτσάκι πρέπει να μην μιλάει πολύ και να υπακούει

Αλλιώς θα το μαλώσουν

Μία κοπέλα πρέπει να ντύνεται «καθώς πρέπει»

Μία κοπέλα πρέπει να είναι αδύνατη και μικροκαμωμένη

Μία κοπέλα δεν μπορεί σε αγόρι να λέει όχι

Αλλιώς θα την χτυπήσουν

Μία γυναίκα τα παιδιά της πρέπει να φροντίσει μόνη

Μία γυναίκα πρέπει να μαγειρεύει και να μην έχει γνώμη

Μία γυναίκα στον άντρα δεν μπορεί να αντιμιλήσει

Αλλιώς θα την σκοτώσει

εργασία της μαθήτριας Καρακούτα Στεφανίας, Γ2

Οι παραπάνω εργασίες είναι ενδεικτικές και φανερώνουν μια σειρά στοχασμών και προβληματισμών που τέθηκαν φέτος στο μάθημα της Ν. Λογοτεχνίας. Οι μαθητές διάβασαν και ανέλυσαν αποσπάσματα από τη Μαρτινέγκου, γνώρισαν την Μπούκουρα από το έργο της Γαλανάκη, είδαν αποσπάσματα από την ταινία ‘’Η τιμή και το χρήμα’’ - από το ομώνυμο βιβλίο του Θεοτόκη - και έριξαν φως στην ψυχή και τη θέση της γυναίκας, ψηλαφώντας τα κείμενα του Παπαδιαμάντη: «Τ’ αγνάντεμα» και η «Φόνισσα».

    Έτσι  οι μαθητές μας παίρνοντας αφορμή από τις γυναικοκτονίες που συντελέστηκαν στα χρόνια της καραντίνας και αφουγκραζόμενοι  τα λογοτεχνικά κείμενα που μελετήσαμε, έγραψαν το δικό τους βιβλίο με ποιήματα και πεζά κείμενα που αναφέρονται στον ρόλο της γυναίκας.

    Με χαρά διαπιστώσαμε ότι τα αισθητήρια της ευαισθησίας των μαθητών μας είναι υψηλά. Δικαιωματικά είμαστε περήφανες γι’ αυτούς! Έδειξαν να έχουν κατανοήσει τον ρόλο των δύο φύλων και πως φαινόμενα αδικίας και ανισότητας απέναντι στο γυναικείο φύλο δεν έχουν θέση στον σύγχρονο πολιτισμό. Βέβαια η σύγχρονη ειδησεογραφία μας αποδεικνύει ότι οι γυναίκες στη Δύση μπορεί να μην αντιμετωπίζουν τα προβλήματα των γυναικών της Ανατολής αλλά οι ανισότητες μπορεί να είναι εξίσου πολλές και με τρόπο συγκαλυμμένο. Πηγαίνοντας πίσω στον χρόνο οι μαθητές συνειδητοποίησαν ότι - εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις – οι κύριοι στοχαστές του 19 ου αι. μιλούσαν απαξιωτικά και ταπεινωτικά για το γυναικείο φύλο. Η γυναίκα ήταν κομπάρσος και ερασιτέχνης στην  ανάπτυξη του πνευματικού πολιτισμού.

    Τελικά οι μαθητές μας μελετώντας την πορεία των δικαιωμάτων της γυναίκας στη χώρα μας κατέληξαν στο  εξής  συμπέρασμα : πως μια κοινωνία για ν’ αναπτυχθεί  σωστά  χρειάζεται πολυμορφία, και είναι εξίσου χρήσιμοι και οι άνδρες και οι γυναίκες!

  Δήμητρα Ραφτούδη & Σταυρούλα Γιάγκου 

ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΜΟΥΤΖΑΝ ΜΑΡΤΙΝΕΓΚΟΥ- «ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ»  

& 

ΡΕΑ ΓΑΛΑΝΑΚΗ – «Η ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΗ»

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Λαμβάνοντας υπόψη τα θεματικά κέντρα των δύο κειμένων αλλά και τα σημερινά ακραία φαινόμενα: καταπίεσης, κακοποίησης και γυναικοκτονίας, να γράψετε:

Γ3

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΚΟΥΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

ΦΟΒΟΣ 

Δυο χέρια με μώλωπες

Δυο  μάτια μαυρισμένα 

βρήκανε να πέσουνε

πάνω σε μια γυναίκα

Μια όμορφη γυναίκα 

Νοικοκυρά και μάνα

Θύμα ανδρικού αλκοολικού

Έπεσε ξυλοδαρμού 

Πρωί,  βράδυ υποφέρει 

Ο γείτονας βλέπει ,ακούει

Όμως έναν φόβο έχει

Και  δεν μιλεί.

ΚΟΥΣΑΡΙΔΗΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ

Μια στιγμή

Σαν κοίταζε στα μάτια του μωρού

και αναλογιζόταν

τι όμορφο που ήταν τούτο το θαύμα του Θεού

που πιο ωραίο δε γινόταν

Και τότε του ήρθε λογισμός

ξένος για το μυαλό του

πως δίχως τη γυναίκα του

τούτο δε θα ήταν δικό του

Σκέφτηκε ακόμα τις φορές

που κουρασμένος γυρνούσε σπιτικό τους

κι εξαντλημένος ζητούσε παρηγοριές

στις αγκαλιές και τα φιλιά τους

Σκέφτηκε τέλος το μωρό

που εκείνη έκανε με τόσο κόπο

αυτή θα του ετοίμαζε πρωινό και βραδινό

μέχρι να έβρισκε κι αυτό

κάποια για σύζυγό του

Και στη μικρή αυτή στιγμή

που το κρατούσε αγκαλιά του

να αλλάξει αποφάσισε

και να τη βάλει στην καρδιά του

ΚΩΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

ΑΥΤΑ  ΗΞΕΡΑΝ

Ζωγράφιζα και έτρωγα

κατακόκκινα βατόμουρα

Αυτά ήξεραν οι γείτονές μου

Από τη σκάλα έπεσα

και στο τραπέζι χτύπησα.

Αυτά ήξεραν οι συγγενείς μου

Του συζύγου μου το μάγουλο

γρατζούνισε η γάτα

Τα χέρια μου τα πόδια μου

τα φουσκωτά μου μάγουλα

μελανιάστηκαν ενώ σκαρφάλωνα

για να μαζέψω μήλα.

Αυτά έλεγε στους φίλους του

Η γάτα στους δρόμους θα κατέληγε

αν το έκανε ξανά

Εγώ όμως θα της έκοβα

της γάτας το λαιμό

Καλύτερα νεκρή

παρά χωρίς μιλιά.

ΛΑΦΑΖΑΝΗ ΕΛΙΣΣΑΒΕΤ

ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ ΦΟΥΣΤΑΝΙ

Ένα κόκκινο φουστάνι πληγωμένο περπατεί

Τις δουλειές να κάνει ολημερίς

Όλη μέρα δουλεύει μες στο σπίτι σαν σκυλί

Μονάχα ως το ποτάμι να πλύνει τα ρούχα

Και ως το χωράφι να φυτέψει και να μαζέψει

Δικαιώματα δεν έχει να μιλήσει

Τα πατώματα σκουπίζει και γυαλίζει

Μονή της παλεύει να σωθεί

από του Άδη τα σκοτεινά παλάτια .

ΛΑΦΑΖΑΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

Το φουστάνι

Ένα κόκκινο φουστάνι ματωμένο περπατάει,

κατώτερο θεωρείται γι΄αυτό κάποιος το βαράει,

είναι καταπιεσμένο χωρίς δικαιώματα,

σκοντάφτει και κυλάει μες  στα χώματα.

Ούτε ένας σημασία δεν του δίνει

και επίσης δεν μιλάει μαζί του,

γιατί δεν το θεωρεί τόσο έξυπνο,

όσο αυτούς που από τις γνώσεις τις πολλές κολυμπάν στα σύννεφα.

ΛΥΚΑΡΤΖΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

Μην τις χτυπάτε…

Μην τις χτυπάτε, να τις αγαπάτε

είναι μητέρες, γιαγιάδες, αδερφές και θείες!

Μην τις χτυπάτε, να τις φιλάτε

για σας μονίμως κάνουν θυσίες!

Μην τις χτυπάτε, γλυκά να τις κοιτάτε

δεν τις αξίζει πόνος και μελανιές!

Όλοι οι άντρες μπορούν να προσφέρουν

ζεστές αγκαλιές, μα όχι ξυλοδαρμούς και στρες!