Αντί προλόγου

" Δεν είχες φωνή Ελίζα, είχες όμως την πένα σου για όπλο. Διαμαρτυρόσουν για την σκλαβιά που βίωνε η γυναίκα στην τότε κοινωνία της Ζακύνθου. Αναστέναζες γιατί δεν μπορούσες να συμμετέχεις στην επανάσταση του 1821. Αναστέναζες γιατί δεν μπορούσες να πάρεις αποφάσεις ζωής, ήσουν σκλαβωμένη μέσα στο σπίτι σου. Ήσουν μορφωμένη, όμως είχες μόνο δυο επιλογές: να παντρευτείς αυτόν που θα αποφασίσει η οικογένεια ή να κλειστείς σε μοναστήρι. Ο πατέρας σου σε πάντρεψε. Έφυγες στα 31 σου, χωρίς να ζήσεις…

Οι καταστάσεις άλλαξαν. Ο Διαφωτισμός με τις ιδέες του ενθάρρυνε τις γυναίκες. Οι γυναίκες μορφώνονται, γράφουν και διεκδικούν τα δικαιώματά τους, ανοίγουν τον δρόμο για τις επόμενες… Να τες σήμερα απελευθερωμένες, Ελίζα. Συμμετέχουν στην κοινωνική, πολιτική, οικονομική και πολιτιστική ζωή. Εργάζονται, έχουν ίσα δικαιώματα…

Έχουν όμως; Φτάσαμε στο 2022 και στη σκιά της πανδημίας έχει ανθίσει ο μισογυνισμός. Σήμερα λοιπόν, στον 21ο αιώνα, κάποιοι αντιμετωπίζουν τις γυναίκες ως κατώτερα όντα, τις περιφρονούν και τις απαξιώνουν θεωρώντας ότι είναι υποχείρια των ανδρών. Βρέθηκαν στην Ελλάδα το 2021, 18 άνδρες που σκοτώνουν μια γυναίκα…την σκοτώνουν λόγω του φύλου της. Σκοτώνουν γυναίκες, νεαρά κορίτσια και θηλυκά βρέφη για λόγους που συνδέονται με το φύλο τους. Κίνητρό τους το μίσος απέναντι στις γυναίκες. Σκοτώνουν, κακοποιούν και καταπιέζουν, γιατί έχουν πεπαλαιωμένες και απαράδεκτες αντιλήψεις εις βάρος των γυναικών….

Αν ήσουν εδώ σήμερα, θα έπαιρνες την πένα σου και πάλι και θα έγραφες για την θυματοποίηση των γυναικών. Θα αγωνιζόσουν για τα δικαιώματά τους, όπως αγωνίσθηκες και τότε…"

εργασία του μαθητή Λεμπερίδη Ερμή, Γ3

Τα «πρέπει» της γυναίκας

Ένα κοριτσάκι με αυτοκινητάκια δεν μπορεί να παίζει

Ένα κοριτσάκι πρέπει να ντύνεται με ροζ και με φορέματα

Ένα κοριτσάκι πρέπει να μην μιλάει πολύ και να υπακούει

Αλλιώς θα το μαλώσουν

Μία κοπέλα πρέπει να ντύνεται «καθώς πρέπει»

Μία κοπέλα πρέπει να είναι αδύνατη και μικροκαμωμένη

Μία κοπέλα δεν μπορεί σε αγόρι να λέει όχι

Αλλιώς θα την χτυπήσουν

Μία γυναίκα τα παιδιά της πρέπει να φροντίσει μόνη

Μία γυναίκα πρέπει να μαγειρεύει και να μην έχει γνώμη

Μία γυναίκα στον άντρα δεν μπορεί να αντιμιλήσει

Αλλιώς θα την σκοτώσει

εργασία της μαθήτριας Καρακούτα Στεφανίας, Γ2

Οι παραπάνω εργασίες είναι ενδεικτικές και φανερώνουν μια σειρά στοχασμών και προβληματισμών που τέθηκαν φέτος στο μάθημα της Ν. Λογοτεχνίας. Οι μαθητές διάβασαν και ανέλυσαν αποσπάσματα από τη Μαρτινέγκου, γνώρισαν την Μπούκουρα από το έργο της Γαλανάκη, είδαν αποσπάσματα από την ταινία ‘’Η τιμή και το χρήμα’’ - από το ομώνυμο βιβλίο του Θεοτόκη - και έριξαν φως στην ψυχή και τη θέση της γυναίκας, ψηλαφώντας τα κείμενα του Παπαδιαμάντη: «Τ’ αγνάντεμα» και η «Φόνισσα».

    Έτσι  οι μαθητές μας παίρνοντας αφορμή από τις γυναικοκτονίες που συντελέστηκαν στα χρόνια της καραντίνας και αφουγκραζόμενοι  τα λογοτεχνικά κείμενα που μελετήσαμε, έγραψαν το δικό τους βιβλίο με ποιήματα και πεζά κείμενα που αναφέρονται στον ρόλο της γυναίκας.

    Με χαρά διαπιστώσαμε ότι τα αισθητήρια της ευαισθησίας των μαθητών μας είναι υψηλά. Δικαιωματικά είμαστε περήφανες γι’ αυτούς! Έδειξαν να έχουν κατανοήσει τον ρόλο των δύο φύλων και πως φαινόμενα αδικίας και ανισότητας απέναντι στο γυναικείο φύλο δεν έχουν θέση στον σύγχρονο πολιτισμό. Βέβαια η σύγχρονη ειδησεογραφία μας αποδεικνύει ότι οι γυναίκες στη Δύση μπορεί να μην αντιμετωπίζουν τα προβλήματα των γυναικών της Ανατολής αλλά οι ανισότητες μπορεί να είναι εξίσου πολλές και με τρόπο συγκαλυμμένο. Πηγαίνοντας πίσω στον χρόνο οι μαθητές συνειδητοποίησαν ότι - εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις – οι κύριοι στοχαστές του 19 ου αι. μιλούσαν απαξιωτικά και ταπεινωτικά για το γυναικείο φύλο. Η γυναίκα ήταν κομπάρσος και ερασιτέχνης στην  ανάπτυξη του πνευματικού πολιτισμού.

    Τελικά οι μαθητές μας μελετώντας την πορεία των δικαιωμάτων της γυναίκας στη χώρα μας κατέληξαν στο  εξής  συμπέρασμα : πως μια κοινωνία για ν’ αναπτυχθεί  σωστά  χρειάζεται πολυμορφία, και είναι εξίσου χρήσιμοι και οι άνδρες και οι γυναίκες!

  Δήμητρα Ραφτούδη & Σταυρούλα Γιάγκου 

ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΜΟΥΤΖΑΝ ΜΑΡΤΙΝΕΓΚΟΥ- «ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ»  

& 

ΡΕΑ ΓΑΛΑΝΑΚΗ – «Η ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΗ»

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Λαμβάνοντας υπόψη τα θεματικά κέντρα των δύο κειμένων αλλά και τα σημερινά ακραία φαινόμενα: καταπίεσης, κακοποίησης και γυναικοκτονίας, να γράψετε:

Γ2 

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Οι γυναίκες...

Oι γυναίκες είναι πλάσματα σοφά και αγνά 

χωρίς σφάλματα πολλά, 

συνέχεια και πάντα χαμογελαστά. 

Παλιά οι γυναίκες θεωρούνταν πλάσματα υποτιμητικά 

«χωρίς αξία, αγαθά και προτερήματα». 

Αυτά τα λόγια των αντρών τα παλιά τα χρόνια 

λύγιζαν και πλήγωναν τις καρδιές των γυναικών. 

«Τα πράγματα έχουν αλλάξει λένε προς το παρόν» 

έτσι λέει ο κόσμος ο τωρινός 

τίποτα όμως δεν ισχύει για όσα λένε. 

Οι γυναίκες και στις μέρες μας νιώθουν ένα πνιγμό 

που με δυσκολία ξεπερνιέται σαν να μην έγινε και αυτό 

όμως πάντα μέσα τους θα το έχουν και θα το κρατούν κρυφό.

ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΜΑΡΙΝΑ

                                                                                     Ζάκυνθος, 5/3/1821

       Αγαπητή Ελένη Αλταμούρα Μπούκουρα 

    Εξαιτίας των συναισθημάτων και της καταπιεστικής - καταστροφικής ζωής που βιώνω αυτό το διάστημα αποφάσισα να σου στείλω αυτό το γράμμα με σκοπό να γνωρίσεις καλύτερα εμένα και να ανταλλάξουμε τις εμπειρίες μας.

    Γνωρίζω ότι αυτή την στιγμή είσαι εκεί έξω και ζεις το όνειρο σου, αλλά όπως ξέρεις  ο αδελφός κι ο πατέρας μου διαφωνούσαν πλήρως με την απόφασή μου να μείνω σε ένα μοναστήρι ή σε ένα παλιό μετόχι. Τότε άκουσα και την μεγαλύτερη συμφορά που θα μπορούσε να τύχει σε άνθρωπο: Αν δεν υπέκυπτα στις εντολές τους   να με παντρέψουν με αυτόν που ήθελαν αυτοί! Για φαντάσου, να βλέπω τον εαυτό μου σκλάβα σε έναν άνδρα της μη αρεσκείας μου αντί να εκπληρώσω το όνειρο μου! Ανυπομονώ για μια εποχή που οι γυναίκες θα έχουν δικαιώματα, που θα παλεύουν για τα ιδανικά τους, θα εκπληρώνουν τους στόχους τους. Γιατί άραγε να είναι προκατειλημμένοι και εναντίον μας; Εδώ ο αδελφός μου τα πανέμορφα συγγράμματά μου, τα δικά μου σπλάχνα θα τα έκαιγε στο μαγειρείο ή θα τα έτρωγαν οι σάρακες εκεί καταχωνιασμένα σε μια βιβλιοθήκη. Αξίζουν τέτοια κακομεταχείριση τα γεννήματα της αγχινοίας; Γιατί δεν μας υπολογίζουν;

    Αν και γνωρίζω το μέλλον μου, πόσο θα ήθελα να αλλάξει! Στάθηκα άτυχη… ελπίζοντας σε ένα καλύτερο μέλλον, ας θυσιαστώ εγώ. Περιμένω τα νέα σου, τις δικές σου εμπειρίες και προβληματισμούς, εφόσον αυτό το γράμμα φθάσει στα χέρια σου.

                                            Με εκτίμηση

                                        Ελισάβετ Μαρτινέγκου

  Στις γυναίκες…

    Το μυαλό μου αρχίζει να εκχύνεται στις στάχτες. 

    Στις στάχτες και τα λείψανα των καταπιεσμένων αυτών γυναικών.

    Των γυναικών αυτών που γίνανε παιχνίδι στα χέρια των ανδρών τους. 

    Των γυναικών που χάθηκαν χωρίς λόγο, αιτία, αφορμή.

    Έχασαν την ζωή τους, την οικογένεια τους, το φως τους για ένα καπρίτσιο. 

    Γιατί; Γιατί το καθιερωμένο της εποχής αλλάζει; Γιατί όλα αυτά; Γιατί;

    Γιατί η ελπίδα σιγοσβήνει; 

    Γιατί ό,τι φτιάξαμε με ματωμένα χέρια αρχίζει να καταρρέει; 

    Τα συντρίμμια αυτά τι θα απογίνουν; 

    Γιατί αγαπητή Ελισάβετ, ναι εσύ, γιατί αγαπητή Μπούκουρα συμβαίνουν όλα αυτά; 

    Εσείς μας δώσατε τα θεμέλια, εσείς μας βοηθήσατε να τα καταφέρουμε! 

    Μπορεί να μην το γνωρίσατε ποτέ ότι πετύχατε πραγματικά.

    Τώρα όμως αυτά τα θεμέλια τι θα απογίνουν; 

    Το πανέμορφο οικοδόμημα που ακόμη χτίζουμε

    με τόσο κόπο, αγάπη, δυσκολία, μόχθο, θέληση θα καταρρεύσει; 

    Η ζωή ρόδα είναι και γυρίζει, 

    όπως και η διχόνοια που μας περιτριγυρίζει… 

    Γι’ αυτό λοιπόν με φάρο την ελπίδα, 

    θα συνεχίσω να πολεμώ, 

    για έναν όμορφο στοχασμό, 

    για μια αγάπη πραγματική, 

    για μια καλύτερη ζωή!  

ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕΛΙΝΑ

Σκέψεις…

    Έχω κουραστεί πλέον. Κάθε μέρα ακούω περιστατικά από γυναίκες τις οποίες κακοποιούν,  παρενοχλούν,   βιάζουν, μέχρι και δολοφονούν άντρες που τις θεωρούν ιδιοκτησία τους. Είναι πραγματικά τόσο δύσκολο να σεβαστείς βασικά ανθρώπινα δικαιώματα; Στην υποτιθέμενη σύγχρονη κοινωνία από τη στιγμή που γεννιέται ένα παιδί ανατρέφεται με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με το φύλο του. Τα αγόρια από νεαρή ηλικία  εκτίθενται σε βίαιο περιεχόμενο μέσα από ταινίες ή παιχνίδια , έτσι όταν φέρονται βίαια θεωρείται φυσιολογικό διότι  «έτσι είναι τα αγόρια», σε αντίθεση με τα κορίτσια που έχουν μάθει να είναι ευγενικές και συγκρατημένες.   Με αυτόν τον τρόπο έχει καταντήσει συχνό φαινόμενο να κατηγορούμε το θύμα. Όταν κάποια επιτέλους έχει αρκετό κουράγιο να ανοιχτεί και να μιλήσει για ότι της έχει συμβεί σχεδόν πάντα δέχεται σχόλια όπως «λογικό είναι να σου συμβεί ,τι έκανες τέτοια ώρα έξω» ή «τι φορούσες;» λες και όλα αυτά έχουν κάποια σημασία. Κανένας δεν έχει το δικαίωμα να σε ακουμπήσει χωρίς την συναίνεση σου ανεξαρτήτως από το τι ώρα ήταν, τι φορούσες, αν ήσουν μεθυσμένη. Οποιαδήποτε απάντηση εκτός από το ναι σημαίνει όχι...

...Μακάρι όμως να ήταν τόσο απλό. Δεν είναι σπάνιο για τους άντρες να γίνονται βίαιοι όταν αντιμετωπίσουν απόρριψη οπότε πολλές γυναίκες τείνουν απλά να τους αποφεύγουν φοβούμενες για την σωματική τους ακεραιότητα. Είναι τραγικό το πόσο επηρεάζονται οι ζωές μας από μικρή ηλικία . Όλα τα κορίτσια που ξέρω ανησυχούν όταν βγαίνουν έξω με αποκαλυπτικά ρούχα, για να μην αναφέρω όταν κυκλοφορούν μόνες τη νύχτα. Είναι απαίσιο το ότι μαθαίνουμε στα κορίτσια να ζούνε με φόβο αντί απλά να μάθουν οι άντρες να συγκρατούνται .Το πόσο έχει ξεφύγει η κατάσταση φαίνεται μέχρι και στο σχολείο , όπου με την αφόρητη ζεστή το καλοκαίρι δεν είναι αποδεκτό να φοράμε κόντες μπλούζες ή τιράντες μιας και είναι πολύ προκλητικά τα σώματα μας και αποσπάμε την προσοχή των αγοριών. Τι το προκλητικό μπορεί να έχει το σώμα ενός 14χρονου παιδιού; Γιατί πρέπει να μας βλέπουν σαν αντικείμενα και να μας κάνουν να νιώθουμε άβολα για κάτι τελείως φυσιολογικό;

ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ

Κυριακή: Γεια σου Ελισάβετ. Τι κάνεις ;

Ελισάβετ: Γεια Κυριακή , δεν είμαι και τόσο καλά με αυτά που άκουσα τελευταία …

Κυριακή: Γιατί τι έγινε ;;;

Ελισάβετ: Να έμαθε ο αδερφός μου ότι στην Κασσάνδρα της Χαλκιδικής μερικές γυναίκες αντιστάθηκαν στον νέο πασά που πήγε και επαναστάτησαν για την ελευθερία τους …

Κυριακή: Ναι , συνέχισε και τι έγινε έπειτα ;;

Ελισάβετ: Τις απείλησε ότι αν δεν σταματήσουν , τότε θα στείλει Τούρκους να τις σκοτώσουν . Και αυτές αντί να φοβηθούν ξεσήκωσαν και άλλες γυναίκες από τα διπλανά χωριά για να επαναστατήσουν όλες μαζί. Έτσι, αντιστάθηκαν στους Τούρκους αλλά έπεσαν ηρωικά, τιμώντας την ξακουστή  πατρίδα. Μακάρι να βρισκόμουνα και εγώ εκεί και να πέθανα ηρωικά παρά να ζω μέσα στην καταπίεση των συγγενών μου για το θέμα του γάμου .

Κυριακή: Αυτό θα πει αληθινή πατριώτισσα …παρόλα αυτά εκτός από ηρωική πράξη αποτελεί γυναικοκτονία και αυτό καλό είναι να μην το ξεχάσουμε ….

Ελισάβετ: Συμφωνώ απόλυτα με αυτό , γιατί κανείς δεν θα έπρεπε να έχει αυτό  το δικαίωμα …

Κυριακή: Αλλά ούτε και η κακοποίηση   εις βάρος των γυναικών, των ανδρών, των παιδιών και των ηλικιωμένων οι οποίοι δεν φταίνε πουθενά και παθαίνουν φρικτά πράγματα από τους Τούρκους τόσους αιώνες μόνο και μόνο για την εκπλήρωση των συμφερόντων τους.

Ελισάβετ: Έχεις δίκαιο , δεν είναι πιόνια τους ….έχουν και αυτοί ζωή 

Κυριακή: Άντε τα λέμε ξανά κάποια άλλη φορά γιατί ο αδερφός σου σε ψάχνει …

Ελισάβετ: Καλό συνέχεια… τα ξαναλέμε Κυριακή!

ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ ΠΟΛΥΞΕΝΗ

Σκέψεις…

Συνέχεια αναρωτιέμαι γιατί υπάρχει πολύ μεγάλη αύξηση των κακοποιήσεων, γυναικοκτονιών και πώς θα μπορούσε η κατάσταση ίσως να στραφεί προς το καλύτερο. Με αυτά που γνωρίζω αλλά και μαθαίνω, αυτές οι καταστάσεις πάντα υπήρχαν απλά στις μέρες μας εντοπίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό, γιατί πλέον ο κόσμος μιλάει. Η κακοποίηση όντας ένα κοινωνικό φαινόμενο δεν θα πρέπει να μένει κρυφό Καλό θα ήταν να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε διαφορετικά και να μιλήσουμε σε κάποιον ο όποιος θα μας δώσει συμβουλές για την αντιμετώπιση του προβλήματός μας. Η κακοποίηση έχει ποικίλες μορφές: λεκτική, σωματική και ψυχολογική. Η οικογένεια και το σχολείο, ως φορείς της κοινωνίας μπορούν να βοηθήσουν μέσα από τη σωστή διαπαιδαγώγηση, τον διάλογο και τη διαμεσολάβηση τέτοιων καταστάσεων. Πολλοί, ανάμεσα σε αυτούς κι εγώ, επιθυμούμε έναν κόσμο στον οποίο  θα ζούμε ευτυχισμένοι και θα νιώθουμε ασφάλεια. Και ποιος δεν θα ήθελε να βελτιωθεί αυτή η κατάσταση. Κάτι τέτοιο όμως, μπορεί να γίνει με τη συνεισφορά και την προσπάθεια όλων μας!

ΚΑΠΙΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ

ΕΛΙΣΑΒΕΤ: …Δεν αντέχω άλλο τη σκλαβιά ,πόσο θα ήθελα να ήμουν ελεύθερη όπως εσύ, ακολουθώντας τα όνειρά μου, δεν φαντάζεσαι το πόσο δύσκολες είναι οι συνθήκες εδώ, το μόνο που με κρατά είναι τα «τέκνα» μου.

ΕΛΕΝΗ: Ελισάβετ δεν πρέπει ούτε μια στιγμή να σταματήσεις να πιστεύεις… κάποια στιγμή θα είσαι και συ ελεύθερη όπως εγώ. Μέχρι τότε μην πάψεις ποτέ να γράφεις στο ημερολόγιό σου. Τα συγγράμματά σου θα βοηθήσουν κάποια άλλη γυναίκα εκεί έξω!

ΕΛΙΣΑΒΕΤ: Η αλήθεια είναι ότι μ αρέσει πολύ να γράφω τις σκέψεις και τα συναισθήματά μου, ελπίζω να δημοσιευθούν κάποτε. Εσύ με την ζωγραφική τι κάνεις;

ΕΛΕΝΗ: Είμαι στη Σχολή των Ναζαρηνών. Βέβαια πρέπει να παριστάνω το αγόρι αλλά προκειμένου να ακολουθήσω τα όνειρά μου θα έκανα τα πάντα! Τίποτα δεν με σταματά!

ΕΛΙΣΑΒΕΤ: Ελπίζω κάποια στιγμή να έχουν ίσα δικαιώματα όλα τα φύλα!

ΕΛΕΝΗ: Και εγώ το ίδιο…

Εκείνη…

Εκείνη που υπέφερε  σιωπηλά γιατί δεν μπορούσε να μιλήσει,

ήρθε η ώρα την αλήθεια της να ξεστομίσει,

που υπέστη τα κάκιστα γιατί δήθεν, ήταν η «κακιά στιγμή»,

αποφάσισε και μίλησε σε κάποιον με πυγμή.

Γίνε και εσύ   ΕΚΕΙΝΗ!

ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ

Όποιος…άνδρας…

Όποιος χτυπάει μια γυναίκα δεν λέγεται άνδρας 

αλλά το αντίθετο, είναι πολύ λίγος.

Έρχεται η στιγμή που οι γυναίκες σε φέρνουν

με την λεκτική βία να ανταποδώσεις το χτύπημά τους.

Και τότε είναι που πρέπει να αποδείξεις ότι είσαι άνδρας 

κι όχι απλά αρσενικό,

γιατί το να είσαι αρσενικό είναι θέμα τύχης,

το να είσαι άνδρας είναι … επιλογή!

ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΙΔΟΥ ΣΟΝΙΑ

Η Μαριονέτα

Μαριονέτα με αγκάθινο στεφάνι 

πλένεις πιάτα στον νεροχύτη. 

Οι ρωγμές στις παλάμες σου 

καίγονται από το καυτό νερό. 

Με μια κλωτσιά σε ταρακουνά                                

εκείνος, που σε αγκάλιαζε τρυφερά,

και τώρα αγκάθινο στεφάνι σου φορά!

Μια κραυγή ακούγεται στο βάθος, 

είναι το παιδί σου που βοήθεια ζητά!

ΚΑΡΑΚΟΥΤΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑ

Τα «πρέπει» της γυναίκας

Ένα κοριτσάκι με αυτοκινητάκια δεν μπορεί να παίζει

Ένα κοριτσάκι πρέπει να ντύνεται με ροζ και με φορέματα

Ένα κοριτσάκι πρέπει να μην μιλάει πολύ και να υπακούει

Αλλιώς θα το μαλώσουν

Μία κοπέλα πρέπει να ντύνεται «καθώς πρέπει»

Μία κοπέλα πρέπει να είναι αδύνατη και μικροκαμωμένη

Μία κοπέλα δεν μπορεί σε αγόρι να λέει όχι

Αλλιώς θα την χτυπήσουν

Μία γυναίκα τα παιδιά της πρέπει να φροντίσει μόνη

Μία γυναίκα πρέπει να μαγειρεύει και να μην έχει γνώμη

Μία γυναίκα στον άντρα δεν μπορεί να αντιμιλήσει

Αλλιώς θα την σκοτώσει